Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
EDHEM DEDE
Topkapusu ile Edirnekapusu arasında kale duvarının iç yüzü boyunca uzanan meşhur Sulukule Çingene mahallesinde bir yatır (B.: Çingene, cild, 7 sayfa 3786; Sulukule). Kimliği bilinmiyor, Fatih Sultan Mehmedin Sakalarından olduğu rivâyet edilir; yaşadığı zaman gösterilmeyerek sokaklarda göbek atarak dolaşan bir meczub olduğu söylenir; hatta Sulukule adı verilen bu yerde bir oba çingeneyi yerleştirerek meşhur çingene mahalesini bu zâtin kurduğu anlatılır.
Bilhassa bir muradı, hâceti olan kadınlar tarafından ziyâret edilir; makaamın bakıcısı da Sulukuleli yaşlı bir çingene karısı olagelmişdir; önce dilek için ziyâret edilir; çingene çocuklarına sadaka dağıtılır, bakıcı - türbedar kadına mum parası, gaz parası verilir; en az yüz yıldan bu yana halk arasında yayılmış şu sözlerle garib bir adakda bulunulur:
Edhem Dede Edhem Dede
Gömleği keten dede
Murâdım hâsıl olsun
(Beş) göbek atam dede
Göbek atma adağının sayısı muhayyerdir, on, otuz, kırk göbek adayan olur. Murâdı hasıl olan kadın Edhem Dedeyi tekrar ziyâret eder ve adağı üzere kabrin önünde göbek atar; bu sahne, mahalle halkı çingeneler tarafından da edeb ve terbiye ile seyredilir, hatta bir def ile tempo da tutulur. Yine sadakalar dağıtılır, mum ve gaz parası verilir; hatta kurban kesen bile olur.
Ercümend Kocatürk’ün İstanbul E...
⇓ Devamını okuyunuz...
Topkapusu ile Edirnekapusu arasında kale duvarının iç yüzü boyunca uzanan meşhur Sulukule Çingene mahallesinde bir yatır (B.: Çingene, cild, 7 sayfa 3786; Sulukule). Kimliği bilinmiyor, Fatih Sultan Mehmedin Sakalarından olduğu rivâyet edilir; yaşadığı zaman gösterilmeyerek sokaklarda göbek atarak dolaşan bir meczub olduğu söylenir; hatta Sulukule adı verilen bu yerde bir oba çingeneyi yerleştirerek meşhur çingene mahalesini bu zâtin kurduğu anlatılır.
Bilhassa bir muradı, hâceti olan kadınlar tarafından ziyâret edilir; makaamın bakıcısı da Sulukuleli yaşlı bir çingene karısı olagelmişdir; önce dilek için ziyâret edilir; çingene çocuklarına sadaka dağıtılır, bakıcı - türbedar kadına mum parası, gaz parası verilir; en az yüz yıldan bu yana halk arasında yayılmış şu sözlerle garib bir adakda bulunulur:
Edhem Dede Edhem Dede
Gömleği keten dede
Murâdım hâsıl olsun
(Beş) göbek atam dede
Göbek atma adağının sayısı muhayyerdir, on, otuz, kırk göbek adayan olur. Murâdı hasıl olan kadın Edhem Dedeyi tekrar ziyâret eder ve adağı üzere kabrin önünde göbek atar; bu sahne, mahalle halkı çingeneler tarafından da edeb ve terbiye ile seyredilir, hatta bir def ile tempo da tutulur. Yine sadakalar dağıtılır, mum ve gaz parası verilir; hatta kurban kesen bile olur.
Ercümend Kocatürk’ün İstanbul Ekspres gazetesinde yayınladığı “İstanbul Evliyâları” isimli yazılarından birinde Edhem Dede makaamı hakkında şunlar yazılıdır: “Edhem Dedenin bir sed üzerinde bulunan türbesinin (makaamın) etrafı, yeşile boyalı, üzeri pembe minelerle süslü tahta bir parmaklıkla çevrilmişti. İçerde yine yeşile boyalı üç mezar taşı vardı. Bu taşlardan biri Fethi Abdullah Paşaya, diğeri Fatih Sultan Mehmedin sakalarından birine, üçüncüsü ise kim olduğu bilinmeyen Ethem Dedeye aitti. Mezar taşlarının gerisinde, boyu surları aşan bir selvi vardı. Geceleri bir gemici feneri ile aydınlatılan türbeye, hemen bitişiğindeki gecekonduda oturan “Güllü” adlı bir kocakarı bakıyordu. Ondan başka hiç kimse türbenin yanına sokulamıyor, hattâ Edhem Dede hakkında uzun boylu konuşamıyordu.
“Edhem Dedeye göbek atma adağı belki de bir çingene kurnazlığından doğmuş olacakdır. Yıllar boyu göbek atarak İstanbul halkını eğlendiren çingeneler, hususî otomobillerle Edhem Dedeyi ziyarete gelen ve alenen göbek atan kürk mantolu hanımefendilerden böylece intikam alıyorlardı. Fakat kim ne derse desin ve kim ne düşünürse düşünsün, Edhem Dedeye inananlar ve onun ruhaniyetinden istimdatta bulunanlar gün geçtikçe artıyor” (E. Kocatürk).
Tema
Yer
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM090601
Tema
Yer
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 9, sayfa 4908-4909
Bakınız Notu
B.: Çingene, cild, 7 sayfa 3786; Sulukule
Tema
Yer
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.