Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÇELEBUN YAHUDİ (Deli)
Onsekizinci asır sonları ile on dokuzuncu asır ilk yıllarında yaşamış İstanbul zenginlerinden bir musevî sarraf; 1760-1770 arasında Balatda doğdu, çok fakir bir âilenin oğlu idi; 13-14 yaşlarında iken Balat Yeniçeri kolluğunda oda süpürür, taşlık yıkar, yoldaşların pabuçlarını çevirir, şamar oğlanı uşak oldu, aynı zamanda kaşı gözü yerinde ve eli ayağı düzgün mahbub genç olduğu için kolluk çorbacısının makbûlü olup himâye gördü; birikdirdiği küçük bir sermâye ile yoldaşlara fâizle borç vermeye başladı, nihâyet, mûsevîlerden temin ettiği bir sermâye ile işini ilerleterek ocak sarrafı oldu; yani efrâdın, ustaların, çorbacıların ve katar ağalarının aylıklarını kırmaya, onlara fâizle para bulmaya başladı. Yeniçeri Ocağının en büyük ağalarından bir kaçını da ortakları arasına alarak kısas bir zamanda pek büyük bir servet sâhibi oldu, Balatda ve Boğaziçinde iki büyük yalı satın aldı.
Yeniçerilerin üç aydan üç aya çıkan, ödenen ulûfeleri üzerinde geniş bir sûiistimâl şebekesinin ocak ve mâliye dışında en faal azâlarından biri oldu.
1808 de Alemdar Mustafa Paşa (B.: Mustafa Paşa, Alemdar) Yeniçeri Ocağının muhâsebesine bakdırarak), ocağın mâlî cihetden de ıslahına teşebbüs eylediği sırada Deli Çelebundan da bu konuda mâlûmat ve izâhat istedi. Mûsevî sarrafın vereceği mâlûmat ve izâhat, ...
⇓ Read more...
Onsekizinci asır sonları ile on dokuzuncu asır ilk yıllarında yaşamış İstanbul zenginlerinden bir musevî sarraf; 1760-1770 arasında Balatda doğdu, çok fakir bir âilenin oğlu idi; 13-14 yaşlarında iken Balat Yeniçeri kolluğunda oda süpürür, taşlık yıkar, yoldaşların pabuçlarını çevirir, şamar oğlanı uşak oldu, aynı zamanda kaşı gözü yerinde ve eli ayağı düzgün mahbub genç olduğu için kolluk çorbacısının makbûlü olup himâye gördü; birikdirdiği küçük bir sermâye ile yoldaşlara fâizle borç vermeye başladı, nihâyet, mûsevîlerden temin ettiği bir sermâye ile işini ilerleterek ocak sarrafı oldu; yani efrâdın, ustaların, çorbacıların ve katar ağalarının aylıklarını kırmaya, onlara fâizle para bulmaya başladı. Yeniçeri Ocağının en büyük ağalarından bir kaçını da ortakları arasına alarak kısas bir zamanda pek büyük bir servet sâhibi oldu, Balatda ve Boğaziçinde iki büyük yalı satın aldı.
Yeniçerilerin üç aydan üç aya çıkan, ödenen ulûfeleri üzerinde geniş bir sûiistimâl şebekesinin ocak ve mâliye dışında en faal azâlarından biri oldu.
1808 de Alemdar Mustafa Paşa (B.: Mustafa Paşa, Alemdar) Yeniçeri Ocağının muhâsebesine bakdırarak), ocağın mâlî cihetden de ıslahına teşebbüs eylediği sırada Deli Çelebundan da bu konuda mâlûmat ve izâhat istedi. Mûsevî sarrafın vereceği mâlûmat ve izâhat, Mâliyet defterdarlık erkânı ile ocağın büyük ağalarının müthiş vurgunlarını meydana çıkaracak idi, ayrıca Deli Çelebunun kendi kirli çamaşırlarını ortaya koyacakdı; zengin mûsevî hem kendi maenfaati ve hem de tehdidler karşısında susdu; Alemdar Paşaya bir takım kaçamaklı cevablar verdi; üstelik, ocak ağalarına haber yollayarak kendisini sadrıâzamın pençesinden kurtarılmasını bildirdi, o da tehdid yoluna sapdı: “Ya beni kurtarırsınız, ya her şeyi söylerim!...” dedi. Bu mealde bir tezkiresi diktatör sadrıâzamın eline geçince Deli Çelebunun idâmını emretti, türedi zengin sarraf, hâmi ve ortaklarının gözleri önünde, Ağakapusunun tam karşısnda asılarak idam olundu.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM070667
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 7, pages 3813-3814
See Also Note
B.: Mustafa Paşa, Alemdar
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.