Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
CEZÂYİRLİ GAZİ HASAN PAŞA ve TAKSİM SULARI
Cezayirli Gazi Hasan Paşa (B.: Hasan Paşa, Cezayirli Gazi) 1785 de kaptanı deryâ olunca Galata’da, Kasımpaşa’da bekâr odalarında başıboş âram eden kalyoncuları bir nizama alabilmek için Kasımpaşada bir kalyoncular kışlası yapmağı ve Tersaneyi de islâh etmeği düşündü. Bu tesisler için suya ihtiyaç olduğundan devrin Sultanına müracaatta bulundu. Padişahdan aldığı müsaade ile Paşa I. Sultan Mahmud’un Bahçeköydeki Topuzlu bendinin tevkif duvarını dört arşın daha yükselttirdi. Bu suretle yirmi iki masuradan fazla su temin ederek Osmanlı İmparatorluğunun bahriyesinde deniz kışlasını ve tersanesini de baştan yaptı. Taksim meydanında büyük su haznesinin yanındaki maksem binasının iç duvarlarına asılmış iki mermer levha mevcuttur. Maksemin lüle tertibatının üzerindeki kitâbe taşının sağında, zemini yeşil boyalı, yazıları sarı yaldızlı mermer levhada, I. Sultan Abdülhamid zamanında bu büyük Türk Amirali tarafından Taksim sularının nasıl zenginleştirildiği şöyle anlatılıyor:
“Hâlen deryâ kaptanı Veziri mükerrem Cezayirli Gazi Hasan Paşa hazretlerinin Tersanei Âmirede ve Akbaba yokuşunda ve Kasımpaşa derununda müceddeden binâ ve inşâ buyurdukları çeşmehâneyi müteaddilerine icrâ olunan yedi masura mâi lezizlerinin sebat ve devâmiyçün işbu taksimin bendinin hengâmı kâimmakaamı âlîmakamlarında ...
⇓ Devamını okuyunuz...
Cezayirli Gazi Hasan Paşa (B.: Hasan Paşa, Cezayirli Gazi) 1785 de kaptanı deryâ olunca Galata’da, Kasımpaşa’da bekâr odalarında başıboş âram eden kalyoncuları bir nizama alabilmek için Kasımpaşada bir kalyoncular kışlası yapmağı ve Tersaneyi de islâh etmeği düşündü. Bu tesisler için suya ihtiyaç olduğundan devrin Sultanına müracaatta bulundu. Padişahdan aldığı müsaade ile Paşa I. Sultan Mahmud’un Bahçeköydeki Topuzlu bendinin tevkif duvarını dört arşın daha yükselttirdi. Bu suretle yirmi iki masuradan fazla su temin ederek Osmanlı İmparatorluğunun bahriyesinde deniz kışlasını ve tersanesini de baştan yaptı. Taksim meydanında büyük su haznesinin yanındaki maksem binasının iç duvarlarına asılmış iki mermer levha mevcuttur. Maksemin lüle tertibatının üzerindeki kitâbe taşının sağında, zemini yeşil boyalı, yazıları sarı yaldızlı mermer levhada, I. Sultan Abdülhamid zamanında bu büyük Türk Amirali tarafından Taksim sularının nasıl zenginleştirildiği şöyle anlatılıyor:
“Hâlen deryâ kaptanı Veziri mükerrem Cezayirli Gazi Hasan Paşa hazretlerinin Tersanei Âmirede ve Akbaba yokuşunda ve Kasımpaşa derununda müceddeden binâ ve inşâ buyurdukları çeşmehâneyi müteaddilerine icrâ olunan yedi masura mâi lezizlerinin sebat ve devâmiyçün işbu taksimin bendinin hengâmı kâimmakaamı âlîmakamlarında emvâli mütevâfire sarfiyle derü divârını terfi ve tanzim buyurduklarını ve dahi kasabai merkuume sâhilinde Kalyoncu askerine mahsus kışlakı hümâyuna icrâ olunan üç masura ve dahi işbu bin iki yüz senesi evâili tarihiyle bendi mezkûru def’a temelinden zirvei âlâsına değin tâmiri evvel masrafının üç mikdarı emvâli mütevâfire ve mütekâsire sarfiyle tecdid ve tâmiri küllî ile tamir buyurduklarına binâen mütevellisi inhâst ile bâ hattı hümâyuni şevket makrun ve bâ hücceti şer’iyye kışlakı mezkûr hâricinde binâsına muvaffak oldukları çeşmei cedidlerine ve kışlak-ı mezkûr derununa ve sâir diledikleri mahalle icrâ buyurmaları şart ve tayini ile bir def’a dahi on iki masura ki, mukaddem ve muahhar def’ai selâsede ihsanı hümâyun buyurulan cem’an yirmi iki masura mâi lezizleri olduğunu vaktü zamâniyle beyan ve ifâde zımmında işbu levha tahrir ve bu mahalle vaz olundu. Sene 1200 (M. 1786)”.
Cezâyirli Gazi Hasan Paşanın, Mehmed Râif Beyin “Mir’atı İstanbul” adlı eserinde bildirildiğine göre, Tersâne civârında Kalyoncular Kışlası Camii ile sivrikoz Mescidi civârında bugün mevcud olmayan, 1192 de inşâ ettirdiği bir hamam, ve bir kısmı Kasımpaşada diğerleri Boğaziçinde olmak üzere müteaddit çeşmeler yaptırmıştır. Bunlardan Kasımpaşada Kepekcilerde ve Camii Kebir civarında bulunan ve üzerlerinde “Sahib-ül hayrat kapudânıderyâ Gazi Hasan Paşa” yazılı çeşmelerile, yine Kasımpaşada Yeniçeşmede, Nalıncı Yokuşunda, Tersane içinde İkinci Sultan Mustafa zamanında sadrazam olan Çorlulu Ali Paşa’nın camii karşısında çeşmeleri vardır. Büyükdere Çayır Camii duvarında, civardaki çeşmenin su yollarını islâh ettirdiğini bildiren; ve Paşanın su hayratı içinde söylenebilecek, şöyle güzel bir yazı vardır:
Kevser aktı Hüseyin aşkına hamd ile içüb
Döndü Büyükdere bu memba ile me’vâye
Safvet söyledi bir teşnei dil târihin
Çeşme yaptırdı duâ kıl Hasan Paşâye
1197 (M. 1783)
Saadi Nâzım NİRVEN
Tema
Yer
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Yazar/Üreten
Saadi Nâzım Nirven
Kod
IAM070100
Tema
Yer
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 7, sayfalar 3535-3536
Bakınız Notu
B.: Hasan Paşa, Cezayirli Gazi
Tema
Yer
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.