Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÇUKUR ÇEŞME
Lâlelide kendi adına nisbetle anılan sokakda (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 4 de 40) İstanbulun eşsiz kıymetde büyük çeşmelerinden biridir. Çukurçeşme Sokağına Fethibey Caddesinden girildiğine göre sağ koldadır. Bu sokakda 2 ve 4 numaralı dörder katlı iki beton apartımanın arasına sıkışmış kalmış olup Fethi Bey Caddesinde 67 numaralı bir apartıman da geriden üstüne binmişdir; öylesine ki asıl çeşme bu üçüncü apartımanın altında kalmışdır. İstanbulun Çukur Çeşme gibi bir âbidesini, yakın bir istikbalde (Zeki tasavvuru bâtıl, zeki hayâli muhâl!... İst. An.) bu üç mütecaviz binanın tereddüd edilmeden yıkdırılmasına değer.
Çeşmeye 5 metre kadar genişlikde 22 basamak taş merdivenle inilir; bu satırların yazıldığı sırada (1947), bu sokak üstünde merdiven ağzında ve tam ortada bir beton çıkma üzerinde tek pirinç lüleli çirkin, çirkin olduğu kadar da sefil bir terkos çeşmesi bulunuyordu. Feleğin hazin bir istihzâsıdır. bu türedi çeşmenin akıntı suyu, asaletli çeşmenin merdivenlerinden aşağı inmekde olup zaman ile o büyük çeşmenin teknesi önündeki sahayı ve tekneyi lüle hizasına kadar tamamen balçığa gömmüşdür; (Bu şehir kütüğüne kemâli hicab ile ve yüreğimiz sızlayarak kaydediyoruz, ecdâdının bırakdığı âbidelere bizim kadar kayıdsız, hattâ o âbidelere karşı küstahça mütecâviz yer yü...
⇓ Read more...
Lâlelide kendi adına nisbetle anılan sokakda (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 4 de 40) İstanbulun eşsiz kıymetde büyük çeşmelerinden biridir. Çukurçeşme Sokağına Fethibey Caddesinden girildiğine göre sağ koldadır. Bu sokakda 2 ve 4 numaralı dörder katlı iki beton apartımanın arasına sıkışmış kalmış olup Fethi Bey Caddesinde 67 numaralı bir apartıman da geriden üstüne binmişdir; öylesine ki asıl çeşme bu üçüncü apartımanın altında kalmışdır. İstanbulun Çukur Çeşme gibi bir âbidesini, yakın bir istikbalde (Zeki tasavvuru bâtıl, zeki hayâli muhâl!... İst. An.) bu üç mütecaviz binanın tereddüd edilmeden yıkdırılmasına değer.
Çeşmeye 5 metre kadar genişlikde 22 basamak taş merdivenle inilir; bu satırların yazıldığı sırada (1947), bu sokak üstünde merdiven ağzında ve tam ortada bir beton çıkma üzerinde tek pirinç lüleli çirkin, çirkin olduğu kadar da sefil bir terkos çeşmesi bulunuyordu. Feleğin hazin bir istihzâsıdır. bu türedi çeşmenin akıntı suyu, asaletli çeşmenin merdivenlerinden aşağı inmekde olup zaman ile o büyük çeşmenin teknesi önündeki sahayı ve tekneyi lüle hizasına kadar tamamen balçığa gömmüşdür; (Bu şehir kütüğüne kemâli hicab ile ve yüreğimiz sızlayarak kaydediyoruz, ecdâdının bırakdığı âbidelere bizim kadar kayıdsız, hattâ o âbidelere karşı küstahça mütecâviz yer yüzünde bir benzerimiz kalmamışdır. İst An.) Merdivenin alt basamaklarından bir kaçı da bu balçık tabakası altında kalmışdır. Merdivenin üst basamak hizasından itibaren iki yan duvar ve çeşme serâpa keşme taşdan örülmüşdür. Soldaki duvarda demir bir trabzan mevcud olup sağ duvardaki eşi kaybolmuş. yâhud çalınmışdır. Klâsik üslûbda olan Çukur Çeşmenin kitâbesi yokdur.
Merdivenin sol basamağı hizasından asıl çeşmenin bulunduğu karşı duvar arasında kalan sâhanın da her iki tarafında ikişer kemer mevcuddur, fakat bu kemerlerin altında, çeşme yeri olduklarını gösteren lüle yeri izlerine rastlanmamışdır; onların da bu sâhayı dolduran balçık altında kalmış olması muhtemeldir; bu takdirde Çukur Çeşmenin ikişer ikişer dört tanesi yan duvarlarda, biri de karşıda olmak üzere beş çeşmeden mürekkeb bir sanat bedîasıdır.
Semt halkının eskilerinden nakledilen bir rivâyete göre Çukur Çeşmenin suyu o havaliyi hâk ile yeksân eden 1911 büyük Aksaray yangınında kesilmiş, bir ara su yolları tâmir edilmiş ise de tekrar bozulmuş ve ondan sonra âbide çeşme kendi kara bahtına terkedilmişdir.
Muzaffer ESEN
Theme
Building
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Creator
Muzaffer Esen
Identifier
IAM080255
Theme
Building
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 8, pages 4168-4169
Theme
Building
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.