Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
DİZLİK
“Dize kadar olan kısa don, tuman” (Türk Lugatı).
1720 yılında İstanbulda ilk yangın tulumbacılığı teşkilâtı kuruldukdan sonra yangın tulumbacılarının giydikleri beyaz dimiden kısa don-pantalonlara dizlik adı verilmiş ve o tarihden bu yana bu isim yalnız tulumbacı donları için kullanılmışdır. Büyük çoğunluğunu ayak takımından gencler teşkil eden yangın tulumbacılarıın kiyâfetleri, pırpırılık yolunda hakikaten pitoresk idi (B.: Tulumbacı kiyâfeti); bu kıyâfetde de dizlik, tulumbacılığın âdeta alâmeti fârikası, has damgası idi.
Yangın tulumbacılığı Cumhuriyetin ilk yıllarında kaldırıldı, tulumbacılığın ikiyüz senelik bir tarihçesi vardır; bu ikiyüz sene içinde “dizlik” dâimâ ve mutlakaa beyaz dimiden kesilmiş, yapılmışdır. Ağ kısmı bol, Anadoluda Karadeniz yalısı halkının giydiği siyah bezden “Zıbka” veya “Zıvka” denilen don-pantalonların ağı gibi körüklü idi, yâni bacakların hareketine, koşmaya gaayetle müsâid idi, ve Zıbka gibi de bacakları örten kısmı dar, bacaklara iyice yapışır idi, Zıbkadan farkı, Zıbka ayak bileklerine kadar iner, uzun olurdu, Dizlik ise kısa bir don idi, ancak diz kapaklarını örter, diz kapağından aşağı ancak 3-4 parmak kadar inerdi; baldırlar tamamen açıkda, çıplak kalırdı.
Eski tulumbacılık âleminin âdetlerinden, kimi koşarlı iyi tulumbacı, kimi ayrıca güz...
⇓ Devamını okuyunuz...
“Dize kadar olan kısa don, tuman” (Türk Lugatı).
1720 yılında İstanbulda ilk yangın tulumbacılığı teşkilâtı kuruldukdan sonra yangın tulumbacılarının giydikleri beyaz dimiden kısa don-pantalonlara dizlik adı verilmiş ve o tarihden bu yana bu isim yalnız tulumbacı donları için kullanılmışdır. Büyük çoğunluğunu ayak takımından gencler teşkil eden yangın tulumbacılarıın kiyâfetleri, pırpırılık yolunda hakikaten pitoresk idi (B.: Tulumbacı kiyâfeti); bu kıyâfetde de dizlik, tulumbacılığın âdeta alâmeti fârikası, has damgası idi.
Yangın tulumbacılığı Cumhuriyetin ilk yıllarında kaldırıldı, tulumbacılığın ikiyüz senelik bir tarihçesi vardır; bu ikiyüz sene içinde “dizlik” dâimâ ve mutlakaa beyaz dimiden kesilmiş, yapılmışdır. Ağ kısmı bol, Anadoluda Karadeniz yalısı halkının giydiği siyah bezden “Zıbka” veya “Zıvka” denilen don-pantalonların ağı gibi körüklü idi, yâni bacakların hareketine, koşmaya gaayetle müsâid idi, ve Zıbka gibi de bacakları örten kısmı dar, bacaklara iyice yapışır idi, Zıbkadan farkı, Zıbka ayak bileklerine kadar iner, uzun olurdu, Dizlik ise kısa bir don idi, ancak diz kapaklarını örter, diz kapağından aşağı ancak 3-4 parmak kadar inerdi; baldırlar tamamen açıkda, çıplak kalırdı.
Eski tulumbacılık âleminin âdetlerinden, kimi koşarlı iyi tulumbacı, kimi ayrıca güzelliği ile de ün salmış, bâzıları da aşk vak’alarının, cinâyetlerin kahramanı olmuş pek çok tulumbacı delikanlı şânında destanlar yazılmışdır; bu destanların bâzılarında o genclerin kiyâfetleri de târif edilirken dizlikden muhakkak bahsedilmişdir :
Dizlik keçe külâh gaayet civelek
Sandıkda koşarken ben misli melek
(Mahzun Bahaeddin Destanı)
Başında dal fesi belinde kuşak
Yokdur Toygarlının üstüne uşak
Akdizlik üstünde mintanı kara
Kaddi şimşâdiyle bir altın başak
Şu beyitler de tulumbacılığa heves etmiş bir paşazâde için tezyif yollu yazılmışdır :
Vermişler eline şeytan feneri
Koşdurup dururlar perîpeykeri
Fanilâ dizlik belde bir kuşak
Paşazâdem olmuş sandıkda uşak.
Başında ketfiye ve üstünde fanila ve dizlik ile Tulumbacı Eyyublu Hüseyin Reis
Tema
Folklor
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM090052
Tema
Folklor
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 9, sayfalar 4637-4638
Not
Görsel: cilt 9, sayfa 4637
Bakınız Notu
B.: Tulumbacı kiyâfeti
Tema
Folklor
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.