Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÇIT
Batı türkçesinde gaayet hafif sesleri ifâde eder bir kelime (Türk Lugatı); ince, nâzik bir şeyin, kuru bir dalın, çubuğun kırılır iken çıkardığı ses. Meselâ İstanbul ağzında kesin, derin sessizlik karşılığı olarak: “Çıt yok...” denir.
Yine İstanbul ağzına bu kelimeden yapılmış deyimler vardır: tâze, gevrek simitler için “çıtır çıtır” denilir. Ses ile ilgili olmayarak:
Çıtkırıldım: “lüzumundan fazla nâzik kimse demekdir; hem tavır ve hal, ve hem de vücud, bünye nezâketi ifade eder:
“İki otuzunda kart yosmanın iki mahbub oynaşı vardı, ikisinin de adı Mustafa idi. Biri şehir oğlanı çıtkırıldım çelebi, öbürü Karadeniz yalısından bekâr uşağı dangıl dungul daltaban kayıkçı şehbazıydı...” (Kumru Hanım Hikâyesi).
Baba oğlundan bahseder: “Sinek uçsa rüzgârın müteessir oluyor... çıtkırıldım bir oğlan...”.
Çıtıpıtı: “Ufak tefek, çelimsiz, nâzik, genç kimse” anlamında, bu deyimde güzellik mânası da vardır.
Çıtıpıtı sözler ile gönlü aldın
Süslüleri görüp beni ferdâya saldın
Âhir beni unutup dünyâya daldın
Dekolte fistan giyme bu da mı moda
(Şarkı, Ekmekçi Bağdasar)
*
Geçen Cuma gördüm seçdim beğendim
Çıtıpıtı bir yârim var efendim.
(Kanto Mecmuası)
Çıtırpıtır: “nâzikâne, pek tatlı konuşma” anlamında:
Bir hoş tekellüm eyler o âfet çıtır pıtır
(Esad Muhlis Paşa)
Çıtlatmak: 1) Çengi, ve ...
⇓ Read more...
Batı türkçesinde gaayet hafif sesleri ifâde eder bir kelime (Türk Lugatı); ince, nâzik bir şeyin, kuru bir dalın, çubuğun kırılır iken çıkardığı ses. Meselâ İstanbul ağzında kesin, derin sessizlik karşılığı olarak: “Çıt yok...” denir.
Yine İstanbul ağzına bu kelimeden yapılmış deyimler vardır: tâze, gevrek simitler için “çıtır çıtır” denilir. Ses ile ilgili olmayarak:
Çıtkırıldım: “lüzumundan fazla nâzik kimse demekdir; hem tavır ve hal, ve hem de vücud, bünye nezâketi ifade eder:
“İki otuzunda kart yosmanın iki mahbub oynaşı vardı, ikisinin de adı Mustafa idi. Biri şehir oğlanı çıtkırıldım çelebi, öbürü Karadeniz yalısından bekâr uşağı dangıl dungul daltaban kayıkçı şehbazıydı...” (Kumru Hanım Hikâyesi).
Baba oğlundan bahseder: “Sinek uçsa rüzgârın müteessir oluyor... çıtkırıldım bir oğlan...”.
Çıtıpıtı: “Ufak tefek, çelimsiz, nâzik, genç kimse” anlamında, bu deyimde güzellik mânası da vardır.
Çıtıpıtı sözler ile gönlü aldın
Süslüleri görüp beni ferdâya saldın
Âhir beni unutup dünyâya daldın
Dekolte fistan giyme bu da mı moda
(Şarkı, Ekmekçi Bağdasar)
*
Geçen Cuma gördüm seçdim beğendim
Çıtıpıtı bir yârim var efendim.
(Kanto Mecmuası)
Çıtırpıtır: “nâzikâne, pek tatlı konuşma” anlamında:
Bir hoş tekellüm eyler o âfet çıtır pıtır
(Esad Muhlis Paşa)
Çıtlatmak: 1) Çengi, ve köçek oynarken ellerinin baş ve orta parmakları ile çıt sesine yakın bir ses çıkarması; parmak çıtlatmak.
2) Gizli tutulan bir meseleyi ilgili kimseye imâ ile kısaca haber vermek.
Çıtırdamak: yanan odunun, kömürün çıkardığı ses.
Hüseyin Kâzım Bey: “Büyük Türk Lûgatı” nda Çitlenbik ağacının ismini bu gelmiş gösteriyor ki, bu doğru değildir; bu ağaç ismi “çıt” kökünden değil, “çit” den gelmiş olsa gerektir.
Theme
Other
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM070906
Theme
Other
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 7, page 3953
Theme
Other
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.