Geçen asrın ilk yarısında yaşamış ulemâdan; müverrih Ahmed Cevdet Paşanın kızı Fatma Aliye Hanım «Ahmed Cevdet Paşa ve Zamanı» isimli eserinde babasının Fatih medreselerinde talebelik hayatını anlatır iken: «... o vakit İstanbulda hayli değerli ulemâ v...

Din bilgini, muallim; medreseden yetişmiş son seçkin sîmâlardan; 1840 etrâfında İstanbulda doğdu, babası ulemâdan Hacı Bekir Efendidir; ilk hocası babası, asıl feyzini aldığı üstadı da medresede hocası olan kaynatası ve zamanının âlimlerinden Ayaşlı Te...

Son Hâlidî şeyhlerinden; aşağıdaki hal ter-cemesini Mahmud Kemal İnal’ın «Son Asır Türk Şâirleri» isimli eserinden alıyoruz: «Hâlidî şeyhlerinden Mehmed Said Efendinin oğludur, 1264 (M. 1848) de Erbilde doğmuşdur. Tahsilini memleketinde yapmış, hacca g...

XVIII. yüzyılda Birinci Sultan Abdülhamid devrinde sarayda Enderun ağalarından bir şâir; saraydaki vazifesi hünkâr kaftancılığı idi; şu iki kıt’a onundur: İzârın gül gül olmuş bûseden dil dâğı dâğındır Hased ol bâğıbânı aşka kim gülçîni bâğındır Nümây...

Hicrî 1208 (M. 1793 - 1794) de ölmüş İstanbullu bir şâir; medreseden yetişmiş, müderrisliklerde bulunmuşdur; hayatı hakkında bilgi edinilemedi; şu beyiti geçen asrın aydınları arasında darbı meselimsi söylenirmiş: Öğren lisânı asr ü rüsûmi zemânei Bak...

Geçen asır sonlarında yaşamış bir gazeteci, Tarik Gazetesinde başmuharrirlik yapmışdır; hayatı hakkında bilgi edinilemedi.

Sultan Abdülazizin zamanında iki defa sadırâzamlık yapmış bir vezir, profesör arkeoloğ ve ressam Celâl Esad Arsevenin babası (B. : Arseven, Celâl Esad, cild 2, sayfa 1056) ; aslı Sakızlıdır, o adada «Kuleağası» lâkabı ile tanınmış Solkolağası Mehmed Ağ...

Harblerde yararlığı ve Birinci Cihan Harbi Mütârekesi ile başlayan acı işgal yıllarında İstanbuldaki gizli millî müdafaa teşkilâtında (M. M. Grupunda) büyük hizmetleri ile tanınmış bir kumandan; 1875 de Şarkikarahisarda doğdu; Van mutasarrıflığında bul...

«Dolmabağçenin berisinde, Kabataş seddi altında muattal bir çeşmedir. Yaptıran Şeyhülislâm Hoca Sâdeddin Efendinin ikinci oğlu Şeyhülislâm Esad Efendidir (B. : Esad Efendi, Hocazâde Mehmed). Çeşme kesme taşdan yapılmış muazzam bir haznenin tramvay yolu...

«Türkiyede Röntgeni hekimlikde ilk tatbik eden hekim; 1878 de İstanbulda doğdu; Askerî Tıbbiyeden 1898 de yüzbaşılık ile çıkdı; pek zekî ve çalışkan olduğu için diplomasını aldığı Askerî Tıbbiyenin fizik muallimi Antranik Paşanın muavinliğine tâyin edi...

«Fâtih civârında Sinan Ağa Camii karşısındaki medrese bağçesi altındadır; hâlen susuzdur. Yaptıran Şeyhülislâm Esad Efendidir, kitabesinin tarih beyti şudur : Didi târihini İhyâya Rıdvan «Behiyn hu çeşmeden iç âbı kevser» 1230 (M. 1805 - 1806) «Kesme...

Şirketi Hayriyenin ilk kaptanlarından; hayatı hakkında bilgi edinilemedi. Bibl. : Şirketi Hayriye ve Boğaziçi.

1885 ile 1890 arasında Haliç Fenerinin rum aristokrat âilelerinden birine mensub bıçkın bir delikanlı; kalender şâir Üsküdarlı Âşık Râzinin evrâkı metrûkesi arasında bir defterde görülen hal tercemesi şudur: “16-17 yaşlarında iken tulumbacılığa heves b...

Eminönü ilçesinin Alemdar Nâhiyesinin Sultanahmed Mahallesi yolalrından; demiryolu civarında Kapuağası Sokağı ile Tomurcuk Sokağı arasında uzanır, Akbıyık Değirmen Sokağı ile kavuşağı vardır (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 2/17). Adı geçen rehber p...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Boğaziçinde Rumelihisarı Köyünün yollarından; köyün gerisinde bayır kırlıkda Kaşlık Sokağı ile Zincirlikuyu - Bebek Yolu arasında uzanır uzun bir yoldur (1934 Belediye Şehir Rehberi pafta 22). Bir cadde denilebilecek ...

Kadıköy ilçesinin Kızıltoprak Nâhiyesinin Feneryolu Mahallesi yollarından; demir yolu tiren hattı boyunca Feneryolu Sokağı ile Gazi muhtarpaşa Sokağı arasında uzanır. Demiryolunun şimal kenarında olup demiryolu ile sokak arasını tiren istasyonu peronun...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre yukarı boğaziçinin Anadolu yakasında Paşabağçesi köyünün yollarından; Beyazerguvan ve Şehidlik caddeleri arasında kabataş döşeli bir sokakdır. Beyazerguvan Caddesi tarafından gelindiğine göre hafif meyilli bir yokuş o...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Boğaziçinde Rumelihisarı Köyü yollarından; Boğazkesen Rumeli Hisarı kalesinin arka tarafında, her iki başı Kaleağası Sokağında kavisli bir yoldur, isimsiz bir aralık sokak ile de Kalebağçesi Sokağına bağlanmışdır (193...

Fatih ilçesinin merkez nâhiyesinin Sinanağa Mahallesi yollarından; Hacıhasanağa Sokağı ile Hasanbaba Sokağı arasında bir dirsekli bir sokakdır (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 6/94). Hacıhasanağa Sokağı tarafından gelindiğine göre bir araba geçecek ...

Kadimden beri rumların çok toplu olarak oturduğu Fener semti, yine kadimdenberi büyük gedikli meyhâneleri ile meşhurdu (B.: Meyhane). Geçen asır sonlarında Çaylak lâkabı ile tanınmış gazeteci Mehmed Tevfik Bey “Meyhâne yahud İstanbul Akşamcıları” isiml...

Argo; önünde sakalı sarkan kimse; misâl: Şu fenerliyi sövüşlesen (= para sızdırsan) işimiz aynalıdır” (F.: Devellioğlu, Türk Argosu).

İstanbulun Türkler tarafından fethinden Tanzimât devrine kadar İstanbulda Halicde Fener denilen semtde otura gelmiş İstanbulun rum aristokratlarına verilmiş isimdir. İstanbulun 1453 senesinde Türkler tarafından fetholunduğu zaman, Fatih Sultan Mehmedin...

Rum Ortodoks Patrikhânesi İstanbulun Türkler tarafından fethinden önce Ayasofyanın yanında idi. Fâtih Hazretleri Patrik Yenadiosa Ayios Apostolon (Havariyun, Havariler) Kilisesini ihsan eylemiş ve o kilise, patrikhâne ittihaz olunmuşdu. Patrikhâne Hava...