Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
AYAK
Eski çalgılı kahvehanelerde, semaî kahvelerinde irticalen söyledikleri semailerle boy ölçüşen halk şairleri arasında “kafiye” nin adı.
Bu müşaarelerde kafiyeyi vermeğe “ayak açmak”, verilen kafiyeye göre irticâlen ve hemen söylenen mısralara da “ayak bulma”, “ayak uydurma” denilirdi; bu müşaarelerde “cinas” denilen, mânaca farklı oldukları halde şeklen birbirine benzeyen kelimeleri bulup kullanma sanatına son derecede ehemmiyet verilirdi; cinasa da “ayağı ayağına getrimek” derlerdi; şimdi İstanbulun eski bir semaî kahvehanesinde, ayak açanı A, açılan ayağa ayak uyduran şairi B; ve ayağı ayağına getiren şairi c harfleriyle göstererek dört semai verelim:
A — Adam aman... “yar asar”
B — Hekim isen bak nabzıma, cerrah isen “yara sar”
C — Beni kimse asamaz, asar ise “yar asar”
***
A — Adam aman... “yarazarlar”
B — Hep attıkca şeş gelir, muvafık “yara zarlar”
C — Bir taraftan el sitemi, bir taraftan “yar azarlar”
***
A — Adam aman... “dertli koyun”
B – Zâlim kasab elinden ne çeker “dertli koyun”
C — Bu sevdâla ölürsem adımı “Dertli koyun”
***
A — Adam aman... “sürüne”
B — Mâdem çoban değil idin ardındaki “süre ne?”
C — Beni yardan ayıran yüzü koyun “sürüne”
Şu semaîlerde yarı cinaslı, hünerli ayak uydurmalardır:
A — Adam aman... “çe midir”
B — Nefesin gül kokuyor, içerin bağ “çe mid...
⇓ Read more...
Eski çalgılı kahvehanelerde, semaî kahvelerinde irticalen söyledikleri semailerle boy ölçüşen halk şairleri arasında “kafiye” nin adı.
Bu müşaarelerde kafiyeyi vermeğe “ayak açmak”, verilen kafiyeye göre irticâlen ve hemen söylenen mısralara da “ayak bulma”, “ayak uydurma” denilirdi; bu müşaarelerde “cinas” denilen, mânaca farklı oldukları halde şeklen birbirine benzeyen kelimeleri bulup kullanma sanatına son derecede ehemmiyet verilirdi; cinasa da “ayağı ayağına getrimek” derlerdi; şimdi İstanbulun eski bir semaî kahvehanesinde, ayak açanı A, açılan ayağa ayak uyduran şairi B; ve ayağı ayağına getiren şairi c harfleriyle göstererek dört semai verelim:
A — Adam aman... “yar asar”
B — Hekim isen bak nabzıma, cerrah isen “yara sar”
C — Beni kimse asamaz, asar ise “yar asar”
***
A — Adam aman... “yarazarlar”
B — Hep attıkca şeş gelir, muvafık “yara zarlar”
C — Bir taraftan el sitemi, bir taraftan “yar azarlar”
***
A — Adam aman... “dertli koyun”
B – Zâlim kasab elinden ne çeker “dertli koyun”
C — Bu sevdâla ölürsem adımı “Dertli koyun”
***
A — Adam aman... “sürüne”
B — Mâdem çoban değil idin ardındaki “süre ne?”
C — Beni yardan ayıran yüzü koyun “sürüne”
Şu semaîlerde yarı cinaslı, hünerli ayak uydurmalardır:
A — Adam aman... “çe midir”
B — Nefesin gül kokuyor, içerin bağ “çe midir?”
C — Beni başdan çıkaran yârimin per “çemidir!”
***
A — Adam aman... “düzgüneş”
B — Bu ne hikmet Yaradan, gece ay, gün “düz güneş”
C — Dolaşdım Şamı Bağdadı, bulamadım “düzgün eş”
(B.: Çalgılı kahvehâneler; Semâî kahvehâneleri; Tulumbacılar).
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM030201
Theme
Folklore
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 3, page 1370
See Also Note
B.: Çalgılı kahvehâneler; Semâî kahvehâneleri; Tulumbacılar
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.