Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
BEŞİR (Uzunçarşılı Terlikci)
1885 ile 1890 arasında terlikci esnafından son derece güzelliği ile nam almış bıçkın meşreb bir delikanlıdır. Halk şâiri Üsküdarlı Vâsıf Hoca İstanbul Ansiklopedisine tevdi ettiği notlar arasında o tarihlerde İstanbula gelmiş Semerkandili Şeyh Muhammed adında gaayet zengin bir seyyahın bu gencin zülüf kemendine bend olduğunu, uğranda hayli para harcadıktan sonra yanına yol refiki olarak almağa muvaffak olduğunu ve Beşir ile beraber Mısır niyyeti ile İstanbuldan ayrıldıklarını söylüyor, bu arada şu satırları yazıyor: “Beşid zannederim aslen lâz idi ve beş vakit namazını camide kılar gayet sofu meşreb görünür, fakat saman altından su yürütür, arada işret eder, Galata balozlarına gider, bıçkınlıkda ada ele avuca sığmazlardandı; yalın ayak yarım pabuçlu bekâr uşağı olduğundan bâzı yârânın mesirelerde ve meyhânelerde olan dâvetlerine de nazlanmazdı. Semerkandli şeyh Muhammed ise o tarihlerde elli yaşlarında âlim, fâzıl, yüzünde nûrihi güzelliği olan bir zât idi, misâfir olarak tüccardan bir memleketlisini konağına inmiş iken Terlikci beşir yüzünden Tahtakalede bir bekâr hanında oda tutmuşdu, Beşiri de yanına uşak almışdı. O kadar tesirli bir adam idi ki bıçkın lâz şehbazını kısa bir zaman içinde derlemiş, toplamış, kendi hizmetine lâyık bir edebli uşak yapmış idi. Lâz oğlanın kılık kı...
⇓ Read more...
1885 ile 1890 arasında terlikci esnafından son derece güzelliği ile nam almış bıçkın meşreb bir delikanlıdır. Halk şâiri Üsküdarlı Vâsıf Hoca İstanbul Ansiklopedisine tevdi ettiği notlar arasında o tarihlerde İstanbula gelmiş Semerkandili Şeyh Muhammed adında gaayet zengin bir seyyahın bu gencin zülüf kemendine bend olduğunu, uğranda hayli para harcadıktan sonra yanına yol refiki olarak almağa muvaffak olduğunu ve Beşir ile beraber Mısır niyyeti ile İstanbuldan ayrıldıklarını söylüyor, bu arada şu satırları yazıyor: “Beşid zannederim aslen lâz idi ve beş vakit namazını camide kılar gayet sofu meşreb görünür, fakat saman altından su yürütür, arada işret eder, Galata balozlarına gider, bıçkınlıkda ada ele avuca sığmazlardandı; yalın ayak yarım pabuçlu bekâr uşağı olduğundan bâzı yârânın mesirelerde ve meyhânelerde olan dâvetlerine de nazlanmazdı. Semerkandli şeyh Muhammed ise o tarihlerde elli yaşlarında âlim, fâzıl, yüzünde nûrihi güzelliği olan bir zât idi, misâfir olarak tüccardan bir memleketlisini konağına inmiş iken Terlikci beşir yüzünden Tahtakalede bir bekâr hanında oda tutmuşdu, Beşiri de yanına uşak almışdı. O kadar tesirli bir adam idi ki bıçkın lâz şehbazını kısa bir zaman içinde derlemiş, toplamış, kendi hizmetine lâyık bir edebli uşak yapmış idi. Lâz oğlanın kılık kıyâfetini de değiştirmiş, bir özbek dervişi zeynine koymuşdu. Pek sevdiğimiz Tophâne ketebesinden Âşık Râzi Şeyh Muhammedin ağzından Terlikci Beşir’in ahvâlini tasvir eder manzuma kaleme almışdır”.
Sevdim bir güzeli Terlikci Beşir
Bin dilberin bir dânesi şehlevend
İşmar etti vaslın eyledi tebşir
Uzunçarşılı o servi serbülend
Takmış külâhına gonce al gülü
Kondurmuş diline şeydâ bülbülü
Dökmüş cebinine sırma kâkülü
Gören sırmakeşler eyliyor pesend
Pirehen yakasın açmış şûhâne
Görünür sinede iki zer dâne
Şöyle bakar vahşet ile mestâne
Vallah billâh aşkbazlıkda bi menend
İnce belde beş arşındır kuşağı
Topuk döver kara şalvarın ağı
Kınalı el ayak yirmi parmağı
Şeytâni racimden almış olsa pend
Terlik diker Beşirim bin nâz ile
Ne yoldan o şâhı geçirsem ele
Lûtfedüb ayağını öpdürse hele
Ağız miskindir ya anber ile kand
Uyutub dizinde mum olup yansam
Yâne yâne subhadek oyalansam
Nakşi hayâl etsem olsam da ressam
Beşirin sülfünü boynumda kemend
Va’detti cum’a gün ol şûhi şehbaz
Kılalım bir rûşen câmide namaz
Hem Fulya Bağçesin gezelim biraz
Cânıma can kattı biçkın şekerhand
Beşiktaşdan geçüp biz Beylerbeye
Vardık bağ bağçeye hem germâbeye
Görenler reşk idüp dedi lâneye
Güzel şikâr almış şeyhi hünermend
Eyvallah âşıkdır yedi ceddimiz
Bir güzeli seçmek bunca cehdimiz
Anı İstanbuldan bulmak ahdimiz
Nâmın Muhammeddir mehdim Semerkand
Bibl.: Vâsıf Hiç, Not.
Terlikci Beşir
(Resim : Bülend Şeren)
Theme
Person
Contributor
Bülend Şeren
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM050389
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Contributor
Bülend Şeren
Description
Volume 5, pages 2598-2599
Note
Image: volume 5, page 2598
Bibliography Note
Bibl.: Vâsıf Hiç, Not.
Theme
Person
Contributor
Bülend Şeren
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.