Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
EDHEM (Haddehâneli)
İkinci Sultan Abdülhamid devri sonlarında İstanbulun çalgılı tulumbacı kahvehânelerinde mâni, semai, destan okuyuculardan (B.: Çalgılı Kahvehâneler); o tulumbacılık âleminde şöhret sâhibi olduğunda Tersânede Hadehâne ismi ile meşhur çırak mektebinde talebe, çocuk sayılacak yaşlarda idi; nârin yapılı, esmer, esmerin güzeli, güzelin şirini bir gençdi; aslı Kesmekayalı idi, âilesi onun meşhur olduğu zamanlar Balatda oturduğu için Balatlı Edhem diye de anılırdı. Haddehânede yetişdikden sonra Bahriye Çarkcı Mektebini de bitirmişdir; bundan ötürü Çarkcı Edhem diyenler de olmuşdur; onu Balatlı Çarkcı Edhem diye tanıtan Osman Cemal Kaygılı “Semâî Kahveleri ve Meydan şâirleri” isimli eserinde şunları yazıyor :
“Müstezada benzeyen ve meydan şâirlerince Yıldız denilen şeyi herkes söyleyemezdi, çünkü makaamı ötekilerden büsbütün başka idi. Bu çeşidlerin hepsini birden pürüzsüz okuyanlar parmakla gösterilirdi ki Çiroz Ali, Dolmacı Mihran, Çarkçı Edhem, Arnavudun Mehmed, Ters”âneli Osman Nuri, Otakcılarlı Cevad onlardan biridir .Hâlen Çarkcı Edhem ile onun yetişdirmesi Derûnî Ahmed Balatda kahvecilik yapmakda idiler (Osman Cemalin kitabının neşri 1937). Kadıköyündeki çalgılı kahvelerden birine Balatlı Çarkcı Edhemi misâfir olarak dâvet etmişler ve Kadıköy ayaklı bir mâni istemişler, Edhem şu m...
⇓ Devamını okuyunuz...
İkinci Sultan Abdülhamid devri sonlarında İstanbulun çalgılı tulumbacı kahvehânelerinde mâni, semai, destan okuyuculardan (B.: Çalgılı Kahvehâneler); o tulumbacılık âleminde şöhret sâhibi olduğunda Tersânede Hadehâne ismi ile meşhur çırak mektebinde talebe, çocuk sayılacak yaşlarda idi; nârin yapılı, esmer, esmerin güzeli, güzelin şirini bir gençdi; aslı Kesmekayalı idi, âilesi onun meşhur olduğu zamanlar Balatda oturduğu için Balatlı Edhem diye de anılırdı. Haddehânede yetişdikden sonra Bahriye Çarkcı Mektebini de bitirmişdir; bundan ötürü Çarkcı Edhem diyenler de olmuşdur; onu Balatlı Çarkcı Edhem diye tanıtan Osman Cemal Kaygılı “Semâî Kahveleri ve Meydan şâirleri” isimli eserinde şunları yazıyor :
“Müstezada benzeyen ve meydan şâirlerince Yıldız denilen şeyi herkes söyleyemezdi, çünkü makaamı ötekilerden büsbütün başka idi. Bu çeşidlerin hepsini birden pürüzsüz okuyanlar parmakla gösterilirdi ki Çiroz Ali, Dolmacı Mihran, Çarkçı Edhem, Arnavudun Mehmed, Ters”âneli Osman Nuri, Otakcılarlı Cevad onlardan biridir .Hâlen Çarkcı Edhem ile onun yetişdirmesi Derûnî Ahmed Balatda kahvecilik yapmakda idiler (Osman Cemalin kitabının neşri 1937). Kadıköyündeki çalgılı kahvelerden birine Balatlı Çarkcı Edhemi misâfir olarak dâvet etmişler ve Kadıköy ayaklı bir mâni istemişler, Edhem şu mâniyi söylemiş:
Adam aman...dı köye...
Arzuladık ihvan biz geldik şu Kadıköye
Müftü haraç keserken ne yapar kadı köye..”
Üsküdarlı Vâsıf Hoca Edhemi Haddehânedeki çıraklık zamanından tanımış olub Haddehâneli lakabı ile yâd etmektedir; şu şirin hâtırayı kaydediyor:
“En çok ondokuz yaşlarında bir delikanlıydı, bıyıkları henüz duman hâlindeydi, bir ramazan akşamı Üsküdardaki çalgılı kahveye gelerek cümle halkı kendisine öylesine hayran bırakmışdı ki o akşamı hiç unutamam. Nârin yapılı vücuduna gaayetle yaraşmış bahriyeli forması ve bahriyeli namlı bıçkınlardan sekiz on kişinin yanında gelmişdi. Koca kaptânıderyâ Hacı Vesim Paaş hazretleri de teşrifleri ile kahvehâneyi ihyâ etmişlerdi. Güzel şirin delikanlı gemicilik üzerine önce kısa bir divan ve sonra altı ayak üzerine onu tamamlayıcı altı mâni okudu ki her babayiğitin kârı olamaz. Vesim Paşa çocuğu yanına çağırdı, alnından öpdü ve kesesini çıkarıp Edhemin yakasından koynuna attı ki içinde ne vardı bilemem ama herhalde Ethemin ömrü boyunca bir arada göremediği bir para olacakdı; o divan ve mâniler şunlardır:
Akdenize gemi saldım seksen parça yelkeni
Üçyüz nefer tayfa koşdum cümle yalı ergeni
Şalvarları ak dimiden al çuhadan cebkeni
Adam aman... cezâ.. yir
Yalın ayak, baldır çıplak, ocağımız Cezâyir
Bu ocakda yar tutmayan kanun olmuş cezâ yir!
Adam aman... serenler
Yalın ayak, baldır çıplak tırmanırız serenler
Evliyâmız umanlara aşk ile post serenler!
Adam aman... dersin
Yalın ayak, baldır çıplak civanlara ne dersin?
Ne diyeyim.. ilmi aşkda gel de benden al dersin!
Adam aman... lengeri
Yalın ayak, baldır çıplak çifte attık lengeri
Gaazi olur seferlerden sağlıkla gelen geri!
Adam aman... vardı.. ya
Yalın ayak, baldır çıplak üç nöbettir vardıya
Nâme salmış idim yâre güvercinim vardı ya!”.
Bibl.: Vâsıf Hiç, Not; Osman Cemal Kaygılı, Semâi Kahveleri ve Meydan şâirleri.
Tema
Kişi
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM090584
Tema
Kişi
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 9, sayfa 4900-4901
Bakınız Notu
B.: Çalgılı Kahvehâneler
Bibliyografya Notu
Bibl.: Vâsıf Hiç, Not; Osman Cemal Kaygılı, Semâi Kahveleri ve Meydan şâirleri.
Tema
Kişi
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.