Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
EDHEM (Haddehâneli)
İkinci Sultan Abdülhamid devri sonlarında İstanbulun çalgılı tulumbacı kahvehânelerinde mâni, semai, destan okuyuculardan (B.: Çalgılı Kahvehâneler); o tulumbacılık âleminde şöhret sâhibi olduğunda Tersânede Hadehâne ismi ile meşhur çırak mektebinde talebe, çocuk sayılacak yaşlarda idi; nârin yapılı, esmer, esmerin güzeli, güzelin şirini bir gençdi; aslı Kesmekayalı idi, âilesi onun meşhur olduğu zamanlar Balatda oturduğu için Balatlı Edhem diye de anılırdı. Haddehânede yetişdikden sonra Bahriye Çarkcı Mektebini de bitirmişdir; bundan ötürü Çarkcı Edhem diyenler de olmuşdur; onu Balatlı Çarkcı Edhem diye tanıtan Osman Cemal Kaygılı “Semâî Kahveleri ve Meydan şâirleri” isimli eserinde şunları yazıyor :
“Müstezada benzeyen ve meydan şâirlerince Yıldız denilen şeyi herkes söyleyemezdi, çünkü makaamı ötekilerden büsbütün başka idi. Bu çeşidlerin hepsini birden pürüzsüz okuyanlar parmakla gösterilirdi ki Çiroz Ali, Dolmacı Mihran, Çarkçı Edhem, Arnavudun Mehmed, Ters”âneli Osman Nuri, Otakcılarlı Cevad onlardan biridir .Hâlen Çarkcı Edhem ile onun yetişdirmesi Derûnî Ahmed Balatda kahvecilik yapmakda idiler (Osman Cemalin kitabının neşri 1937). Kadıköyündeki çalgılı kahvelerden birine Balatlı Çarkcı Edhemi misâfir olarak dâvet etmişler ve Kadıköy ayaklı bir mâni istemişler, Edhem şu m...
⇓ Read more...
İkinci Sultan Abdülhamid devri sonlarında İstanbulun çalgılı tulumbacı kahvehânelerinde mâni, semai, destan okuyuculardan (B.: Çalgılı Kahvehâneler); o tulumbacılık âleminde şöhret sâhibi olduğunda Tersânede Hadehâne ismi ile meşhur çırak mektebinde talebe, çocuk sayılacak yaşlarda idi; nârin yapılı, esmer, esmerin güzeli, güzelin şirini bir gençdi; aslı Kesmekayalı idi, âilesi onun meşhur olduğu zamanlar Balatda oturduğu için Balatlı Edhem diye de anılırdı. Haddehânede yetişdikden sonra Bahriye Çarkcı Mektebini de bitirmişdir; bundan ötürü Çarkcı Edhem diyenler de olmuşdur; onu Balatlı Çarkcı Edhem diye tanıtan Osman Cemal Kaygılı “Semâî Kahveleri ve Meydan şâirleri” isimli eserinde şunları yazıyor :
“Müstezada benzeyen ve meydan şâirlerince Yıldız denilen şeyi herkes söyleyemezdi, çünkü makaamı ötekilerden büsbütün başka idi. Bu çeşidlerin hepsini birden pürüzsüz okuyanlar parmakla gösterilirdi ki Çiroz Ali, Dolmacı Mihran, Çarkçı Edhem, Arnavudun Mehmed, Ters”âneli Osman Nuri, Otakcılarlı Cevad onlardan biridir .Hâlen Çarkcı Edhem ile onun yetişdirmesi Derûnî Ahmed Balatda kahvecilik yapmakda idiler (Osman Cemalin kitabının neşri 1937). Kadıköyündeki çalgılı kahvelerden birine Balatlı Çarkcı Edhemi misâfir olarak dâvet etmişler ve Kadıköy ayaklı bir mâni istemişler, Edhem şu mâniyi söylemiş:
Adam aman...dı köye...
Arzuladık ihvan biz geldik şu Kadıköye
Müftü haraç keserken ne yapar kadı köye..”
Üsküdarlı Vâsıf Hoca Edhemi Haddehânedeki çıraklık zamanından tanımış olub Haddehâneli lakabı ile yâd etmektedir; şu şirin hâtırayı kaydediyor:
“En çok ondokuz yaşlarında bir delikanlıydı, bıyıkları henüz duman hâlindeydi, bir ramazan akşamı Üsküdardaki çalgılı kahveye gelerek cümle halkı kendisine öylesine hayran bırakmışdı ki o akşamı hiç unutamam. Nârin yapılı vücuduna gaayetle yaraşmış bahriyeli forması ve bahriyeli namlı bıçkınlardan sekiz on kişinin yanında gelmişdi. Koca kaptânıderyâ Hacı Vesim Paaş hazretleri de teşrifleri ile kahvehâneyi ihyâ etmişlerdi. Güzel şirin delikanlı gemicilik üzerine önce kısa bir divan ve sonra altı ayak üzerine onu tamamlayıcı altı mâni okudu ki her babayiğitin kârı olamaz. Vesim Paşa çocuğu yanına çağırdı, alnından öpdü ve kesesini çıkarıp Edhemin yakasından koynuna attı ki içinde ne vardı bilemem ama herhalde Ethemin ömrü boyunca bir arada göremediği bir para olacakdı; o divan ve mâniler şunlardır:
Akdenize gemi saldım seksen parça yelkeni
Üçyüz nefer tayfa koşdum cümle yalı ergeni
Şalvarları ak dimiden al çuhadan cebkeni
Adam aman... cezâ.. yir
Yalın ayak, baldır çıplak, ocağımız Cezâyir
Bu ocakda yar tutmayan kanun olmuş cezâ yir!
Adam aman... serenler
Yalın ayak, baldır çıplak tırmanırız serenler
Evliyâmız umanlara aşk ile post serenler!
Adam aman... dersin
Yalın ayak, baldır çıplak civanlara ne dersin?
Ne diyeyim.. ilmi aşkda gel de benden al dersin!
Adam aman... lengeri
Yalın ayak, baldır çıplak çifte attık lengeri
Gaazi olur seferlerden sağlıkla gelen geri!
Adam aman... vardı.. ya
Yalın ayak, baldır çıplak üç nöbettir vardıya
Nâme salmış idim yâre güvercinim vardı ya!”.
Bibl.: Vâsıf Hiç, Not; Osman Cemal Kaygılı, Semâi Kahveleri ve Meydan şâirleri.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM090584
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 9, page 4900-4901
See Also Note
B.: Çalgılı Kahvehâneler
Bibliography Note
Bibl.: Vâsıf Hiç, Not; Osman Cemal Kaygılı, Semâi Kahveleri ve Meydan şâirleri.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.