Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
ÇIT
Batı türkçesinde gaayet hafif sesleri ifâde eder bir kelime (Türk Lugatı); ince, nâzik bir şeyin, kuru bir dalın, çubuğun kırılır iken çıkardığı ses. Meselâ İstanbul ağzında kesin, derin sessizlik karşılığı olarak: “Çıt yok...” denir.
Yine İstanbul ağzına bu kelimeden yapılmış deyimler vardır: tâze, gevrek simitler için “çıtır çıtır” denilir. Ses ile ilgili olmayarak:
Çıtkırıldım: “lüzumundan fazla nâzik kimse demekdir; hem tavır ve hal, ve hem de vücud, bünye nezâketi ifade eder:
“İki otuzunda kart yosmanın iki mahbub oynaşı vardı, ikisinin de adı Mustafa idi. Biri şehir oğlanı çıtkırıldım çelebi, öbürü Karadeniz yalısından bekâr uşağı dangıl dungul daltaban kayıkçı şehbazıydı...” (Kumru Hanım Hikâyesi).
Baba oğlundan bahseder: “Sinek uçsa rüzgârın müteessir oluyor... çıtkırıldım bir oğlan...”.
Çıtıpıtı: “Ufak tefek, çelimsiz, nâzik, genç kimse” anlamında, bu deyimde güzellik mânası da vardır.
Çıtıpıtı sözler ile gönlü aldın
Süslüleri görüp beni ferdâya saldın
Âhir beni unutup dünyâya daldın
Dekolte fistan giyme bu da mı moda
(Şarkı, Ekmekçi Bağdasar)
*
Geçen Cuma gördüm seçdim beğendim
Çıtıpıtı bir yârim var efendim.
(Kanto Mecmuası)
Çıtırpıtır: “nâzikâne, pek tatlı konuşma” anlamında:
Bir hoş tekellüm eyler o âfet çıtır pıtır
(Esad Muhlis Paşa)
Çıtlatmak: 1) Çengi, ve ...
⇓ Devamını okuyunuz...
Batı türkçesinde gaayet hafif sesleri ifâde eder bir kelime (Türk Lugatı); ince, nâzik bir şeyin, kuru bir dalın, çubuğun kırılır iken çıkardığı ses. Meselâ İstanbul ağzında kesin, derin sessizlik karşılığı olarak: “Çıt yok...” denir.
Yine İstanbul ağzına bu kelimeden yapılmış deyimler vardır: tâze, gevrek simitler için “çıtır çıtır” denilir. Ses ile ilgili olmayarak:
Çıtkırıldım: “lüzumundan fazla nâzik kimse demekdir; hem tavır ve hal, ve hem de vücud, bünye nezâketi ifade eder:
“İki otuzunda kart yosmanın iki mahbub oynaşı vardı, ikisinin de adı Mustafa idi. Biri şehir oğlanı çıtkırıldım çelebi, öbürü Karadeniz yalısından bekâr uşağı dangıl dungul daltaban kayıkçı şehbazıydı...” (Kumru Hanım Hikâyesi).
Baba oğlundan bahseder: “Sinek uçsa rüzgârın müteessir oluyor... çıtkırıldım bir oğlan...”.
Çıtıpıtı: “Ufak tefek, çelimsiz, nâzik, genç kimse” anlamında, bu deyimde güzellik mânası da vardır.
Çıtıpıtı sözler ile gönlü aldın
Süslüleri görüp beni ferdâya saldın
Âhir beni unutup dünyâya daldın
Dekolte fistan giyme bu da mı moda
(Şarkı, Ekmekçi Bağdasar)
*
Geçen Cuma gördüm seçdim beğendim
Çıtıpıtı bir yârim var efendim.
(Kanto Mecmuası)
Çıtırpıtır: “nâzikâne, pek tatlı konuşma” anlamında:
Bir hoş tekellüm eyler o âfet çıtır pıtır
(Esad Muhlis Paşa)
Çıtlatmak: 1) Çengi, ve köçek oynarken ellerinin baş ve orta parmakları ile çıt sesine yakın bir ses çıkarması; parmak çıtlatmak.
2) Gizli tutulan bir meseleyi ilgili kimseye imâ ile kısaca haber vermek.
Çıtırdamak: yanan odunun, kömürün çıkardığı ses.
Hüseyin Kâzım Bey: “Büyük Türk Lûgatı” nda Çitlenbik ağacının ismini bu gelmiş gösteriyor ki, bu doğru değildir; bu ağaç ismi “çıt” kökünden değil, “çit” den gelmiş olsa gerektir.
Tema
Diğer
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM070906
Tema
Diğer
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 7, sayfa 3953
Tema
Diğer
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.