Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÇENTİYAN
Eski giyim eşyâsından, ince bezden yapılan şalvar; Hüseyin Kâzım Bey Büyük Türk Lûgatında Ahmed Vefik Paşanın Lehcei Osmânî’sinden naklen: “Erkek libâsına şebih zenne şalvarı” diyor. Vefik Paşa çentiyanı kadına tahsis etmekle yanılmışdır; Naîmâ Efendi on yedinci asır şeyhülislâmlarından müverrih Karaçelebizâde Abdülaziz Efendinin hususî hayatında, Efendinin evlâd gibi yetişdirdiği iç oğlanlarının kıyâfetlerini anlatır iken çentiyanı erkeklerin de giydiğini açıkça yazıyor: “Mahdumlara eyyâmı şitâda Hind alacası ve mirzay boğası kapama ve şal kuşak, ve eyyâmı sayfda ince Kırım kesimi beyaz sâde ve som sırına kalem kuşak kuşatıp eyyâmı mûtedilede süt mâvisi ince bez çentiyanlar giydirip çakşır giydirmezler imiş.” (B.: Abdülaziz Efendi, Karaçelebizâde).
Çentiyanın paçalarının ayağa, topuğa kadar inmediği, incik kemiğinin üstünde kaldığı yine naîmâ Efendinin yukardaki tasvîrinin devâmında görülüyor: “(Çentiyan üstünde entâri) cesâdelerinin yırtmaç şikâfı şatır eteği misâl iki karış mikdârı olup bir iki yerden rabt için altın kopça dikerlermiş ki misâfir huzûrunda açılmamak için yırtmaçlar iliklenir idi; sâir vakitde küşâde olup esnâyi hizmetde sür’atle gelip gittikçe şakkî tûlânî yırtmaçlarından sîmîn topukların şa’şaası meclise pertev salardı. Efendi hazretleri bu veçhile topuk seyri...
⇓ Read more...
Eski giyim eşyâsından, ince bezden yapılan şalvar; Hüseyin Kâzım Bey Büyük Türk Lûgatında Ahmed Vefik Paşanın Lehcei Osmânî’sinden naklen: “Erkek libâsına şebih zenne şalvarı” diyor. Vefik Paşa çentiyanı kadına tahsis etmekle yanılmışdır; Naîmâ Efendi on yedinci asır şeyhülislâmlarından müverrih Karaçelebizâde Abdülaziz Efendinin hususî hayatında, Efendinin evlâd gibi yetişdirdiği iç oğlanlarının kıyâfetlerini anlatır iken çentiyanı erkeklerin de giydiğini açıkça yazıyor: “Mahdumlara eyyâmı şitâda Hind alacası ve mirzay boğası kapama ve şal kuşak, ve eyyâmı sayfda ince Kırım kesimi beyaz sâde ve som sırına kalem kuşak kuşatıp eyyâmı mûtedilede süt mâvisi ince bez çentiyanlar giydirip çakşır giydirmezler imiş.” (B.: Abdülaziz Efendi, Karaçelebizâde).
Çentiyanın paçalarının ayağa, topuğa kadar inmediği, incik kemiğinin üstünde kaldığı yine naîmâ Efendinin yukardaki tasvîrinin devâmında görülüyor: “(Çentiyan üstünde entâri) cesâdelerinin yırtmaç şikâfı şatır eteği misâl iki karış mikdârı olup bir iki yerden rabt için altın kopça dikerlermiş ki misâfir huzûrunda açılmamak için yırtmaçlar iliklenir idi; sâir vakitde küşâde olup esnâyi hizmetde sür’atle gelip gittikçe şakkî tûlânî yırtmaçlarından sîmîn topukların şa’şaası meclise pertev salardı. Efendi hazretleri bu veçhile topuk seyri ve Kırım kesimi esvabın şikâbından âyînei sîne temâşâsının idüb bu kadarca kanaat idermiş; bu hizmetkârları nakleder ki nazar ile telezzüzden gayri bir ferde tekarrüb ettiği, belki bir bûse aldığı dahi yokdur diye yemin ederlermiş.”
Bâzı delikanlıların, muhakkak ki ayak takımından, çentiyan ile sokağa dahi çıkdıkları Sâbit’in şu beytinden anlaşılıyor:
Görüb ol şâhda ol sıkma çentiyan bendi
Seyr ile tövbemizin gevşedi miyan bendi.
Çentiyan’ı “çintiyan” şeklinde okuyanlar da vardır; ak sâde bezden kesilip üstüne çintemâni denilen motifler işlenmiş iş donları da yapılmışdır, bir şehzâdeye ait böyle bir iç donu Topkapu Sarayı müzesindedir.
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM070734
Theme
Folklore
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 7, page 3847
See Also Note
B.: Abdülaziz Efendi, Karaçelebizâde
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.