Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÇINAR KOVUĞUNDA BARINANLAR
İstanbulda kadimden beri ulu çınarların kovuklaşmış gövdelerini kendilerine mesken edinmiş kalenderler, meczublar görüle gelmişdir; bunların içinde adı tarih kütüğüne geçmiş Çıplak Osman adında bir meczub vardır ki, XVIII. Asrın ilk yarısında Aksarayda, o zamanlar Aksaray’dan geçerek Yenikapu sâhilinde Marmaraya dökülen Yenibağçe (Bayrampaşa) Deresi üzerindeki köprü başında kolluk yanında ulu çınar gövdesi içinde kırk sene ana doğması çırılçıplak yaşamış ve halk tarafından kerâmetine inanılmışdır. O asırda yaşamış Şeyh Mehmed Nazmi Efendi “Hediyetül İhvan” isimli eserinde anlatıyor:
Bir gün Dördüncü Sultan Murad kıyâfetini tebdil edüb şehirde dolaşır iken Aksarayda Yeniçeri kolluğu önünden geçiyormuş; Çıplak Osman pâdişahın anası Kösem Sultanı kastederek kovuğun:
— Murad!.. Allahın emri ile ananı bana ver!.. diye seslenmiş.
Gazaba gelen pâdişah meczubu katlettirmeğe karar vermiş, fakat o günlerde hastalığının nüksetmesi ile ölüm döşeğine yatarak Çıplak Osmanı idam ettirememiş (B.: Osman Dede, Mülâkkab; Murad IV).
Çınar ağacı gövdesi içindeki kovuklarda barınmış olanlardan iki şöhret daha vardır ki, her ikisi de İkinci Sultan Mahmud devrinde yaşamışlardır;biri Koruk Mescidi avlusundaki çınarda kara sevdâlı Terlikçi Mustafa, öbürü de Üsküdarda esarkeş ve kaatil kalender Dalga Dayıd...
⇓ Read more...
İstanbulda kadimden beri ulu çınarların kovuklaşmış gövdelerini kendilerine mesken edinmiş kalenderler, meczublar görüle gelmişdir; bunların içinde adı tarih kütüğüne geçmiş Çıplak Osman adında bir meczub vardır ki, XVIII. Asrın ilk yarısında Aksarayda, o zamanlar Aksaray’dan geçerek Yenikapu sâhilinde Marmaraya dökülen Yenibağçe (Bayrampaşa) Deresi üzerindeki köprü başında kolluk yanında ulu çınar gövdesi içinde kırk sene ana doğması çırılçıplak yaşamış ve halk tarafından kerâmetine inanılmışdır. O asırda yaşamış Şeyh Mehmed Nazmi Efendi “Hediyetül İhvan” isimli eserinde anlatıyor:
Bir gün Dördüncü Sultan Murad kıyâfetini tebdil edüb şehirde dolaşır iken Aksarayda Yeniçeri kolluğu önünden geçiyormuş; Çıplak Osman pâdişahın anası Kösem Sultanı kastederek kovuğun:
— Murad!.. Allahın emri ile ananı bana ver!.. diye seslenmiş.
Gazaba gelen pâdişah meczubu katlettirmeğe karar vermiş, fakat o günlerde hastalığının nüksetmesi ile ölüm döşeğine yatarak Çıplak Osmanı idam ettirememiş (B.: Osman Dede, Mülâkkab; Murad IV).
Çınar ağacı gövdesi içindeki kovuklarda barınmış olanlardan iki şöhret daha vardır ki, her ikisi de İkinci Sultan Mahmud devrinde yaşamışlardır;biri Koruk Mescidi avlusundaki çınarda kara sevdâlı Terlikçi Mustafa, öbürü de Üsküdarda esarkeş ve kaatil kalender Dalga Dayıdır (B.: Mustafa, Terlikçi; Dalga Dayı)
Son çınar sâkinlerinden biri 1962 yılında kunduracı Mehmed Kuraç’dır; hayatı 13 kasım 1962 tarihli Hürriyet Gazetesinde: “Garib baba ile boynu bükük oğlu ulu bir çınarın kovuğunda yaşıyor” başlığı altında şöyle nakledilmişdir:
“Kunduracı Mehmed Kuraç, Atik Ali Paşa Camii avlusundaki asırlar görmüş ulu çınarın, oda haline getirilmiş kovuğunu, iki buçuk sene önce, bir eskiciden 50 liraya satın almış ve 6 yaşındaki küçük oğlu Ahmed’le beraber onun içine taşınmışlardır. İki yıl önce Taşlıtarla’da sakalık yaparak eşi ile oğlu Ahmed’in geçimini sağlıyan 32 yaşındaki Mehmed Kuraç, bir ara, işlerinin bozulmasiyle, memleketi Afyon’a dönmek istemişdir. Fakat İstanbul’un canlı hayatına alışmış, 25 yaşındaki genç kadın, Afyon’a gitmeyi reddetmiş ve Cibali Kutu Fabrikasına girerek çalışmaya başlamışdır. İşlerinin iyice bozulması üzerine Saka Mehmed oğlunu ve eşini bırakara, Afyon’a çalışmaya gitmiş, karısı ise, annesiyle Unkapanına taşınarak, Mehmed ile ilgisini tamamen kesmişdir.
“Genç saka, geçim uğruna terkettiği yuvasını, dönüşte boş bulmuş; Unkapanı’na gittiğinde ve orada karısının dost edindiği bir adamın hakaaretine mâruz kalmış ve hattâ dayak yemiştir. Nihayet kadın, küçük Ahmed’i de başından atmış; “Al oğlunu da beni bir daha arama, sonra fena olur” diyerek kocası ile olan evlâd bağınıda kesmişdir; ve Unkapanı’ndaki evi terkederek tamamen gaabilere karışmışdır.
“Hâlen, 4,5 asırlık çınar kovuğunda, gündüz kundura eskiciliği, geceleri müezzinlik yaparak hayatını kazanan Mehmed, acı kaderine boyun eğmiş insanlardandır.
“Çınardaki kovuk, 1 metre 60 santim boyunda ve 1 metre 40 santim de eni var. Baba oğlun yatağı da kovuğu enlemesine bölmüşdür.
Çıplak Osman ve Dördüncü Sultan Murad
(S. Bozcalı’nın bir kompozisyonu)
Theme
Other
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM070835
Theme
Other
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 7, pages 3914-3916
Note
Image: volume 7, page 3915
See Also Note
B.: Osman Dede, Mülâkkab; Murad IV; B.: Mustafa, Terlikçi; Dalga Dayı
Theme
Other
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.