Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
DİLÂVER (Mestanın)
1317 (1899-1900) de Üsküdarda Rumeli muhâcirlerinden Mestan Ağa adında fakir bir seyyar berberin oğlu ondokuz yaşında gaayetle dilber bir delikanlı idi. Tütün kaçakcılığı yoluna sapdı. Büyük bir kaçakcı şebekesinin malı olarak Merdiven Köyünde yâhud İçerenköyünde birine teslim edilmek üzere Lefkeden üç at yükü tütün getirirken oranın rumları atlı bir ulak çıkarıp reji kolcularına ihbar etmesi için Büyük Bakkal Köyü papazına haber yollamışlar, papazın ihbârı üzrine de üç nefer hırvat kolcu, kaçakcıların dâimâ tercih ettikleri yolda, Samandıra ile Sarıgaazi arasında Saz Deresi üzerindeki harab köprüde pusu kurmuşlar. Dilâver geceleri yol alır, gündüzleri ıssız dere yataklarında, korularda gizlenir uyurmuş. Bir seher vakti Saz Deresi üstündeki mâhud köprüden geçerken üç hırvat kolcu tarafından sarılmış. Kolcular delikanlıya adı ile hitâb ederek: — Dilâver teslim ol!.. diye bağırmışlar. Kaçıp kurtulamayacağını anlayan genç kaçakçı da teslim olmuş. Fakat delikanlının güzelliği hırvatları melânet yoluna sevk ederek üstüne çullanmışlar, dere içine sokarak kötü arzûlarına cebren nâil olmak istemişler ise de Dilâver boylu boslu ve pençeli olduğundan üç canavar herifle boğuşmuş ve üçüncü de sille yumruk hayli hırpalamış, nihâyet içlerinden biri zavallı genci tüffenkle vurmuş; diğer iki kol...
⇓ Read more...
1317 (1899-1900) de Üsküdarda Rumeli muhâcirlerinden Mestan Ağa adında fakir bir seyyar berberin oğlu ondokuz yaşında gaayetle dilber bir delikanlı idi. Tütün kaçakcılığı yoluna sapdı. Büyük bir kaçakcı şebekesinin malı olarak Merdiven Köyünde yâhud İçerenköyünde birine teslim edilmek üzere Lefkeden üç at yükü tütün getirirken oranın rumları atlı bir ulak çıkarıp reji kolcularına ihbar etmesi için Büyük Bakkal Köyü papazına haber yollamışlar, papazın ihbârı üzrine de üç nefer hırvat kolcu, kaçakcıların dâimâ tercih ettikleri yolda, Samandıra ile Sarıgaazi arasında Saz Deresi üzerindeki harab köprüde pusu kurmuşlar. Dilâver geceleri yol alır, gündüzleri ıssız dere yataklarında, korularda gizlenir uyurmuş. Bir seher vakti Saz Deresi üstündeki mâhud köprüden geçerken üç hırvat kolcu tarafından sarılmış. Kolcular delikanlıya adı ile hitâb ederek: — Dilâver teslim ol!.. diye bağırmışlar. Kaçıp kurtulamayacağını anlayan genç kaçakçı da teslim olmuş. Fakat delikanlının güzelliği hırvatları melânet yoluna sevk ederek üstüne çullanmışlar, dere içine sokarak kötü arzûlarına cebren nâil olmak istemişler ise de Dilâver boylu boslu ve pençeli olduğundan üç canavar herifle boğuşmuş ve üçüncü de sille yumruk hayli hırpalamış, nihâyet içlerinden biri zavallı genci tüffenkle vurmuş; diğer iki kolcu da yerde ağır yaralı yatan Dilâverin üzerine silâhlarını birer el boşaltarak genci kahbece öldürmüş. Sarıgaazide Alipaşa Çiftliğinin çobanı fâciayı gizlendiği fundalıkdan bütün safhaları ile görmüş. Kolcular Dilâverin üstüne de soydukdan sonra atlarla beraber vak’a yerinden süratle uzaklaşmışlar. Şâhid Çoban beni de öldürür korkusu ile vücûdunu kaatillere belli etmemiş. Fakat hemen o gün Maltepe zâbıtasına vak’ayı tafsilâtı anlatması üzerine, Dilâverin kolcularla bir silâhı mücâdelede değil, teslim olduğu halde şenî bir tecâvüz yolunda öldürüldüğü anlaşılmış. Kaatil kolcu hırvatların Reji İdâresinin ecnebi rüesâsı tarafından himâye edilmiş ve memleketden kaçırılmış olduğu söylendi. Dilâverin Karacaahmedin Saraçlar Çeşmesi civarındaki eteğine gömüldüğünü duymuşdum. Saz Deresi Köprü başında da, üzerinde yazısız bir taş bulunan bir kabri için de Dilâverin mezarıdır denilirdi. Aşağıdaki mersiyeyi (ağıdı) delikanlının arkadaşlarının recâsı üzerine yazmışdım:
İstanbulu kırk yıl gezdim gezeli
Görmedim onun gibi güzel
Kara kara mürdüm gözler gamzeli
Ağlaşarak haber verdi yolcular
Dilâvere kıymış hâin kolcular
Çeker üç at yükü tütünü
Paket fişek hem doldurmuş üstüne
Seher vakti kolcu kesmiş önünü
Ağlaşarak anlatıyor yolcular
Dilâveri vurmuş nâmerd kolcular
Duman duman bıyık yeni terlemiş
Civanı satub da alacak bahşiş
İhbar iden Bakkal Köyünden keşiş
Ağlaşarak söyler bütün yolcular
Dilâvere kıymış iblis kolcular
Bir dâneyken o şah hûban içinde
Cebkeni poturu al kan içinde
Kanın vebâli o urum piçinde
Kan ağlıyor gören bütün yolcular
Dilâveri vurmuş alçak kolcular
Selviden bir dal kırılmış yatıyor
Kara gözler açık kalmış bakıyor
Kolcu cellâdlara lânet saçıyor
Ağlaşarak derdleşiyor yolcular
Dilâvere kıymış sefil kolcular
Mestan Ağa başını vursun taşlara
Seher Hanım ağu katsın aşlara
Haber verin cümle arkadaşlara
Ağlaşırlar bakub bakub yolcular
Dilâveri vurmuş kahbe kolcular
Reci oldu devlet içinde devlet
Kolcuları halka idiyor savlet
Çökdü memlekete ye’sile zulmet
Ağlaşıyor gelüb geçen yolcular
Dilâvere kıymış o... kolcular
Dilâver dir yaşım henüz ondokuz
Canıma kasd eden üç kara domuz
Nefsi şaytâniyle üçü de kuduz
Ağlaşarak şâhid olun yolcular
Teslim olmuş iken vurdu kolcular
Üç at yükü tütün aldım Lefkeden
Köprümüş urumlar hased öfkeden
Geçer iken Sar Derede Köprüden
Haber verin uçan kuşlar yolcular
Vurdu beni kahbe alçak kolcular
Dur dediler söyleyerek adımı
Teslim oldum aldılar üç atımı
Olur mu tütüne nâmus satma
Nâ muradlıkla kudurdu kolcular
Kudurub alçakca vurdu kolcular
Kolcu dedikleri üç şakî hırvat
Sîretin aynası müstekreh surat
Bende de nâmus var kal’ai pûlâd
Reci frenk muhbir uzun, yolcular
Dilâveri vurdu hırvat kolcular
Güzel idim bir nevcivan merd idim
Mihnet çekdim bir gün yüzü görmedim
Saz Deresi Köprüsüdür meşhedim
Unutmayın fâtihayı yolcular
Dilâveri burda vurdu kolcular
Vâsıf HİÇ
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Creator
Vâsıf Hiç
Identifier
IAM080967
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 8, pages 4563-4564
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.