Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
ÂVİZE VE AYNA MODASI
Ağır ve zengin çerçeveler içinde büyük endam aynaları ile mükellef ve muhteşem avizeler, on sekizinci asırda Büyükşehrin saray, sahilsaray kasır, konak ve konak yavrularının en başta gelen tezyinatından olmuştu. Yukarıdan aşağıya, avize ve endam aynası edinmek zevki, bütün şehri tuttu, öylesine ki, zengin, hali vakti yerinde, hattâ orta hallice İstanbulluların ev ve evceğizlerine de karınca kararınca tâbirine uygun, bir veya birkaç avize ve ayna girdi; ve nihayet bu iki parıltılı ve şatafatlı şey, çatıların altından sokaklara çıktı, avize veya ayna, donanmalarda, sarayların, konakların, evlerin ve dükkânların cephelerini, bahçelerini, İstanbul şehrinin meydan ve sokaklarını süslemeğe başladı. Hattâ Tersanei Hümâyûnda inşası bitip de denize indirilen harb gemileri bile, indirme merasiminde avize ve aynalarla süslendi. Bunun güzel bir sahnesi, Hicrî 1167 vekayii arasında Vasıf Tarihinde okunur, bu bendin bugünkü yazı dilimize çevrilmiş sureti şudur:
“Tersanei Âmirede inşa olunan üç anbarlı kalyonu hümayun bitmek üzere olduğundan padişah mutad üzere avizelerle tezyinini emretti. Padişah, sadırâzam vesair devlet erkân ve ricali avizeler göndererek, teşrifatta yazılı olduğu üzere kalyona asıldı. O dağ gibi geminin her yanı kıymetli kumaşlarla da süslendi”.
Avizelerin asılması için bir...
⇓ Devamını okuyunuz...
Ağır ve zengin çerçeveler içinde büyük endam aynaları ile mükellef ve muhteşem avizeler, on sekizinci asırda Büyükşehrin saray, sahilsaray kasır, konak ve konak yavrularının en başta gelen tezyinatından olmuştu. Yukarıdan aşağıya, avize ve endam aynası edinmek zevki, bütün şehri tuttu, öylesine ki, zengin, hali vakti yerinde, hattâ orta hallice İstanbulluların ev ve evceğizlerine de karınca kararınca tâbirine uygun, bir veya birkaç avize ve ayna girdi; ve nihayet bu iki parıltılı ve şatafatlı şey, çatıların altından sokaklara çıktı, avize veya ayna, donanmalarda, sarayların, konakların, evlerin ve dükkânların cephelerini, bahçelerini, İstanbul şehrinin meydan ve sokaklarını süslemeğe başladı. Hattâ Tersanei Hümâyûnda inşası bitip de denize indirilen harb gemileri bile, indirme merasiminde avize ve aynalarla süslendi. Bunun güzel bir sahnesi, Hicrî 1167 vekayii arasında Vasıf Tarihinde okunur, bu bendin bugünkü yazı dilimize çevrilmiş sureti şudur:
“Tersanei Âmirede inşa olunan üç anbarlı kalyonu hümayun bitmek üzere olduğundan padişah mutad üzere avizelerle tezyinini emretti. Padişah, sadırâzam vesair devlet erkân ve ricali avizeler göndererek, teşrifatta yazılı olduğu üzere kalyona asıldı. O dağ gibi geminin her yanı kıymetli kumaşlarla da süslendi”.
Avizelerin asılması için bir teşrifatın yerleşmiş olması ayrıca şayanı dikkattir.
On sekizinci asrın ayna ve avize modası üzerine çok kıymetli bir bend de, Üçüncü Mustafanın kızı Hibetullah Sultanın doğum donanması üzerine (H. 1172 = M. 1759) yazılmış şair Haşmet Efendinin Vilâdetnamei Hümûyûn” unda vardır; şair, donanma hazırlıklarından ve donanmadan bahsederken:
“... devletin şan ve şevketine denk olarak, ötedenberi donatılagelen yerlerin donatılması için fermanı hümayun çıktı. Babı Hüyunun içi ve dışı nice giranbeha avizelerle ve nice bî hemta kandillerle ve aynalarla tezyin ve tenvir olundu...
“Orta kapının iki tarafına konulan havsalai hayalin alamıyacağı kadar büyük aynaların ve âvizelerin bir benzerini dünya görmüş değildir...
“Yirmi otuz gündenberi hazırlanmış olan kandiller, aynalı şamdanlar yakıldı...
“Sadırâzam Ragıp Mehmed Paşanın şehrâyin masrafı, hediye gelen avizeler hariç, yirmi bin esediyi buldu...” diyor.
Tema
Folklor
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM030169
Tema
Folklor
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 3, sayfa 1349
Tema
Folklor
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.