Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÇATMA
Hüseyin Kâzım Bey Büyük Türk Lûgatında; “Döşemelik ve yasdıklık bir nevi dokuma” diyor. Antikacı Nureddin Rüşdi Büngül “Eski Eserler Ansiklopedisi” adı eserinde şunları yazıyor: “Bir metro kadar uzunluğunda ve 50-60 santim eninde eski kabartma halı yastıklarının biraz büyüğü olan kadife çatmalardan Aydos, Bursa, Bilecek çatmalarının içinde fevkalâde olanları vardı; bunların 1000 lira ettiği, ve daha büyük seccâde tarzında olanların 3000 lira kadar ettiği vâkidir (1939 daki değerler). Bunlar gaayet ince kilim gibi ipek bir zemin üzerine kabartma kadifedir. Yavuz Sultan Selimin Aydos çatması kullandığı söylenir; şimdi ele geçen çatmalar Bursa ve Bilecek mallarıdır, Aydos çatmaları görülmemektedir; yahud görüyoruz da anlamıyoruz; kırk, elli senelik parçaları da 50 - 80 lira etmektedir. Bu sanat himâye edilmelidir”; ve kendi kzarîhası eseri şu beyti kaydediyor:
Sanmayınız antikacı atması
Para eder Türkiyenin çatması
Meşhur antikacı maalesef gaayetle meşhur olan Üsküdar çatmasını unutmuşdur.
Mehmed Zeki Pakalın da “Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri” isimli büyük eserinde çatma için şunları yazıyor:
“Çatma vaktiyle yapılan bir nevi Türk kumaşının adıdır; sâde, kılabdanlı ve başka türlü nevîleri vardı; elbiseler, örtüler, yastık yüzleri yapılırdı.
“Üsküdar, Bilecik ve Bursada pek ...
⇓ Read more...
Hüseyin Kâzım Bey Büyük Türk Lûgatında; “Döşemelik ve yasdıklık bir nevi dokuma” diyor. Antikacı Nureddin Rüşdi Büngül “Eski Eserler Ansiklopedisi” adı eserinde şunları yazıyor: “Bir metro kadar uzunluğunda ve 50-60 santim eninde eski kabartma halı yastıklarının biraz büyüğü olan kadife çatmalardan Aydos, Bursa, Bilecek çatmalarının içinde fevkalâde olanları vardı; bunların 1000 lira ettiği, ve daha büyük seccâde tarzında olanların 3000 lira kadar ettiği vâkidir (1939 daki değerler). Bunlar gaayet ince kilim gibi ipek bir zemin üzerine kabartma kadifedir. Yavuz Sultan Selimin Aydos çatması kullandığı söylenir; şimdi ele geçen çatmalar Bursa ve Bilecek mallarıdır, Aydos çatmaları görülmemektedir; yahud görüyoruz da anlamıyoruz; kırk, elli senelik parçaları da 50 - 80 lira etmektedir. Bu sanat himâye edilmelidir”; ve kendi kzarîhası eseri şu beyti kaydediyor:
Sanmayınız antikacı atması
Para eder Türkiyenin çatması
Meşhur antikacı maalesef gaayetle meşhur olan Üsküdar çatmasını unutmuşdur.
Mehmed Zeki Pakalın da “Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri” isimli büyük eserinde çatma için şunları yazıyor:
“Çatma vaktiyle yapılan bir nevi Türk kumaşının adıdır; sâde, kılabdanlı ve başka türlü nevîleri vardı; elbiseler, örtüler, yastık yüzleri yapılırdı.
“Üsküdar, Bilecik ve Bursada pek güzelleri yapılırdı. Üsküdarda yüzlerce tezgâh, çatma dokur, bu yüzden pek çok insan geçinirdi. Memleketimize Avrupa eşyâsı girmeye başladıktan sonra çatmacılık sanatı ölmüşdür. Avrupalılar ötede beride kalan parçalarını almışlar, memleketlerindeki müzelerine koymuşlardır.
“Topkapu Sarayı Müzesinde nefis türk çatmalarından birçok elbiseler vardır.
“Çatma yapanlara çatmacı denilirdi.
“Arşivdeki bir vesîkada Bursa çatmalarının 14 endâze uzunluğunda ve 11 endâze eninde olduğu yazılıdır.
“Sanat Ansiklopedisinde şu izâhat vardır: Üsküdar, Bilecik ve Bursada ipek ile dokunan kabartma çiçekli kadife kumaş ki çoğu lâle üslûbandadır; bunların Üçüncü Ahmed ve Dâmad İbrahim Paşa zamanında dokunanlarına Ahmediye denilir...” (M. Z. Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri).
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM070555
Theme
Folklore
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 7, pages 3782-3783
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.