Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
EDHEM BABA (Aydonatlı)
Geçen asır sonlarında yaşamış bektâşî fukarâsından kalender şâir; mâlum olan tek manzûmesinden anlaşıldığına göre bir müddet Merdiven Köyünde Şahkulu Dergâhında bulunmuş; hicrî 1324 (M. 1906) kışında Üsküdarda Doğancılardaki meşhur bekâr hanındaki odasında, kalenderlik yolunda kendisine ayak uydurmuş ve Edhem Baba tarafından Kişmir adı verilmiş uşağı ile beraber mangaldaki kömür ateşi çarpmasından zehirlenerek ölmüşdür. Koynunda bulunan garib bir vasiyetnâmede ölümünde nâşının Kişmirin kabrine konulmasını istemişdir. Han odabaşısının rivâyetine göre delikanlı müteverrim imiş, son günlerde yatakdan çıkamayacak kadar ağır hasta imiş, bundan da anlaşılmışdır ki Edhem Baba Kişmirin artık son deminin geldiğini tahmin ettiği gece odaya kasden yarı yanmış kömür dolu bir mangal koymuş, pek sevdiği gencin ufulünü görmeden intihar etmişdir. Vasiyeti tutulmuş ve Karacaahmed Mezarlığında Miskinler Tekkesi yakınında ayni kabre gömülmüşlerdir; fakir bektâşinin kesesinden çıkan bir mikdar para ile de bir taş dikilmişdir, kitâbesi şudur:
Hû dost
İyi kötü, iğri doğru, ak kara, ne ki gelir kullara, cümle Tanrı işidir. Baş kırıb cefâyı sineye çeken derviş kişidir. Mesmûmen göçdüler eseri kazâ, kazâya rizâ.
Bir pîri gedâ bir de civan ki
İklîmi hüsne olmuşdu emir
İki can yatur bu kabir içre
Aşk ile...
⇓ Read more...
Geçen asır sonlarında yaşamış bektâşî fukarâsından kalender şâir; mâlum olan tek manzûmesinden anlaşıldığına göre bir müddet Merdiven Köyünde Şahkulu Dergâhında bulunmuş; hicrî 1324 (M. 1906) kışında Üsküdarda Doğancılardaki meşhur bekâr hanındaki odasında, kalenderlik yolunda kendisine ayak uydurmuş ve Edhem Baba tarafından Kişmir adı verilmiş uşağı ile beraber mangaldaki kömür ateşi çarpmasından zehirlenerek ölmüşdür. Koynunda bulunan garib bir vasiyetnâmede ölümünde nâşının Kişmirin kabrine konulmasını istemişdir. Han odabaşısının rivâyetine göre delikanlı müteverrim imiş, son günlerde yatakdan çıkamayacak kadar ağır hasta imiş, bundan da anlaşılmışdır ki Edhem Baba Kişmirin artık son deminin geldiğini tahmin ettiği gece odaya kasden yarı yanmış kömür dolu bir mangal koymuş, pek sevdiği gencin ufulünü görmeden intihar etmişdir. Vasiyeti tutulmuş ve Karacaahmed Mezarlığında Miskinler Tekkesi yakınında ayni kabre gömülmüşlerdir; fakir bektâşinin kesesinden çıkan bir mikdar para ile de bir taş dikilmişdir, kitâbesi şudur:
Hû dost
İyi kötü, iğri doğru, ak kara, ne ki gelir kullara, cümle Tanrı işidir. Baş kırıb cefâyı sineye çeken derviş kişidir. Mesmûmen göçdüler eseri kazâ, kazâya rizâ.
Bir pîri gedâ bir de civan ki
İklîmi hüsne olmuşdu emir
İki can yatur bu kabir içre
Aşk ile olmuş ezelden tebşîr
Târihin didi necmi keysûdâr
“Edhem Baba hem gulâmı Kişmîr”
1324 (1906)
Garîban ruhlerine elfâtiha
Asıl adı bilinmeyen Kişmir de Rumelili imiş. Aydonat Yanya Vilâyetinin bir kazasıdır, her ikisi de gaayet güzel rumca konuşurlarmış, hattâ Kişmirin türkçesi çok zayıf olduğundan oğlan için rum mühtedisidir denilirmiş. Edhem Babanın yukarda bahsedilen tek manzûmesi şudur:
Elde asâ sırtda aba
Başı açık bürehne pâ
Cezbe ile aşk yolunda
Aydonatlı Edhem Baba
Hacı Bektaş Veli pîrim
Hâneberduş bir fâkirim
Ammâ ki gel gör dalımda
Eksik olmaz bir emîrim
Çıplak gezer giydiririm
Aç dolaşır yidiririm
Şehi hûban köçeğimi
Diyar diyar gezdiririm
Döşek hasır ne gam bize
Sevişdikde biz göz göze
Ben uyanık yârim uyur
Koyub şâhin başın dize
Hû erenler kalenderler
Bizlere destur verenler
Dalub yârin bağçesine
Sünbül karanfil derenler
Güzel Allah sevmiş güzel
Biz de aldık mürşidden el
Dervişlere mâşuk gerek
İlelebed minel ezel
Mâi tahûr olmuş şarab
Gönül mâmur hâne harab
Bu Edheme güzel yârin
Ayakları çifte mihrab
Pâk itikad hem pâk beden
Ayak atma gaslitmeden
Hem mâşukun yıka pâk it
Zirâ sual olur senden
Sultânım Şahkuluna pes
Hamam kurmuş mermer kafes
Lûlesine kurnasına
Âşıkaane sinmiş nefes
Yunduk attık çirkimizi
Râhimizde bulduk izi
Vahdetdedir ulu Tanrı
Biz bir ittik ikimizi
Başı açık bürehne pâ
Geldi Âşık Edhem Baba
Şeb çerâğı yâri ile
Ey hamamcı can merhabâ
Bibl. : Vâsıf Hiç, Not.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM090596
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 9, page 4905-4906
Bibliography Note
Bibl. : Vâsıf Hiç, Not.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.