Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
CEZÂYİRLİ GAZİ HASAN PAŞA ve TAKSİM SULARI
Cezayirli Gazi Hasan Paşa (B.: Hasan Paşa, Cezayirli Gazi) 1785 de kaptanı deryâ olunca Galata’da, Kasımpaşa’da bekâr odalarında başıboş âram eden kalyoncuları bir nizama alabilmek için Kasımpaşada bir kalyoncular kışlası yapmağı ve Tersaneyi de islâh etmeği düşündü. Bu tesisler için suya ihtiyaç olduğundan devrin Sultanına müracaatta bulundu. Padişahdan aldığı müsaade ile Paşa I. Sultan Mahmud’un Bahçeköydeki Topuzlu bendinin tevkif duvarını dört arşın daha yükselttirdi. Bu suretle yirmi iki masuradan fazla su temin ederek Osmanlı İmparatorluğunun bahriyesinde deniz kışlasını ve tersanesini de baştan yaptı. Taksim meydanında büyük su haznesinin yanındaki maksem binasının iç duvarlarına asılmış iki mermer levha mevcuttur. Maksemin lüle tertibatının üzerindeki kitâbe taşının sağında, zemini yeşil boyalı, yazıları sarı yaldızlı mermer levhada, I. Sultan Abdülhamid zamanında bu büyük Türk Amirali tarafından Taksim sularının nasıl zenginleştirildiği şöyle anlatılıyor:
“Hâlen deryâ kaptanı Veziri mükerrem Cezayirli Gazi Hasan Paşa hazretlerinin Tersanei Âmirede ve Akbaba yokuşunda ve Kasımpaşa derununda müceddeden binâ ve inşâ buyurdukları çeşmehâneyi müteaddilerine icrâ olunan yedi masura mâi lezizlerinin sebat ve devâmiyçün işbu taksimin bendinin hengâmı kâimmakaamı âlîmakamlarında ...
⇓ Read more...
Cezayirli Gazi Hasan Paşa (B.: Hasan Paşa, Cezayirli Gazi) 1785 de kaptanı deryâ olunca Galata’da, Kasımpaşa’da bekâr odalarında başıboş âram eden kalyoncuları bir nizama alabilmek için Kasımpaşada bir kalyoncular kışlası yapmağı ve Tersaneyi de islâh etmeği düşündü. Bu tesisler için suya ihtiyaç olduğundan devrin Sultanına müracaatta bulundu. Padişahdan aldığı müsaade ile Paşa I. Sultan Mahmud’un Bahçeköydeki Topuzlu bendinin tevkif duvarını dört arşın daha yükselttirdi. Bu suretle yirmi iki masuradan fazla su temin ederek Osmanlı İmparatorluğunun bahriyesinde deniz kışlasını ve tersanesini de baştan yaptı. Taksim meydanında büyük su haznesinin yanındaki maksem binasının iç duvarlarına asılmış iki mermer levha mevcuttur. Maksemin lüle tertibatının üzerindeki kitâbe taşının sağında, zemini yeşil boyalı, yazıları sarı yaldızlı mermer levhada, I. Sultan Abdülhamid zamanında bu büyük Türk Amirali tarafından Taksim sularının nasıl zenginleştirildiği şöyle anlatılıyor:
“Hâlen deryâ kaptanı Veziri mükerrem Cezayirli Gazi Hasan Paşa hazretlerinin Tersanei Âmirede ve Akbaba yokuşunda ve Kasımpaşa derununda müceddeden binâ ve inşâ buyurdukları çeşmehâneyi müteaddilerine icrâ olunan yedi masura mâi lezizlerinin sebat ve devâmiyçün işbu taksimin bendinin hengâmı kâimmakaamı âlîmakamlarında emvâli mütevâfire sarfiyle derü divârını terfi ve tanzim buyurduklarını ve dahi kasabai merkuume sâhilinde Kalyoncu askerine mahsus kışlakı hümâyuna icrâ olunan üç masura ve dahi işbu bin iki yüz senesi evâili tarihiyle bendi mezkûru def’a temelinden zirvei âlâsına değin tâmiri evvel masrafının üç mikdarı emvâli mütevâfire ve mütekâsire sarfiyle tecdid ve tâmiri küllî ile tamir buyurduklarına binâen mütevellisi inhâst ile bâ hattı hümâyuni şevket makrun ve bâ hücceti şer’iyye kışlakı mezkûr hâricinde binâsına muvaffak oldukları çeşmei cedidlerine ve kışlak-ı mezkûr derununa ve sâir diledikleri mahalle icrâ buyurmaları şart ve tayini ile bir def’a dahi on iki masura ki, mukaddem ve muahhar def’ai selâsede ihsanı hümâyun buyurulan cem’an yirmi iki masura mâi lezizleri olduğunu vaktü zamâniyle beyan ve ifâde zımmında işbu levha tahrir ve bu mahalle vaz olundu. Sene 1200 (M. 1786)”.
Cezâyirli Gazi Hasan Paşanın, Mehmed Râif Beyin “Mir’atı İstanbul” adlı eserinde bildirildiğine göre, Tersâne civârında Kalyoncular Kışlası Camii ile sivrikoz Mescidi civârında bugün mevcud olmayan, 1192 de inşâ ettirdiği bir hamam, ve bir kısmı Kasımpaşada diğerleri Boğaziçinde olmak üzere müteaddit çeşmeler yaptırmıştır. Bunlardan Kasımpaşada Kepekcilerde ve Camii Kebir civarında bulunan ve üzerlerinde “Sahib-ül hayrat kapudânıderyâ Gazi Hasan Paşa” yazılı çeşmelerile, yine Kasımpaşada Yeniçeşmede, Nalıncı Yokuşunda, Tersane içinde İkinci Sultan Mustafa zamanında sadrazam olan Çorlulu Ali Paşa’nın camii karşısında çeşmeleri vardır. Büyükdere Çayır Camii duvarında, civardaki çeşmenin su yollarını islâh ettirdiğini bildiren; ve Paşanın su hayratı içinde söylenebilecek, şöyle güzel bir yazı vardır:
Kevser aktı Hüseyin aşkına hamd ile içüb
Döndü Büyükdere bu memba ile me’vâye
Safvet söyledi bir teşnei dil târihin
Çeşme yaptırdı duâ kıl Hasan Paşâye
1197 (M. 1783)
Saadi Nâzım NİRVEN
Theme
Location
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Creator
Saadi Nâzım Nirven
Identifier
IAM070100
Theme
Location
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 7, pages 3535-3536
See Also Note
B.: Hasan Paşa, Cezayirli Gazi
Theme
Location
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.