Üsküdar mescidlerinden; Hadikatül Cevâmi şu malûmatı veriyor: “Bâniyesi Fatma Hâtundur, merkadi malûm değildir; yanmış ve Zülüflü Baltacılar Ocağından Sırmabıyık Hacı Mustafa tarafından yeniden yaptırılmış, solakbaşılardan Samurkaş Hacı Mehmed Ağa da m...

Beyoğlu tarafının eski mahalle isimlerinden biri; Hadikatül Cevâmide “Bağodaları Mescidi” adı ile kayıdlı Fatmahâtun Mescidinin mahallesi idi; 1934 Belediye Şehir Rehberine göre (pafta 15/169) Beyoğlu İlçesinin Galata nâhiyesinin Ömeravni Mahallesi sın...

Mehmedağa Camii civarında Bitlice Mescidinin bâniyesi, Bitlice Ali Efendi adında bir zâtin zevcesi olduğu için mescidi o isimle anılmışdı; kabri de mescidinin yanında bulunuyordu; hayatı hakkında başka kayde rastlanmadı (B.: Bitlice Mescid, cild 5, say...

Onsekizinci yüzyıl ortalarında yaşamış hayır sâhibi bir kadın; Galatada Tomtom Mescidinin minâresi ahşab iken hicrî 1173 (M. 1759-1760) yılında bu kadın tarafından tuğladan yaptırılmışdır; hayatı hakkında başka kayde rastlanmadı. Bibl.: Hadikatül Cevâmi.

Birinci Sultan Ahmedin aynı adı taşıyan iki kızından biri; birinci Fatma Sultan bebek iken ölmüştü; bu ikinci ise hemen bir asra yakın yaşadı; Kara Mustafa Paşa, sonra Kanbur Mustafa Paşa, ondan sonra da Kozbekci Yusuf Paşa ile üç defa evlenmişti. Ölüm...

Yavuz Sultan Selimin kızı (B.: Fatmasultan Mescidi).

Onsekizinci Yüzyıl başlarında Üçüncü Sultan Ahmedin kızı Fatma Sultanın Üsküdardaki Sâhilsarayı için akıtılmış bir sudur. Suyun kaynakları Erenköy gerilerinde Karaman Çiftliği yakınlarından akan Sazlıdere civârındadır. Sekiz katma kaynaktan gelen sular...

Üçüncü Sultan Ahmedin kızı ve bu pâdişahın çok sevgili ilk evlâdı, annesi de Sultan Ahmedin en sevgili hasekisi Emetullah Sultandır; Lâle Devrinin iki ünlü sadırâzamı Silâhdar Şehid Ali Paşa ile Nevşehirli Damad İbrahim Paşanın zevcesi; 12 cemaziyelevv...

Fatih İlçesinin Şehremini Bucağı mahallelerinden; Karagümrük Bucağının Mimarsinan ve Neslişah, Şehremine Bucağının Beyazıdağa mahalleleri ve İstanbulun meşhur surlarının bir parçası ile çevrilmişdir. Sınır yolları şunlardır: Topkapu Caddesi (Beyazıdağa...

Hadikatül Cevâmi şu malûmatı veriyor: “Asıl bânisi terzibaşılardan Pîri Ağa nâmındaki hayır sâhibidir; sonra Damad Maktul İbrahim Paşa Nevşehirli İbrahim Paşa bu mescidin yanında bir saray binâ etmekle zevcesi Fatma Sultan da mescidi müceddeden bina et...

Fatihin Şehremini nahiyesinin Fatmasultan Mahallesi sokaklarından, Şeyhülislâm Sokağı ile Arpaemini Yokuşu arasında uzanır, kavisli ve dirsekli bir yoldur, Eminmolla Sokağı ile kavuşağı vardır (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 10/84). Arpaemini Yokuş...

“Fındıklıda merdivenli bir yol olan Molla Bayırı Yokuşunda, bu yolun Beşâret Sokağı ile birleştiği noktadadır. Altı beyitlik manzum kitâbesinin tarih beyti şudur: Canfezâ tarihi Vehbi teşnegâna müjdedir Fatma Sultan rûhiyçün gel iç aynülhayât” 1212 (M...

Üçüncü Sultan Ahmedin kızı Fatma Sultanın medresesi, İstanbul Vilâyet Konağının karşısındaki camiinin yanında idi; son zamanlarda bâzı odalarında bekâr uşakları oturur, bazı odaları da küçük imalâthane, pedal matbaacıkları olarak kullanılırdı; yol açıl...

“Üçüncü Sultan Ahmedin kızı Fatma Sultanın Üsküdarda yapdırtdığı bir çeşme olup kitâbe taşı büyük anasının hayır eseri Üsküdardaki Yeni Vâlide Camiinin avlusunda yerde duruyordu. Manzum kitâbesine göre hicrî 1141 (M. 1728-1729) yılında yapılmışdı” (İ. ...

İstanbul’un en eski mahalle mekteplerinden biriydi, Yavuz Sultan Selimin kızı Fatma Sultanın vakfı olup Karagümrükte Tahtaminâre mescidinin karşısında idi, “Sultan Mektebi” ve “Taş Mekteb” diye anılırdı; hâlen mevcud değildir. Bibl.: Hadikatül Cevâmi, I.

Onyedinci Yüzyılın ikinci yarısında Dördüncü Sultan Mehmede onbeş sene sadırâzamlık yapmış büyük Türk veziri; 1635 - 1636 arasında Amasyanın kazâlarından Köprü kasabasında doğdu, aslı Arnavud olup bu kasabada çocuk iken yerleşmiş olan Köprülü Mehmed Pa...

Onsekizinci yüzyıl sonları ile Ondokuzuncu Yüzyıl başında yaşamış Enderunlu Fâzıl Beyin dîvânı; divanda İstanbul hayat ve tarihi ile ilgili parçalar şunlardır: Vefâ semtindeki kendi evi: Sad gûne belâ ile giriftârı cefâyum Bir hânei vîrânede tâ semti ...

“Aslı fransızcadan, Fhaeton (Faeton); körüklü açık binek arabası” (Şemseddin Sami, Kaamûsî Türkî). Dört tekerlekli, ön tekerlekleri küçük, arka tereklekleri büyük, tek oklu ve çift at koşulur, öndeki arabacı yeri yüksekde, körük çekildiği zaman arabacı...

Onsekizinci Yüzyıl sonları ile Ondokuzuncu Yüzyıl başında yaşamış Türk divan edebiyâtının ünlü şâirlerinden; şiir dili çağdaşlarına nisbetle çok sâde, çok renkli ve canlı, kalenderlik yolunda samimi ve nezih pervâsızlığı muhakkak ki büyük sanatkâr; ara...

Tanzimat devrinde nâzırlıklarda bulunmuş ve Sultan Abdülâzize şahsî kırgınlık ile bir ara Avrupaya kaçarak meşrûtiyetci “Genç Osmanlılar”a geniş ölçüde para yardımları yapmış Mısırlı bir prens; Kavalalı Mehmed Ali Paşanın torunu, İbrahim Paşanın ikinci...

Sadırâzam Köprülü Mehmed Paşanın oğlu, sadırâzam Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşanın küçük kardeşi; Onyedinci asır sonlarının ünlü vezirlerinden, Üçüncü Sultan Süleyman ile İkinci Sultan Ahmedin sadırâzamlarından; 1047 (M. 1637 - 1638) de doğmuşdur; medres...

Taksimin Hacıahmed efendi Mahallesi sokaklarından; Hacı ahmed Karakolu Sokağında bir çıkmaz sokakdır (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 19/182). Hacıahmed Karakolu Sokağı tarafından gelindiğine göre bir araba geçecek genişlikde, mıcır taşlı toprak bir...

“Vapur ateşçisine ateşi ziyâdeleştirmek için verilen kumanda; mecâzen bir işi birdenbire sür’atle görmeye başlamak: fayrab etti” (Şemseddin Sâmi, Kaaamûsi Türkî). “Kapıp koyuverme, hızlandırma; kapu pencere açma, üstbaş çıkarma” (F. Devellioğlu, Türk A...

“Arabcadan alınmış; Gökyüzü, Semâ, Âsüman; mecâzen tâli’ (talih), baht, kader” (Şemseddin Sâmi, Kaamûsi Türkî). “... Tabiatı Külliye, Zaman; bu mânalarına göre ahkâmü şuunun, (bütün hâdiselerin) fâili addedilir” (Hüseyin Kâzım, Büyük Türk Lûgatı). Bilh...