Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÂVİZE VE AYNA MODASI
Ağır ve zengin çerçeveler içinde büyük endam aynaları ile mükellef ve muhteşem avizeler, on sekizinci asırda Büyükşehrin saray, sahilsaray kasır, konak ve konak yavrularının en başta gelen tezyinatından olmuştu. Yukarıdan aşağıya, avize ve endam aynası edinmek zevki, bütün şehri tuttu, öylesine ki, zengin, hali vakti yerinde, hattâ orta hallice İstanbulluların ev ve evceğizlerine de karınca kararınca tâbirine uygun, bir veya birkaç avize ve ayna girdi; ve nihayet bu iki parıltılı ve şatafatlı şey, çatıların altından sokaklara çıktı, avize veya ayna, donanmalarda, sarayların, konakların, evlerin ve dükkânların cephelerini, bahçelerini, İstanbul şehrinin meydan ve sokaklarını süslemeğe başladı. Hattâ Tersanei Hümâyûnda inşası bitip de denize indirilen harb gemileri bile, indirme merasiminde avize ve aynalarla süslendi. Bunun güzel bir sahnesi, Hicrî 1167 vekayii arasında Vasıf Tarihinde okunur, bu bendin bugünkü yazı dilimize çevrilmiş sureti şudur:
“Tersanei Âmirede inşa olunan üç anbarlı kalyonu hümayun bitmek üzere olduğundan padişah mutad üzere avizelerle tezyinini emretti. Padişah, sadırâzam vesair devlet erkân ve ricali avizeler göndererek, teşrifatta yazılı olduğu üzere kalyona asıldı. O dağ gibi geminin her yanı kıymetli kumaşlarla da süslendi”.
Avizelerin asılması için bir...
⇓ Read more...
Ağır ve zengin çerçeveler içinde büyük endam aynaları ile mükellef ve muhteşem avizeler, on sekizinci asırda Büyükşehrin saray, sahilsaray kasır, konak ve konak yavrularının en başta gelen tezyinatından olmuştu. Yukarıdan aşağıya, avize ve endam aynası edinmek zevki, bütün şehri tuttu, öylesine ki, zengin, hali vakti yerinde, hattâ orta hallice İstanbulluların ev ve evceğizlerine de karınca kararınca tâbirine uygun, bir veya birkaç avize ve ayna girdi; ve nihayet bu iki parıltılı ve şatafatlı şey, çatıların altından sokaklara çıktı, avize veya ayna, donanmalarda, sarayların, konakların, evlerin ve dükkânların cephelerini, bahçelerini, İstanbul şehrinin meydan ve sokaklarını süslemeğe başladı. Hattâ Tersanei Hümâyûnda inşası bitip de denize indirilen harb gemileri bile, indirme merasiminde avize ve aynalarla süslendi. Bunun güzel bir sahnesi, Hicrî 1167 vekayii arasında Vasıf Tarihinde okunur, bu bendin bugünkü yazı dilimize çevrilmiş sureti şudur:
“Tersanei Âmirede inşa olunan üç anbarlı kalyonu hümayun bitmek üzere olduğundan padişah mutad üzere avizelerle tezyinini emretti. Padişah, sadırâzam vesair devlet erkân ve ricali avizeler göndererek, teşrifatta yazılı olduğu üzere kalyona asıldı. O dağ gibi geminin her yanı kıymetli kumaşlarla da süslendi”.
Avizelerin asılması için bir teşrifatın yerleşmiş olması ayrıca şayanı dikkattir.
On sekizinci asrın ayna ve avize modası üzerine çok kıymetli bir bend de, Üçüncü Mustafanın kızı Hibetullah Sultanın doğum donanması üzerine (H. 1172 = M. 1759) yazılmış şair Haşmet Efendinin Vilâdetnamei Hümûyûn” unda vardır; şair, donanma hazırlıklarından ve donanmadan bahsederken:
“... devletin şan ve şevketine denk olarak, ötedenberi donatılagelen yerlerin donatılması için fermanı hümayun çıktı. Babı Hüyunun içi ve dışı nice giranbeha avizelerle ve nice bî hemta kandillerle ve aynalarla tezyin ve tenvir olundu...
“Orta kapının iki tarafına konulan havsalai hayalin alamıyacağı kadar büyük aynaların ve âvizelerin bir benzerini dünya görmüş değildir...
“Yirmi otuz gündenberi hazırlanmış olan kandiller, aynalı şamdanlar yakıldı...
“Sadırâzam Ragıp Mehmed Paşanın şehrâyin masrafı, hediye gelen avizeler hariç, yirmi bin esediyi buldu...” diyor.
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM030169
Theme
Folklore
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 3, page 1349
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.