Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
DUPONT (Jacques)
Hicrî 1326, milâdî 1908—1909 yılında İstanbul Limanına gelmiş dört direkli büyük bir fransız yelkenlisinin tayfalarından 19-20 yaşlarında gayetle dilber bir delikanlı olub her ne sebebden ise bir gece kayıkla gemisinden kaçmış ve Galatada Kapuiçi Hamamına sığınmış, hemen o gecenin sabahında îtibâren de soyunarak hamamda dellâk yamağı olarak hem gizlenmiş, hem de barındırılmışdır; gemisi limandan gittikden kısa bir müddet sonra da ihtidâ etmiş, masrafı mezkûr hamamın hamamcısı tarafından görülerek hamamda yapılan nümayişle bir düğün ile sünnet edilerek gemici Jacques Dupont “Mehmed” adını almış, hem güzelliği hem de ender rastlanır macerâsı ile “Frenk Mehmed” diye şöhret bulmuşdur. Oğlan gemiden kaçdığında hırsızlık suçu isnâdı ve Konsolosluğun zâbıtaya mürâcaatı üzerine bir müddet Galatada ve Beyoğlunda arınmış ise de bir hamamda soyunub hamam çıplağı dellâk kılığında saklanabileceği düşünülememiş idi; Vak’adan bir kaç ay sonra Meşrutiyetin ilânı ve 1909 başlarında İkinci Sultan Abdülhamidin tahtdan indirilmesi gürültüleri arasında firârî tayfa oğlan tamâmen unutulmuşdu. Yakından tanıdığımız Dellâk Frenk Mehmed 1918 de yine Kapuiçi Hamamının uşağı olarak çalışmakda idi. Aşağıdaki manzûme bu satırların muharririnin kalenderlik havasında bu gencin şânında yazılmışdır :
Kapuiçinden...
⇓ Devamını okuyunuz...
Hicrî 1326, milâdî 1908—1909 yılında İstanbul Limanına gelmiş dört direkli büyük bir fransız yelkenlisinin tayfalarından 19-20 yaşlarında gayetle dilber bir delikanlı olub her ne sebebden ise bir gece kayıkla gemisinden kaçmış ve Galatada Kapuiçi Hamamına sığınmış, hemen o gecenin sabahında îtibâren de soyunarak hamamda dellâk yamağı olarak hem gizlenmiş, hem de barındırılmışdır; gemisi limandan gittikden kısa bir müddet sonra da ihtidâ etmiş, masrafı mezkûr hamamın hamamcısı tarafından görülerek hamamda yapılan nümayişle bir düğün ile sünnet edilerek gemici Jacques Dupont “Mehmed” adını almış, hem güzelliği hem de ender rastlanır macerâsı ile “Frenk Mehmed” diye şöhret bulmuşdur. Oğlan gemiden kaçdığında hırsızlık suçu isnâdı ve Konsolosluğun zâbıtaya mürâcaatı üzerine bir müddet Galatada ve Beyoğlunda arınmış ise de bir hamamda soyunub hamam çıplağı dellâk kılığında saklanabileceği düşünülememiş idi; Vak’adan bir kaç ay sonra Meşrutiyetin ilânı ve 1909 başlarında İkinci Sultan Abdülhamidin tahtdan indirilmesi gürültüleri arasında firârî tayfa oğlan tamâmen unutulmuşdu. Yakından tanıdığımız Dellâk Frenk Mehmed 1918 de yine Kapuiçi Hamamının uşağı olarak çalışmakda idi. Aşağıdaki manzûme bu satırların muharririnin kalenderlik havasında bu gencin şânında yazılmışdır :
Kapuiçinden gelüb yayıldı haber şehre
Dellâk olub soyunmuş bir fransız gülçehre
Ondokuz yaşlarında sırım gibi gemici
Hayli şan bulacaktır anınla Kapuiçi
Denizler melikesi dört direkli yelkenli
Hasretle ansın artık o şıkırdım güzeli
Sebebi firârını sorar iseniz nedir
Muglim olan kaptanın zulm ile vahşetidir
Kaptan elçi konsolos tutuşmuş etekleri
Zabtiyeye baş vurub arattılar dilberi
Usûldendir hırsızlık suçu isnâd eylemek
Yalan da yok ihbarda gönüller çalmış melek
Ak ketenin üstünde geniş mâvi yakalı
Gemici formasıyla fiyakalı cakalı
Sıvamış paçaları güm güm vurub topuğu
Güverte yıkar iken görmeliydi kopuğu
Şimdi belde peştemal ayaklarında nalın
O dayı revişinle hamam içinde salın
Zerrin kâkül perçemi dök cebini pâkine
Alkış tutsun uşşâkın son frenk dellâkine
Soysop adı Düpondur şûhin göbek adı Cak
Aksi şem’i ruhiyle çekdi hamam al sancak
Ayakdaşı çıplaklar balta oldu şehbâza
Kabuli islâm için ol şûhi servi nâza
Kimi çeşmi nerkisin kimi pâyin öperek
Didiler düğün dahi hamamda olmak gerek
Kapuiçi Hamamı mürüvvetin şânına
Doldu hedâyâ ile ol frenk oğlanına
Velimei hitanda uşşâkına Cak Oğlan
İhdâ etti tasvirin peştemalla nim uryan
Bilin sizde târihin ey ümmeti Muhammed
“Fransız Dellâk Cak’ım oldu hamamda sünnet”
1326 (1908-1909)
Vâsıf HİÇ
Tema
Kişi
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Yazar/Üreten
Vâsıf Hiç
Kod
IAM090308
Tema
Kişi
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 9, sayfa 4763
Tema
Kişi
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.