Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÇAŞNİGİR, ÇAŞNİGİRBAŞI
Osmanlı Sarayında pâdişahlara mahsus pişirilen yemeklerin çeşnisine, lezzetine bakan memur, ki vazifesi yalnız tad muâyenesi ile kalmayıp yemeklerin zehirli olup olmadığının da muâyenesini yapmış olurdu.
Çaşnigirlik, kadimdenberi bütün hükümdar saraylarında bulunan bir memurluk idi. Mehmed Zeki Pakalın “Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri” isimli büyük eserinde şunları yazıyor: “Bir kısmı pâdişahın şahsına mahsûs pişecek yemeklere, bir kısmı da saray mutfağında pişen bütün yemeklere bakarlardı; âmirlerine de Çaşnigirbaşı denilirdi. Dîvânı Hümâyunun toplantı günlerinde, Çanşigirbaşı çaşnigirlerin önüne düşüb yemeklerin tevzîine bakardı. Sadrıâzam ile vezirlerin sofrasını çaşnigirler kurardı. Dîvân günleri hizmetinde başlarına mücevveze, ve sırtlarına çatmadan üst elbisesi giyerlerdi; yalnız bayramlarda çatmaları çıkarıp (B.: Çatma) orta kuşakla hizmet ederlerdi; sebebi de bayramlardaki sofra, yemek hizmetlerinden sonra çaşnigirlere birer kaftan giydirilmesinin âdet olması idi.
“Çaşnigirlik hizmetine verilenler, Kiler koğpşu zülüflü ağaları, içoğlanları arasından seçilir, çıkarılırdı. Sayıları her zaman bir olmamışdır. Bir vakit 40 nefer iken 120 nefere kadar çıkmışdır.
“Çaşnigirbaşı, pâdişahın, sadâkatine gaayetle güvendiği bir kimse olurdu; pâdişahın dâimi nâiyet halkındandı, a...
⇓ Read more...
Osmanlı Sarayında pâdişahlara mahsus pişirilen yemeklerin çeşnisine, lezzetine bakan memur, ki vazifesi yalnız tad muâyenesi ile kalmayıp yemeklerin zehirli olup olmadığının da muâyenesini yapmış olurdu.
Çaşnigirlik, kadimdenberi bütün hükümdar saraylarında bulunan bir memurluk idi. Mehmed Zeki Pakalın “Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri” isimli büyük eserinde şunları yazıyor: “Bir kısmı pâdişahın şahsına mahsûs pişecek yemeklere, bir kısmı da saray mutfağında pişen bütün yemeklere bakarlardı; âmirlerine de Çaşnigirbaşı denilirdi. Dîvânı Hümâyunun toplantı günlerinde, Çanşigirbaşı çaşnigirlerin önüne düşüb yemeklerin tevzîine bakardı. Sadrıâzam ile vezirlerin sofrasını çaşnigirler kurardı. Dîvân günleri hizmetinde başlarına mücevveze, ve sırtlarına çatmadan üst elbisesi giyerlerdi; yalnız bayramlarda çatmaları çıkarıp (B.: Çatma) orta kuşakla hizmet ederlerdi; sebebi de bayramlardaki sofra, yemek hizmetlerinden sonra çaşnigirlere birer kaftan giydirilmesinin âdet olması idi.
“Çaşnigirlik hizmetine verilenler, Kiler koğpşu zülüflü ağaları, içoğlanları arasından seçilir, çıkarılırdı. Sayıları her zaman bir olmamışdır. Bir vakit 40 nefer iken 120 nefere kadar çıkmışdır.
“Çaşnigirbaşı, pâdişahın, sadâkatine gaayetle güvendiği bir kimse olurdu; pâdişahın dâimi nâiyet halkındandı, avda, seferde dâima yanında bulunurdu” (M. Z. Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri).
Emin Cenkmen “Osmanlı Sarayı ve kıyâfetleri” isimli eserinde şunları yazıyor: “Çaşnigirbaşı (günlü kıyâfetinde) başına kırmızı âdî kavuk giyer, üzerine beyaz destar sarardı. İçine mintan, üstüne önü kapalı kaftan giyer, beline kuşak sarar, kaftanın bir ucunu bir kuşağın arasına sokardı. Lâciverd şalvar, sarı mest pabuç giyerdi. Merâsim günlerinde başına yarım endâze boyunda beyaz dülbend sarılı mücevveze, arkasına erkân kürkü giyerdi. Üçüncü Sultan Ahmed zamanında Çaşigirbaşına Hassa Çaşnigirbaşı denildi; bayram divanlarında başına mücevveze, arkasına üst kaftanı giyerdi; sâir merâsim günlerinde başına mücevveze, içine entâri, beline şal kuşak, kırmızı şalvar, sarı yemeni, arkasına yeşil zemin üstüne siyah, kırmızı, beyaz dört köşeli göğüslük dikilirdi”. (Emin Cenkmen).
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM070526
Theme
Folklore
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 7, page 3770
See Also Note
B.: Çatma
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.