Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÇENBERLİTAŞ HAMAMI BASKINI VAK’ASI
Hicrî 1225, milâdî 1810 yılında, son yeniçerilerin devlet sözünü ayağa düşürüb İstanbul’da hemen her gün türlü rezâlet, şenâat ve hattâ cinâyete sebep oldukları devirde kanlı bir zâbıta vak’asıdır; garibdir ki o devirde şehrin inzibat ve âsâyişinin teminine memur olanlar da yeniçerilerdi; Çenberlitaş civârı 31. Orta Kolluğuna, az ileride Tavukpazarı semti de 25. Orta Kolluğuna bağlıydı.
25. Orta yoldaşlarından Hammal Kürd Deli Mehmed, Turşucu Güzelim Mustafa, Çenberlitaş Hamamından Dellâk Zaralı Mustafa, Hammal Kürd İbrahim; Çıkırıkcı Rum Ali, Berber Kız Mehmed, Mehter Ali ve Safranbolulu Tabiakâr Câfer, sekiz nefer şehir eşkiyâsı bir akşam Tavukpazarında Kürd Deli Mehmedin kahvehânesinde meclis kurub işret ederler iken kemancı ve zurnacı iki kıbti sâzende gelir, Zaralı Dellâk Mustafa da: “Bizim hamama bir tâze uşak gelmişdir ki köçek misâli gaayetle hoş oynar, varalım alub kaldıralım meclisimizde oynatalım” der, ve heman kalkıp Çenberlitaş’a giderler, dalkılıç olup hamamı basarlar, adı Halil olan tâze uşağı bir siyah dellâk peştemalı ile uryan çıkarırlar, ayakdaşlarından biri Halilin sırtına ancak bir kaput - kepenek atabilir; ve hemen Tavukpazarındaki mahud kahvehâneye götürüp köçek yerine oynatmaya başlarlar. Hamam henüz kapanmamış, müşteri ile dolu olduğu için vak’a büyük gü...
⇓ Read more...
Hicrî 1225, milâdî 1810 yılında, son yeniçerilerin devlet sözünü ayağa düşürüb İstanbul’da hemen her gün türlü rezâlet, şenâat ve hattâ cinâyete sebep oldukları devirde kanlı bir zâbıta vak’asıdır; garibdir ki o devirde şehrin inzibat ve âsâyişinin teminine memur olanlar da yeniçerilerdi; Çenberlitaş civârı 31. Orta Kolluğuna, az ileride Tavukpazarı semti de 25. Orta Kolluğuna bağlıydı.
25. Orta yoldaşlarından Hammal Kürd Deli Mehmed, Turşucu Güzelim Mustafa, Çenberlitaş Hamamından Dellâk Zaralı Mustafa, Hammal Kürd İbrahim; Çıkırıkcı Rum Ali, Berber Kız Mehmed, Mehter Ali ve Safranbolulu Tabiakâr Câfer, sekiz nefer şehir eşkiyâsı bir akşam Tavukpazarında Kürd Deli Mehmedin kahvehânesinde meclis kurub işret ederler iken kemancı ve zurnacı iki kıbti sâzende gelir, Zaralı Dellâk Mustafa da: “Bizim hamama bir tâze uşak gelmişdir ki köçek misâli gaayetle hoş oynar, varalım alub kaldıralım meclisimizde oynatalım” der, ve heman kalkıp Çenberlitaş’a giderler, dalkılıç olup hamamı basarlar, adı Halil olan tâze uşağı bir siyah dellâk peştemalı ile uryan çıkarırlar, ayakdaşlarından biri Halilin sırtına ancak bir kaput - kepenek atabilir; ve hemen Tavukpazarındaki mahud kahvehâneye götürüp köçek yerine oynatmaya başlarlar. Hamam henüz kapanmamış, müşteri ile dolu olduğu için vak’a büyük gürültüye yol açar, “Bu ne işdir, taht şehri dağ başı mıdır, bu şehirde zâbit yok mudur?” denilir. 31. Orta Çorbacısı da kendi mütecâviz haytalarının müdafaası için yol ağızlarını tutturur, bir “Köpek dalaşı” başlamak üzere iken ordu ile seferde bulunan yeniçeri ağasının İstanbul’da vekili, dolayısı ile ocağın en büyük zâbiti olan Sekbanbaşı Ağa müdahale eder, Tavukpazarında Hammal Kürd Mehmedin kahvehânesi sarılıp basılır, Halil Uşağı sekiz serserinin elinden alır ve haytaları da tevkif eder, ve pâdişahdan fermanlarını alıp ertesi sabah Zaralı Mustafayı Çenberlitaş Hamamının kapusu önünde, Hammal Kürd Deli Mehmed, Turşucu Güzelim Mustafa ve Hammal Kürd İbrahimi Vezir Hanı kapusunda, Çıkırıkcı Rum Ali, Berber Kız Mehmed, Mehter Ali ve Tablakâr Câferi Elçi Hanı kapusunda, iki zâzende kıbtiyi de Tavukpazarı kahvehâneleri önünde asdırır.
Bu vak’ayı, efendisi Eskizağra Âyanı Kapucubaşı Mehmed Ağaya yazdığı tafsilâtı ile anlatan bir Kâsif Efendi: “Hele intikamım alındı, Vezir Hanında berdâr ettikleri Güzelim Mustafa bir mah mukaddem belimden gümüş divitimi gasbedip Efendi seferliyim, piştovumu gümüşletip sefere gideceğim diyen lâzoğlu şerirdir” diyor; Çenberlitaş Hamamı için de şu satırları ekliyor: “Vak’adan sonra Halil Uşağı görmek için hamam dolup dolup boşalmışdır; 31 yoldaşları uşağın bâzûsuna ortalarının nişanını koydular” (B.: Seferli Eşkiyâsı).
Theme
Event
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM070682
Theme
Event
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 7, pages 3819-3820
See Also Note
B.: Seferli Eşkiyâsı
Theme
Event
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.