Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
DERVİŞ EFENDİ (Mühürdar)
1812 de dilinin belâsı katledilmiş Aksaraylı bir delikanlı; devrin ricâlinden birinin mühürdarı idi, ekseriya Aksaray Çarşısında pek sevişdikleri Tütüncü Ahmed Ağanın dükkânında otururdu; bu dükkânın karşısında bir koltukcu dükkânı vardı, sâhibi yeniçeri zâbitliğinden emekli biri olub çarşılı tarafından “Koltukcu” lakabı ile anılırdı; pek çok kiymetli eşyâ ile dolu dükkânını Üçüncü Sültan Selimin tahtdan indirildiği ve Nızâmı Cedid ricâlinin öldürülerek konaklarının yağma edildiği Kabakcı Mustafa Vakasından sonra açmış, evini de o sırada tâmir ettirmişdi. Mühürdar Derviş Efendi tütüncü dükkânına her gelişinde karşıdan karşıya lâf atarak bu adama takılır: “Vak’ada hangi kolda idin?.. İbrahim Kethüdânın konağından neler kaldırdın?..” yoksa hiç bir şey çapul edemedin mi?.. onların malı yeniçeriye helâldir!..” gibi şeyler söylerdi (B.: Ibrahim Nesim Efendi).
O sırada Osmanlı İmparatorluğu Rusya ile harb hâlinde idi, yeniçeri ağası ordu ile cebhede bulunuyordu, İstanbulda ağa vekili olarak Sekbanbaşı Ağa bulunuyordu, o zât de ocak nâmusu üzerinde son derecede titiz biriydi, Kabakcı Vak’asından, onu tâkib eden Alemdarpaşa Vak’asında yağmalara karışmış yeniçerileri öğrendikce yakalatır ve derhâl îdam ettirirdi; Koltukcu genç mühürdarın laflarına kızar: “Derviş Efendi, yapdığın lâtîfe de...
⇓ Read more...
1812 de dilinin belâsı katledilmiş Aksaraylı bir delikanlı; devrin ricâlinden birinin mühürdarı idi, ekseriya Aksaray Çarşısında pek sevişdikleri Tütüncü Ahmed Ağanın dükkânında otururdu; bu dükkânın karşısında bir koltukcu dükkânı vardı, sâhibi yeniçeri zâbitliğinden emekli biri olub çarşılı tarafından “Koltukcu” lakabı ile anılırdı; pek çok kiymetli eşyâ ile dolu dükkânını Üçüncü Sültan Selimin tahtdan indirildiği ve Nızâmı Cedid ricâlinin öldürülerek konaklarının yağma edildiği Kabakcı Mustafa Vakasından sonra açmış, evini de o sırada tâmir ettirmişdi. Mühürdar Derviş Efendi tütüncü dükkânına her gelişinde karşıdan karşıya lâf atarak bu adama takılır: “Vak’ada hangi kolda idin?.. İbrahim Kethüdânın konağından neler kaldırdın?..” yoksa hiç bir şey çapul edemedin mi?.. onların malı yeniçeriye helâldir!..” gibi şeyler söylerdi (B.: Ibrahim Nesim Efendi).
O sırada Osmanlı İmparatorluğu Rusya ile harb hâlinde idi, yeniçeri ağası ordu ile cebhede bulunuyordu, İstanbulda ağa vekili olarak Sekbanbaşı Ağa bulunuyordu, o zât de ocak nâmusu üzerinde son derecede titiz biriydi, Kabakcı Vak’asından, onu tâkib eden Alemdarpaşa Vak’asında yağmalara karışmış yeniçerileri öğrendikce yakalatır ve derhâl îdam ettirirdi; Koltukcu genç mühürdarın laflarına kızar: “Derviş Efendi, yapdığın lâtîfe değildir!..” derdi. Çarşılının kanaati de Koltukcunun o büyük çapullardan sonra türeyip zengin olduğu idi. Birgün Derviş Efendi artık bıkkınlık veren mâhud lâtifeye başlayınca, Koltukcu bir bıçak hazırlamış, “Yok... bu sözler fenâdır!..” diyerek tütüncü dükkânına geldi, ve bıçağını çekerek delikanlıyı üç defa vurarak öldürdü, elinden bıçağı almak isteyen Tütüncü Ahmed Ağayı da müteaddid yerlerinden ağır yaraladı; çarşılı ayaklandı, kol geldi, kaatili yakalayıp Ağakapusuna götürdüler. Sekbanbaşının pençesinden kellesini kurtaramayacağı için Ağakupusundaki yeniçeriler yoldaşlık gayreti ile: “Bu adam cinnet getirmişdir!” dediler, ve yine onların tâlimi ile kaatil delilik tasladı, Sekbanbaşının emri ile Koltukcuyu timarhaneye kaldırdılar. Derviş Efendinin kız kardeşi ile karısı rikâbı hümâyuna arzuhal vererek kaatilin deli olmadığını iddia ettiler ise de bir netice elde edemediler, cinâyetden iki hafta kadar sonra Rusya ile Bükreş Muahedesini akdi, ve cebhedeki yeniçerilerin de İstanbula dönmesi üzerine cinâyet dâvâsı tamâmen ört bas edildi.
Bibl.: Câbi Said Vekaayinâmesi.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM080826
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 8, page 4504
See Also Note
B.: Ibrahim Nesim Efendi
Bibliography Note
Bibl.: Câbi Said Vekaayinâmesi.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.