Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
ÇELEBUN YAHUDİ (Deli)
Onsekizinci asır sonları ile on dokuzuncu asır ilk yıllarında yaşamış İstanbul zenginlerinden bir musevî sarraf; 1760-1770 arasında Balatda doğdu, çok fakir bir âilenin oğlu idi; 13-14 yaşlarında iken Balat Yeniçeri kolluğunda oda süpürür, taşlık yıkar, yoldaşların pabuçlarını çevirir, şamar oğlanı uşak oldu, aynı zamanda kaşı gözü yerinde ve eli ayağı düzgün mahbub genç olduğu için kolluk çorbacısının makbûlü olup himâye gördü; birikdirdiği küçük bir sermâye ile yoldaşlara fâizle borç vermeye başladı, nihâyet, mûsevîlerden temin ettiği bir sermâye ile işini ilerleterek ocak sarrafı oldu; yani efrâdın, ustaların, çorbacıların ve katar ağalarının aylıklarını kırmaya, onlara fâizle para bulmaya başladı. Yeniçeri Ocağının en büyük ağalarından bir kaçını da ortakları arasına alarak kısas bir zamanda pek büyük bir servet sâhibi oldu, Balatda ve Boğaziçinde iki büyük yalı satın aldı.
Yeniçerilerin üç aydan üç aya çıkan, ödenen ulûfeleri üzerinde geniş bir sûiistimâl şebekesinin ocak ve mâliye dışında en faal azâlarından biri oldu.
1808 de Alemdar Mustafa Paşa (B.: Mustafa Paşa, Alemdar) Yeniçeri Ocağının muhâsebesine bakdırarak), ocağın mâlî cihetden de ıslahına teşebbüs eylediği sırada Deli Çelebundan da bu konuda mâlûmat ve izâhat istedi. Mûsevî sarrafın vereceği mâlûmat ve izâhat, ...
⇓ Devamını okuyunuz...
Onsekizinci asır sonları ile on dokuzuncu asır ilk yıllarında yaşamış İstanbul zenginlerinden bir musevî sarraf; 1760-1770 arasında Balatda doğdu, çok fakir bir âilenin oğlu idi; 13-14 yaşlarında iken Balat Yeniçeri kolluğunda oda süpürür, taşlık yıkar, yoldaşların pabuçlarını çevirir, şamar oğlanı uşak oldu, aynı zamanda kaşı gözü yerinde ve eli ayağı düzgün mahbub genç olduğu için kolluk çorbacısının makbûlü olup himâye gördü; birikdirdiği küçük bir sermâye ile yoldaşlara fâizle borç vermeye başladı, nihâyet, mûsevîlerden temin ettiği bir sermâye ile işini ilerleterek ocak sarrafı oldu; yani efrâdın, ustaların, çorbacıların ve katar ağalarının aylıklarını kırmaya, onlara fâizle para bulmaya başladı. Yeniçeri Ocağının en büyük ağalarından bir kaçını da ortakları arasına alarak kısas bir zamanda pek büyük bir servet sâhibi oldu, Balatda ve Boğaziçinde iki büyük yalı satın aldı.
Yeniçerilerin üç aydan üç aya çıkan, ödenen ulûfeleri üzerinde geniş bir sûiistimâl şebekesinin ocak ve mâliye dışında en faal azâlarından biri oldu.
1808 de Alemdar Mustafa Paşa (B.: Mustafa Paşa, Alemdar) Yeniçeri Ocağının muhâsebesine bakdırarak), ocağın mâlî cihetden de ıslahına teşebbüs eylediği sırada Deli Çelebundan da bu konuda mâlûmat ve izâhat istedi. Mûsevî sarrafın vereceği mâlûmat ve izâhat, Mâliyet defterdarlık erkânı ile ocağın büyük ağalarının müthiş vurgunlarını meydana çıkaracak idi, ayrıca Deli Çelebunun kendi kirli çamaşırlarını ortaya koyacakdı; zengin mûsevî hem kendi maenfaati ve hem de tehdidler karşısında susdu; Alemdar Paşaya bir takım kaçamaklı cevablar verdi; üstelik, ocak ağalarına haber yollayarak kendisini sadrıâzamın pençesinden kurtarılmasını bildirdi, o da tehdid yoluna sapdı: “Ya beni kurtarırsınız, ya her şeyi söylerim!...” dedi. Bu mealde bir tezkiresi diktatör sadrıâzamın eline geçince Deli Çelebunun idâmını emretti, türedi zengin sarraf, hâmi ve ortaklarının gözleri önünde, Ağakapusunun tam karşısnda asılarak idam olundu.
Tema
Kişi
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM070667
Tema
Kişi
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 7, sayfalar 3813-3814
Bakınız Notu
B.: Mustafa Paşa, Alemdar
Tema
Kişi
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.