Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
BAYRAK
İstanbulda dinî ve millî bayram günlerinde bütün liman vapurlarının direkleri rengârenk donanına bayrakları ile donatılır. Eskiden yeni bir pâdişahın tahta oturduğu gün, şehzâde ve sultanların doğum şenliklerinde de konaklar, saraylar, çarşı boyları gemiler gibi donanma bayrakları ile donatılırdı (B.: Sûri Hümâyun; Veladeti Hümâyun); “Bayrak Donanması” târih lûgatımıza geçmiş bir kelimedir.
Eski İstanbul Tersânesi ıstılahında bir de “Bayrak Askeri” vardır; yelkenli harb gemileri, kalyonlar devrinde (XVIII ve XIX asır), cenkci efrad, bir sefer mevsimi için, imparatorluğun sâhil halkı gençleri arasından ücretle toplanırdı, bunlar İstanbula getirilir ve gemilere dağıtılırdı ve kendilerine “Bayrak Askeri” denilirdi, sefer dönüşünde de sağ kalanlara paraları ödenir, memleketlerine yollanırdı; bayrak askerliğini meslek elinmiş binlerce yalı uşağı vardı.
İstanbul ağzında bir “Bayrak açma” deyimi vardır; “isyankârlık, edebsizlik, şirretlik” mânasına kullanılır; şâir Aynî bir çapkın güzel şânında:
Açdı o yosmam yine bayrağını
Basdı iç ilde dil ocağını!.
diyor; şirin güzel beyitdir.
Bıçkının açınca bayraklarını
Eritir Kûhi Keşişin karını
Sokar bir pabuca iki ayağı
Satın al andan edeble arını
Ali Çamiç
Her sabah eriyor yüreğim yağı
Göz açmadan karı açar bayrağı
Ben bulurum selâmeti fira...
⇓ Devamını okuyunuz...
İstanbulda dinî ve millî bayram günlerinde bütün liman vapurlarının direkleri rengârenk donanına bayrakları ile donatılır. Eskiden yeni bir pâdişahın tahta oturduğu gün, şehzâde ve sultanların doğum şenliklerinde de konaklar, saraylar, çarşı boyları gemiler gibi donanma bayrakları ile donatılırdı (B.: Sûri Hümâyun; Veladeti Hümâyun); “Bayrak Donanması” târih lûgatımıza geçmiş bir kelimedir.
Eski İstanbul Tersânesi ıstılahında bir de “Bayrak Askeri” vardır; yelkenli harb gemileri, kalyonlar devrinde (XVIII ve XIX asır), cenkci efrad, bir sefer mevsimi için, imparatorluğun sâhil halkı gençleri arasından ücretle toplanırdı, bunlar İstanbula getirilir ve gemilere dağıtılırdı ve kendilerine “Bayrak Askeri” denilirdi, sefer dönüşünde de sağ kalanlara paraları ödenir, memleketlerine yollanırdı; bayrak askerliğini meslek elinmiş binlerce yalı uşağı vardı.
İstanbul ağzında bir “Bayrak açma” deyimi vardır; “isyankârlık, edebsizlik, şirretlik” mânasına kullanılır; şâir Aynî bir çapkın güzel şânında:
Açdı o yosmam yine bayrağını
Basdı iç ilde dil ocağını!.
diyor; şirin güzel beyitdir.
Bıçkının açınca bayraklarını
Eritir Kûhi Keşişin karını
Sokar bir pabuca iki ayağı
Satın al andan edeble arını
Ali Çamiç
Her sabah eriyor yüreğim yağı
Göz açmadan karı açar bayrağı
Ben bulurum selâmeti firarda
Anın kapı ardındadır yaşmağı
Ali Çamiç
Sabîlerin, bebeklerin, hastalıktan gayri mir sebeble anasına ne yapacağını şaşırtan, evde huzûru kaçırtan ağlama sağnakları içinde ayni deyim kullanılır, hattâ bazan: “Yumurcak bayrakları açdı!.” denilir.
Halk ağzında edebsiz, hayâsız, âsî, şakî manasına bir de “eli bayraklı” deyimi vardır:
Eli bayraklı, Kasımpaşalıdır, erzeldir
Küberâ hânelerinden hele müstaskaldir.
Süleyman Paşa
Bursalıdır şûhum eli bayraklı
Başı altın ayak gümüş parmaklı
Anın nûru şebâbiyle nam verdi
Kadırgada şu Hamâmı Çardıklı
Ali Çamiç
“Nûri dîdei peder nâz ü niem içinde perverde melek sîmâ İsmail Beyfendi oğlumuz lalası olacak yâdigârın igmazı ayni ile tulumbacı gürûhundan yalın ayak dal taban eli bayraklı Aksaray kopukları ile düşüb kalkub elif kaddin dâl ve baba dostların lâl eyledi” (Alacahamamlı Reşid Efendi Ruznâmesi).
— Kız güzellikden yana bir içim su, ama eli bayraklı kenarın yosması, gelinimdir diye nasıl karşıma alırım...
— O cimri heriften hakkını alabilmek için elibayraklı olmak lâzım...
Tema
Diğer
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM040675
Tema
Diğer
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 4, sayfalar 2279, 2281
Bakınız Notu
B.: Sûri Hümâyun; Veladeti Hümâyun
Tema
Diğer
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.