Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
ÇUKUR ÇEŞME
Lâlelide kendi adına nisbetle anılan sokakda (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 4 de 40) İstanbulun eşsiz kıymetde büyük çeşmelerinden biridir. Çukurçeşme Sokağına Fethibey Caddesinden girildiğine göre sağ koldadır. Bu sokakda 2 ve 4 numaralı dörder katlı iki beton apartımanın arasına sıkışmış kalmış olup Fethi Bey Caddesinde 67 numaralı bir apartıman da geriden üstüne binmişdir; öylesine ki asıl çeşme bu üçüncü apartımanın altında kalmışdır. İstanbulun Çukur Çeşme gibi bir âbidesini, yakın bir istikbalde (Zeki tasavvuru bâtıl, zeki hayâli muhâl!... İst. An.) bu üç mütecaviz binanın tereddüd edilmeden yıkdırılmasına değer.
Çeşmeye 5 metre kadar genişlikde 22 basamak taş merdivenle inilir; bu satırların yazıldığı sırada (1947), bu sokak üstünde merdiven ağzında ve tam ortada bir beton çıkma üzerinde tek pirinç lüleli çirkin, çirkin olduğu kadar da sefil bir terkos çeşmesi bulunuyordu. Feleğin hazin bir istihzâsıdır. bu türedi çeşmenin akıntı suyu, asaletli çeşmenin merdivenlerinden aşağı inmekde olup zaman ile o büyük çeşmenin teknesi önündeki sahayı ve tekneyi lüle hizasına kadar tamamen balçığa gömmüşdür; (Bu şehir kütüğüne kemâli hicab ile ve yüreğimiz sızlayarak kaydediyoruz, ecdâdının bırakdığı âbidelere bizim kadar kayıdsız, hattâ o âbidelere karşı küstahça mütecâviz yer yü...
⇓ Devamını okuyunuz...
Lâlelide kendi adına nisbetle anılan sokakda (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 4 de 40) İstanbulun eşsiz kıymetde büyük çeşmelerinden biridir. Çukurçeşme Sokağına Fethibey Caddesinden girildiğine göre sağ koldadır. Bu sokakda 2 ve 4 numaralı dörder katlı iki beton apartımanın arasına sıkışmış kalmış olup Fethi Bey Caddesinde 67 numaralı bir apartıman da geriden üstüne binmişdir; öylesine ki asıl çeşme bu üçüncü apartımanın altında kalmışdır. İstanbulun Çukur Çeşme gibi bir âbidesini, yakın bir istikbalde (Zeki tasavvuru bâtıl, zeki hayâli muhâl!... İst. An.) bu üç mütecaviz binanın tereddüd edilmeden yıkdırılmasına değer.
Çeşmeye 5 metre kadar genişlikde 22 basamak taş merdivenle inilir; bu satırların yazıldığı sırada (1947), bu sokak üstünde merdiven ağzında ve tam ortada bir beton çıkma üzerinde tek pirinç lüleli çirkin, çirkin olduğu kadar da sefil bir terkos çeşmesi bulunuyordu. Feleğin hazin bir istihzâsıdır. bu türedi çeşmenin akıntı suyu, asaletli çeşmenin merdivenlerinden aşağı inmekde olup zaman ile o büyük çeşmenin teknesi önündeki sahayı ve tekneyi lüle hizasına kadar tamamen balçığa gömmüşdür; (Bu şehir kütüğüne kemâli hicab ile ve yüreğimiz sızlayarak kaydediyoruz, ecdâdının bırakdığı âbidelere bizim kadar kayıdsız, hattâ o âbidelere karşı küstahça mütecâviz yer yüzünde bir benzerimiz kalmamışdır. İst An.) Merdivenin alt basamaklarından bir kaçı da bu balçık tabakası altında kalmışdır. Merdivenin üst basamak hizasından itibaren iki yan duvar ve çeşme serâpa keşme taşdan örülmüşdür. Soldaki duvarda demir bir trabzan mevcud olup sağ duvardaki eşi kaybolmuş. yâhud çalınmışdır. Klâsik üslûbda olan Çukur Çeşmenin kitâbesi yokdur.
Merdivenin sol basamağı hizasından asıl çeşmenin bulunduğu karşı duvar arasında kalan sâhanın da her iki tarafında ikişer kemer mevcuddur, fakat bu kemerlerin altında, çeşme yeri olduklarını gösteren lüle yeri izlerine rastlanmamışdır; onların da bu sâhayı dolduran balçık altında kalmış olması muhtemeldir; bu takdirde Çukur Çeşmenin ikişer ikişer dört tanesi yan duvarlarda, biri de karşıda olmak üzere beş çeşmeden mürekkeb bir sanat bedîasıdır.
Semt halkının eskilerinden nakledilen bir rivâyete göre Çukur Çeşmenin suyu o havaliyi hâk ile yeksân eden 1911 büyük Aksaray yangınında kesilmiş, bir ara su yolları tâmir edilmiş ise de tekrar bozulmuş ve ondan sonra âbide çeşme kendi kara bahtına terkedilmişdir.
Muzaffer ESEN
Tema
Yapı
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Yazar/Üreten
Muzaffer Esen
Kod
IAM080255
Tema
Yapı
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 8, sayfalar 4168-4169
Tema
Yapı
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.