Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÇEŞMELERDE SAKA GEDİĞİ
Büyük şehir İstanbul’da her evde akar suyun bulunmadığı devirlerde, hemen geçen asır sonlarına kadar o zamanların adı ile sakaların (sucuların) günlük hayattaki hizmeti çok önemli idi (B.: Saka). Ahşab İstanbul için dâimâ korkunç bir âfet olan yangınlara tulumbacılarla berâber ilk koşanlar sakalar olurdu (B.: Yangın; Tulumbacılar). Kimi fıçılı ve atlı, ve kimi kırbalı ve yaya olan sakalar da bütün iş zenaat erbabı gibi gedik usulüne bağlıydı (B.:Gedik). İstanbul’da büyüklü küçüklü ne kadar çeşme varsa, hepsinden kaç sakanın su alabileceği sakaların isimlerile tesbit edilmişti. Onlardan başkası o çeşmenin suyu ile sakalık yapamazdı. Bir çeşmenin saka gediği beş nefer saka ise, içlerinden biri sakalıktan vazgeçerse gediği sakabaşı eliyle bir yeni sakaya verilirdi. İstanbul halkının ayak takımından olup da mahallesinde suculuk, sakalık ile geçinecek bazı gençleri korumak için bir takım hayır sahibleri yaptırdıkları çeşmelere saka gediği konulmasını vaktiyelerine kaydettirerek yasak eder, bununla da kalmayıp, bir mermer üzerine: “Bu çeşmede saka gediği kokdur!” diye yazdırarak çeşmenin cebhesine münasib bir yere koydurtur idi. İstanbul’a sakalık yapmak için gelen acemi bekâr uşakları birer kırba tedarik ederler, ve saka gediği olmayan bu çeşmelerden birinde sakalık yapmaya başlarlard...
⇓ Read more...
Büyük şehir İstanbul’da her evde akar suyun bulunmadığı devirlerde, hemen geçen asır sonlarına kadar o zamanların adı ile sakaların (sucuların) günlük hayattaki hizmeti çok önemli idi (B.: Saka). Ahşab İstanbul için dâimâ korkunç bir âfet olan yangınlara tulumbacılarla berâber ilk koşanlar sakalar olurdu (B.: Yangın; Tulumbacılar). Kimi fıçılı ve atlı, ve kimi kırbalı ve yaya olan sakalar da bütün iş zenaat erbabı gibi gedik usulüne bağlıydı (B.:Gedik). İstanbul’da büyüklü küçüklü ne kadar çeşme varsa, hepsinden kaç sakanın su alabileceği sakaların isimlerile tesbit edilmişti. Onlardan başkası o çeşmenin suyu ile sakalık yapamazdı. Bir çeşmenin saka gediği beş nefer saka ise, içlerinden biri sakalıktan vazgeçerse gediği sakabaşı eliyle bir yeni sakaya verilirdi. İstanbul halkının ayak takımından olup da mahallesinde suculuk, sakalık ile geçinecek bazı gençleri korumak için bir takım hayır sahibleri yaptırdıkları çeşmelere saka gediği konulmasını vaktiyelerine kaydettirerek yasak eder, bununla da kalmayıp, bir mermer üzerine: “Bu çeşmede saka gediği kokdur!” diye yazdırarak çeşmenin cebhesine münasib bir yere koydurtur idi. İstanbul’a sakalık yapmak için gelen acemi bekâr uşakları birer kırba tedarik ederler, ve saka gediği olmayan bu çeşmelerden birinde sakalık yapmaya başlarlardı. Çeşmede gedik olmadığı için kimse müdahale edemezdi. Diğer gedikli çeşmelerden birinde bir gedik açıldığı zaman sakabaşı bu gediği işte bu gariblerden birine verir. Delikanlı da sakalığını bir gedik ile tam emniyet altına almış olurdu.
En güzel İstanbul masallarından birinin kahramanı saka gediği olmayan bir çeşmede sakalık yapar bir delikalı olmuşdur (B.: Kazdağlı Saka İlyas ile Nâzik Hanım hikâyesi).
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM070764
Theme
Folklore
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 7, page 3878
See Also Note
B.: Saka; B.: Yangın; Tulumbacılar; B.:Gedik; B.: Kazdağlı Saka İlyas ile Nâzik Hanım hikâyesi
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.