Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
DEMİRCİLER MESCİDİ
Hadikatül Cevâmi şu mâlûmâtı veriyor: “Fatih Câmiinin yakınındadır; bâmisi Fâtih Sultan Mehmed Hanın cerrahbaşısı Ali Efendidir, merkadinin nerede olduğu mâlum değildir. Mescid mürûru eyyam ile hârab olub yerinde demirciler iskân ederek nice zaman ibâdet yeri olduğu unutulmuş kalmış iken 1176 rebîül evvelinde (1762 kasım-aralık) mütevellisi bulunan zâtin ikdam ve himmeti ile mescid olarak ihyâ edilmişdir; mahallesi vardır”.
Tamâmen yıkılmış, mahvolmuşdur. Ekrem Hakkı Ayverdi “Fâtih Devri Mimârîsi” isimli muhalled eserinde şunları yazıyor :
“Büyük bir ehemmiyeti olmadığı halde tesâdiflerin ilcâsı ile üstünde en çok durulan ve bir çok yazılara vesîle teşkil eden bu cami hakkında vardığımız neticeyi tebârüz ettireceğiz.
“Dr. Paspati Bizans Tedkikleri eserinde bu camiin de bir resmini yaptırmış, neşretmişdir. Dr. Paspati bütün İstanbulda Bizans kokusu aramış ve Bizans eserlerini çok sıhhatle tersim ettirip, bir vesika mâhiyetinde, ortaya koymuşdur. Meselâ daha o devirde harab olan Sancakdar Hayrüddin Mescidi resmini o kadar dikkatle çizmişdir ki bugün bile harâbeyi aynı vaziyetde bulmaktayız. Sanki türk eserinde bulunmazmış gibi, beş köşe çıkıntısından dolayı Paspati Demirciler Mescidini de Bizans eseri zannederek resmini pek doğru cizdiğinden, (aslının aynı olduğu da ) şübheye mahal...
⇓ Read more...
Hadikatül Cevâmi şu mâlûmâtı veriyor: “Fatih Câmiinin yakınındadır; bâmisi Fâtih Sultan Mehmed Hanın cerrahbaşısı Ali Efendidir, merkadinin nerede olduğu mâlum değildir. Mescid mürûru eyyam ile hârab olub yerinde demirciler iskân ederek nice zaman ibâdet yeri olduğu unutulmuş kalmış iken 1176 rebîül evvelinde (1762 kasım-aralık) mütevellisi bulunan zâtin ikdam ve himmeti ile mescid olarak ihyâ edilmişdir; mahallesi vardır”.
Tamâmen yıkılmış, mahvolmuşdur. Ekrem Hakkı Ayverdi “Fâtih Devri Mimârîsi” isimli muhalled eserinde şunları yazıyor :
“Büyük bir ehemmiyeti olmadığı halde tesâdiflerin ilcâsı ile üstünde en çok durulan ve bir çok yazılara vesîle teşkil eden bu cami hakkında vardığımız neticeyi tebârüz ettireceğiz.
“Dr. Paspati Bizans Tedkikleri eserinde bu camiin de bir resmini yaptırmış, neşretmişdir. Dr. Paspati bütün İstanbulda Bizans kokusu aramış ve Bizans eserlerini çok sıhhatle tersim ettirip, bir vesika mâhiyetinde, ortaya koymuşdur. Meselâ daha o devirde harab olan Sancakdar Hayrüddin Mescidi resmini o kadar dikkatle çizmişdir ki bugün bile harâbeyi aynı vaziyetde bulmaktayız. Sanki türk eserinde bulunmazmış gibi, beş köşe çıkıntısından dolayı Paspati Demirciler Mescidini de Bizans eseri zannederek resmini pek doğru cizdiğinden, (aslının aynı olduğu da ) şübheye mahal yokdur.
“Demirciler Mescidi sivri kemeri ile, kasnak ve kubbe teşkilâtı ile, kesme taş cebhesi ile bir türk eseridir. Beşli çıkıntı bu devirde meselâ Şifâhânede, Çinili Köşkde tatbik edilmişdir.
“Resme nazaran büyücek kesme taşlı, tek kubbeli, sekiz köşe hârici kasnaklı ve beş köşe çıkıntısı olan bir binâdır. Mihrabın birinci ve ikinci sıra pencereleri, esas kütlenin de üç tâne ikinci ve bir tâne de taş ile örülmüş üçüncü sıra penceresi görüldüğü halde alt katdakiler binâya muttasıl bir baraka ile kapatıldığından resimde görünmüyor. Pencerelerden başlayan iki büyük çatlaklık vâzihen çizilmişdir. Vizan diyon (S. 376) yeni Atpazarı civârında Çırçır nam mahalde diye târif ediyor”.
Değerli ilim adamı Demirciler Mescidinin Fâtih Dârüşşifâsı olduğu yolunda Dr. Süheyl Unver ve Dr. Semavi Eyice tarafından ileri sürülen mütebaları tedkik ve münakaşe ederek yazısını şöyle bağlıyor :
“Şifâhâne (B.: Dârüşşifâ Mescidi) ve Demirciler mescidlerinin ikisi de mevcvud idi. Şifâhâne de tabiblik eden cerrahbaşı Ali Efendi, mimarından bir Cami istediği zaman örnek olarak Şifâhânenin büyük Me’kelini gösterdi; Şifâhâneye müşâbeheti buradan doğan cami XVII-XVIII. asırda Demirciler Mescidi ismini aldi ve XIX. asır sonunda yıkılıp kayboldu. Demirciler Mescidinin nerede olduğunu kesin olarak bilmiyoruz” (Ekrem Hakkı Ayverdi, Fâtih Devri Mimârîsî, s. 112-113).
Demirciler Mescidi
(Paspatinin resminden B. Cantok eli ile)
Theme
Building
Contributor
Behcet Cantok
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM080677
Theme
Building
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Contributor
Behcet Cantok
Description
Volume 8, pages 4382-4383
Note
Image: volume 8, page 4383
See Also Note
B.: Dârüşşifâ Mescidi
Theme
Building
Contributor
Behcet Cantok
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.