Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
DÜRDANE HANIM (Şamlı)
Geçen asır sonlarında yaşamış namlı bir fâhişe; gaayetle iri yarı, dev anası gibi bir arab karısı idi, Hasköyde meşhur Hasköy Hamamının külhan kapusu karşısında bir konakda tururdu; babadan, sülâleden kalma emlâkinin geliri ile geçinir, atı arabası, uşakları olan pek şatafatlı, tantanalı ve zamanının en şık, en süslü yosması idi. Başı darda olanlara fâizsiz, karzi hasen yolu ile para verir, bundan dolayı da ahvâline göz yumulur, himâye görürdü. 1315 (1897 - 1898) de ölmüş ve Kasımpaşada Kulaksız mezarlığına defnedilmişdir. Ölümünde Üsküdarlı halk şâiri Âşık Râzi tarafından şu manzûme ile hicvedilmişdir:
Şamlı Dürdâne Hanım şöhreti tutmuş şehri
Mühmel garîban civan kırkdan artık şevheri
Dîv hey’et bir kart karı idi kahbei zîbâ
On ere meydan okur o bî bâkû muhâbâ
Ebrûleri haspanın şan ef’ii siyeh renk
Müjgânı dahi akreb her an âmâdei cenk
Çekerek pırpırıdan şöyle eşbeh civanı
Ya kayıkcı ya hammal kopuk bir daltabanı
Eline düşer ise olsa da Zâli zeman
Döner kiraz sapına üç günde tâze civan
Oynaşı şehbazını ısırıp vahşet ile
Âlûdei hun olur lebleri dehşet ile
Sebebi mevti anın şıkırdım cevri imiş
Nâmı şâniyle mâruf Kızanlıklı Kız Memiş
Red eylemiş dâveti aç çıplak oğlan iken
Olmuş harîmi dilde bir şereri sûzefken
Aşkbazlığın doğrusu takdirle anmak gerek
Can vermiş son demind...
⇓ Read more...
Geçen asır sonlarında yaşamış namlı bir fâhişe; gaayetle iri yarı, dev anası gibi bir arab karısı idi, Hasköyde meşhur Hasköy Hamamının külhan kapusu karşısında bir konakda tururdu; babadan, sülâleden kalma emlâkinin geliri ile geçinir, atı arabası, uşakları olan pek şatafatlı, tantanalı ve zamanının en şık, en süslü yosması idi. Başı darda olanlara fâizsiz, karzi hasen yolu ile para verir, bundan dolayı da ahvâline göz yumulur, himâye görürdü. 1315 (1897 - 1898) de ölmüş ve Kasımpaşada Kulaksız mezarlığına defnedilmişdir. Ölümünde Üsküdarlı halk şâiri Âşık Râzi tarafından şu manzûme ile hicvedilmişdir:
Şamlı Dürdâne Hanım şöhreti tutmuş şehri
Mühmel garîban civan kırkdan artık şevheri
Dîv hey’et bir kart karı idi kahbei zîbâ
On ere meydan okur o bî bâkû muhâbâ
Ebrûleri haspanın şan ef’ii siyeh renk
Müjgânı dahi akreb her an âmâdei cenk
Çekerek pırpırıdan şöyle eşbeh civanı
Ya kayıkcı ya hammal kopuk bir daltabanı
Eline düşer ise olsa da Zâli zeman
Döner kiraz sapına üç günde tâze civan
Oynaşı şehbazını ısırıp vahşet ile
Âlûdei hun olur lebleri dehşet ile
Sebebi mevti anın şıkırdım cevri imiş
Nâmı şâniyle mâruf Kızanlıklı Kız Memiş
Red eylemiş dâveti aç çıplak oğlan iken
Olmuş harîmi dilde bir şereri sûzefken
Aşkbazlığın doğrusu takdirle anmak gerek
Can vermiş son deminde Memiş Memiş diyerek
Tas tarağın topladı üçyüzonbeşde hele
Tabutu nerde ise dam olurdu bir file
Koşdular son hizmete bakmayub para pula
Dört zeberdest uşakla düşdü omuzda yola
Yine Âşık Râzinin rivâyetine göre oynaşları delikanlıları önce Hasköy Hamamına getirtir, orada bir âlâ yıkattıkdan sonra külhan kapusu yolu ile konağına aldırtır imiş. Râzinin evrâkı metrûkesi arasından bu hanım şânında “Kitâbei sengi mezârıdır”diye bir manzûme daha çıkmışdır, yarım kaldığı görülen bir yazıdır, hakikaten mezar taşına geçirilmiş midir bilemeyiz, Kulaksız Mezarlığında kabri bulunamadı:
Hû dost
Kırk gün günahkâr bir gün tevbekâr
Hâli âşikâr işte bu nigâr
Şamlı Dürdâne elde peymâne
Göçdü mestâne ne lâzım inkâr
Oynaşı en az pırpırı haylaz
Kırk nefer şehbaz ile dilfikâr
Ak keten başı yetmişken yaşı
Bir keman kaşı eylerdi şikâr
Ey zâir, kul günahsız olmaz, hatâ Hakdan gizlenmez, bu sengi mezâra ibretle nazar eyle ki bunda medfune Dürdâne Hâtunun başından kırk nikâh geçmiş olub hâtun kırk nefer şehbazlarına doyamayub âhir delikanlı cevrü cefâsı ile terki dağdağai hayat eyledi, müznibenin ruhi içün merhameten elfâtiha, sene 1315.
Râzi diyor ki: “Kaptanın Ziyâ diye meşhur İmam Ziyâ ki eyyâmı nevcivânîsinde orta oyununda zenneye çıkardı, bu Dürdâne Hanımın dâim eli altında idi; Dürdâne getirilen oğlanı câmehâbına almadan imam Ziyâ konakda hazır olub akdi nikâh eylerdi, delikanlı üç gün beş gün konakda mihman olub hanım tarafından azad edilecek oldukda hanımı tatlîk ider ve hediyesinin alub giderdi, anın içindir ki başından kırk nikâh geçdiğini işâret eyledik:
İşimiz subh ü mesâ cürm ü hatâ
Mülketi cân ü dile verdi fenâ
Garki isyan olmuşam iğfir lenâ
Rabbenâ yâ Rabbenâ fağfirlena”.
Vâsıf HİÇ
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Creator
Vâsıf HİÇ
Identifier
IAM090446
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 9, page 4828-4829
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.