Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
DİZLİK
“Dize kadar olan kısa don, tuman” (Türk Lugatı).
1720 yılında İstanbulda ilk yangın tulumbacılığı teşkilâtı kuruldukdan sonra yangın tulumbacılarının giydikleri beyaz dimiden kısa don-pantalonlara dizlik adı verilmiş ve o tarihden bu yana bu isim yalnız tulumbacı donları için kullanılmışdır. Büyük çoğunluğunu ayak takımından gencler teşkil eden yangın tulumbacılarıın kiyâfetleri, pırpırılık yolunda hakikaten pitoresk idi (B.: Tulumbacı kiyâfeti); bu kıyâfetde de dizlik, tulumbacılığın âdeta alâmeti fârikası, has damgası idi.
Yangın tulumbacılığı Cumhuriyetin ilk yıllarında kaldırıldı, tulumbacılığın ikiyüz senelik bir tarihçesi vardır; bu ikiyüz sene içinde “dizlik” dâimâ ve mutlakaa beyaz dimiden kesilmiş, yapılmışdır. Ağ kısmı bol, Anadoluda Karadeniz yalısı halkının giydiği siyah bezden “Zıbka” veya “Zıvka” denilen don-pantalonların ağı gibi körüklü idi, yâni bacakların hareketine, koşmaya gaayetle müsâid idi, ve Zıbka gibi de bacakları örten kısmı dar, bacaklara iyice yapışır idi, Zıbkadan farkı, Zıbka ayak bileklerine kadar iner, uzun olurdu, Dizlik ise kısa bir don idi, ancak diz kapaklarını örter, diz kapağından aşağı ancak 3-4 parmak kadar inerdi; baldırlar tamamen açıkda, çıplak kalırdı.
Eski tulumbacılık âleminin âdetlerinden, kimi koşarlı iyi tulumbacı, kimi ayrıca güz...
⇓ Read more...
“Dize kadar olan kısa don, tuman” (Türk Lugatı).
1720 yılında İstanbulda ilk yangın tulumbacılığı teşkilâtı kuruldukdan sonra yangın tulumbacılarının giydikleri beyaz dimiden kısa don-pantalonlara dizlik adı verilmiş ve o tarihden bu yana bu isim yalnız tulumbacı donları için kullanılmışdır. Büyük çoğunluğunu ayak takımından gencler teşkil eden yangın tulumbacılarıın kiyâfetleri, pırpırılık yolunda hakikaten pitoresk idi (B.: Tulumbacı kiyâfeti); bu kıyâfetde de dizlik, tulumbacılığın âdeta alâmeti fârikası, has damgası idi.
Yangın tulumbacılığı Cumhuriyetin ilk yıllarında kaldırıldı, tulumbacılığın ikiyüz senelik bir tarihçesi vardır; bu ikiyüz sene içinde “dizlik” dâimâ ve mutlakaa beyaz dimiden kesilmiş, yapılmışdır. Ağ kısmı bol, Anadoluda Karadeniz yalısı halkının giydiği siyah bezden “Zıbka” veya “Zıvka” denilen don-pantalonların ağı gibi körüklü idi, yâni bacakların hareketine, koşmaya gaayetle müsâid idi, ve Zıbka gibi de bacakları örten kısmı dar, bacaklara iyice yapışır idi, Zıbkadan farkı, Zıbka ayak bileklerine kadar iner, uzun olurdu, Dizlik ise kısa bir don idi, ancak diz kapaklarını örter, diz kapağından aşağı ancak 3-4 parmak kadar inerdi; baldırlar tamamen açıkda, çıplak kalırdı.
Eski tulumbacılık âleminin âdetlerinden, kimi koşarlı iyi tulumbacı, kimi ayrıca güzelliği ile de ün salmış, bâzıları da aşk vak’alarının, cinâyetlerin kahramanı olmuş pek çok tulumbacı delikanlı şânında destanlar yazılmışdır; bu destanların bâzılarında o genclerin kiyâfetleri de târif edilirken dizlikden muhakkak bahsedilmişdir :
Dizlik keçe külâh gaayet civelek
Sandıkda koşarken ben misli melek
(Mahzun Bahaeddin Destanı)
Başında dal fesi belinde kuşak
Yokdur Toygarlının üstüne uşak
Akdizlik üstünde mintanı kara
Kaddi şimşâdiyle bir altın başak
Şu beyitler de tulumbacılığa heves etmiş bir paşazâde için tezyif yollu yazılmışdır :
Vermişler eline şeytan feneri
Koşdurup dururlar perîpeykeri
Fanilâ dizlik belde bir kuşak
Paşazâdem olmuş sandıkda uşak.
Başında ketfiye ve üstünde fanila ve dizlik ile Tulumbacı Eyyublu Hüseyin Reis
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM090052
Theme
Folklore
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 9, pages 4637-4638
Note
Image: volume 9, page 4637
See Also Note
B.: Tulumbacı kiyâfeti
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.