«Türkiyede Röntgeni hekimlikde ilk tatbik eden hekim; 1878 de İstanbulda doğdu; Askerî Tıbbiyeden 1898 de yüzbaşılık ile çıkdı; pek zekî ve çalışkan olduğu için diplomasını aldığı Askerî Tıbbiyenin fizik muallimi Antranik Paşanın muavinliğine tâyin edi...

«Fâtih civârında Sinan Ağa Camii karşısındaki medrese bağçesi altındadır; hâlen susuzdur. Yaptıran Şeyhülislâm Esad Efendidir, kitabesinin tarih beyti şudur : Didi târihini İhyâya Rıdvan «Behiyn hu çeşmeden iç âbı kevser» 1230 (M. 1805 - 1806) «Kesme...

Şirketi Hayriyenin ilk kaptanlarından; hayatı hakkında bilgi edinilemedi. Bibl. : Şirketi Hayriye ve Boğaziçi.

İran’da îcad edilmiş bir sazdır; ve orada bilhassa kadınlar çalarmış, bir oyun sazı olduğunu, dâimâ raksa refakat ettiğini zan ediyoruz; sâzendelerine bir nisbet “ye, yâ” sı ilâvesi ile “Çengî” denilmişdir, sonra bu isim Türk ağzında oyunca karı, kız v...

Sakala kesiliş şekillerine göre verilen isimlerden biri (B.: Sakal); çene altında en fazla üç parmak, kısa kesilmiş bir sakal biçimidir ki zülüf bitimlerine doğru yüzü bir çenber gibi çevirir idi. Bizde çenber sakal, bir alâmeti fârika gibi, yobaz sof...

1680 yılında İstanbul’a dehşet salmış bir gece hırsızıdır; sokaktan merdiven ile pencerelere çıkar, eve girmeyip, uzun bir kanca ile esvap, çamaşır ve kancaya gelebilecek ne varsa toplardı. Bir ara, fazla ihtiyatlı olanlar, çengelci korkusu ile geceler...

İnsan yüzü için târifinde, “ağızın altında kalan kısım”; İstanbul ağzında pek çok mecâzî deyime girmiş bir kelimedir: Çenesi düşük: geveze, Çalçene: geveze; Çenebaz; çok konuşan; Çene çalmak: iş yapacak yerde konuşmak; Çene yormak; anlama imkânı olmay...

Aşağıdaki satırları M. Zeki Pakalının “Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri” isimli eserinden alıyoruz: “İşkence ile idam edilmek üzere çengele atılmış bir suçlunun kanlı çıplak ve sarkık cedesinden kinâye bir tâbirdir ki bedtduâ yerinde kullanılırdı. ...

Boğaziçinde Çengelköyü’nün yollarından, Çengelköyü Caddesi ile Pazarkayığı Sokağı arasında uzanır; iki isimsiz yol ve Kaynana Sokağı ile kavuşakları vardır. Cadde tarafından gelindiğine göre, kabataş döşeli olan bu sokağın sağ yanı deredir, sağa doğru ...

İstanbulun şöhretli matbaalarından; önce nerede ve kimin tarafından kurulduğunu tesbit edemedik; hâlen sâhibi olan Bay Mümtaz Tütüncü tarafından 1938 de satın alınmışdır ki o tarihde Çeltüt Matbaası Hocapaşada idi, 1946 da Ankara Caddesinde Cemâl Nâdir...

İstanbulun en büyük ekmekçi fırınlarından biri idi. Divan Yolu (yeni adı ile Yeniçeriler Caddesi) üzerinde, Çenberlitaş Hamamı ile İkinci Sultan Mahmud Türbesi arasındaki sâhada, köşe başında idi; 1826 dan sonra bir yangında harab oldu, yerine 1869 da ...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Fener nâhiyesinin Balat Karabaş Mahallesi sokaklarından; bu mahallenin Ayvansaray semtindeki kısmında Mustafapaşa Bostanı Sokağı ile Ayvansaray Caddesi arasında uzanır (Pafta 8/112); yerine gidilip şu satıralrın yazıl...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre (Pafta 29) Kadıköyünde Rıhtımboyu civârında, Haydarpaşaya yakın bir noktada Düz Sokak ile Haydarpaşa Çayırı Sokağı arasında uzanır. Kısa bir sokakdır. Yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edil...

Çengelköyündeki Bedevî tekkesinde uşaklık yapan ondokuz yaşında Ermenaklı Yusuf adında gaayetle dilber bir delikanlı, kendisine misâfir olarak gelen hemşehrisi otuz beş yaşında Deli İsmail adında bir softa tarafından geceyarısı islâm şiârına uymayan bi...

Köyün Havuzbaşı semtindedir. Bahçeli iki katlı kâgir bir yapıdır; okulun kuruluş tarihi 1901- 1902 arasındadır. Okulun arsası saray milkinden olup Çengelköylü Ahmet Sırrı ve Ârif Paşalar, Hacı Cemal Bey, Mehmed Sadi Bey, Matbaacı Bekir Efendi, Hasib Pa...

Zamanımızda artık kurulmuyor. Birinci Cihan Harbine kadar Çengelköyünde koyda, aralarında hayli açıklık olan, biri kadınlara, biri erkeklere mahsus iki deniz hamamı kurulurdu, ve bu hamamlara iki ayrı aralık sokakdan gidilirdi; her iki hamamı da bir ad...

Çengelköyü hâlen mevcud olmayan hamamın köşesindedir, 1960 da ziyâretemizde mâmur bir akar çeşme idi. Halk ağzında hamama nisbetle anıla gelen bu çeşmenin bânisi geçen asrın sadırâzamlarınan Yusuf Ziyâ Paşadır, genç yaşında vefat eden zevcesinin ruhunu...

Bir tek hamam olup 1934 Belediye Şehir Rehberinin Çengelköyü paftasına göre Mandal Sokağı ile Çengeloğlu Sokağının kavuşağında idi; 1910 ile 1915 arasında kapanmış, uzun yıllar metrûk kaldıktan sonra 1948 de amele kazması altında yıkılıyordu: o yılın 2...

Boğaziçinde Çengelköyünün yollarından; Çengelköyü Sokağı ile Kerimehâtun Camii Sokağı arasında bir aralık sokadır. Bir araba geçecek genişlikde kabataş döşelidir. Sokağa adını veren Mehmed Paşa Çeşmesi (yapı tarihini hicrî 1279, milâdî 1862-1863) Çenge...

Boğaziçinde Çengelköyünün yollarından; Tanrıverdi Sokağı ile Çengelköyün Mezarlık Sokağı ve Kerimehâtun Camii Sokağı arasında uzanır, bu son iki sokak ile bir üç yol ağzı yapar. Mandal Sokağı ve İftar Yokuşu ile kavuşakları vardır. Bir araba geçecek ge...

Vapur İskelesinden Kuleli Askerî Lisesine giden cadde üzerindedir; bir zamanlar ispirto ve rakı îmal eden bu fabrika hâlen muattal olub bînâsından,kömür tozu ile briket ve prese kömür yapılan bir atölye olarak istifade edilmekde idi (1960). Emekli Gene...

1934 Belediye Şehir rehberine göre Boğaziçinin Anadolu yakasında Çengelköyünün sokaklarında; yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (Haziran 1964).

Hüseyin Kâzım Bey Büyük Türk Lûgatında bu isim için “cenk çalıp oynayan, rakkaase, oyuncu, köçek” diyor; târif noksan ve mübhemdir. Bu isim İranda îcad edilmş çeng adındaki bir sâza nisbetle türk ağzında yapılmışdır. “Çeng” i İranda bilhassa kadınlar ç...

Geçen asırda yaşamış ünlü rind ve kalender şâir Enderun’lu Fâzıl Beyin uzun ve meşhur bir manzûmesinin adı (B.: Fâzıl Bey, Enderunlu); bu manzûme zamanının namlı köçek oğlanları şânında yazılmışdır; “Çengi” hem rakkas ve rakkaase (dansör ve dansöz) kar...