Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
ÇAKAL
Mâlum hayvanın adı; İstanbul argosunda “kurnaz”, “hilekâr” ve düzenbaz (kâğıd ve zar oyunlarında)”, “esâfil ve erâzilden çıplak ve aç yağmacı”, “tıyneti bozuk, nîmet hakkı, tuz ekmek hakkı bilmez, nankör”, “güzellikden, tatlı dilden, muhabbet anlamaz kaba, vahşî”, “sebebsiz hır çıkaran”, “edebi, hüsün ve ânı olmıyan mahbub”, anlamlarındadır. Misaller:
— Aman dikkat et... alımına, çalımına, yüzüne aldanma, vurmada öyle bir çakaldır ki insanı mahveder de sonra karşıdan güler, enâyi hesâbını bilseydi der...
* “... Tozluklunun kumar kahvesine dadandı, etrafını çakallar sardı, babasından kalan bütün parayı iki üç ay içinde elinden aldıktan başka evini de sattırıp yediler, zavallı delikanlı yalın ayak yarım pabuç sokakda kalıp kaşı gözü yerinde olmakla bir ağa kapusunda uşak oldu...” (Tâhir Bey Hikâyesi).
* “... kimi dev heyet ve Ehremen sûret zeberdest pehlivan ve kimi tâze rû mahbub mürâhik oğlan amma cümlesi yalın ayak esâfil ve eclâf çakallardır ki geceleri güruh güruh dolaşub İstanbulu soymuşlar ve emvâli mel’anet ve senâetde şeytana parmak ısırttılar...”
* “ — Mustafanın bir çakal olduğuna aslaa ihtimâl veremezdim, elim biraz daralınca ayağını kapumdan kesiverdi...
* “Kabakcı Mustafa için (B.: Mustafa Çavuş, Kabakcı) söylenmiş bir hivciyedir:
İbretle bak sen Hakkın tokadına
Lâne...
⇓ Devamını okuyunuz...
Mâlum hayvanın adı; İstanbul argosunda “kurnaz”, “hilekâr” ve düzenbaz (kâğıd ve zar oyunlarında)”, “esâfil ve erâzilden çıplak ve aç yağmacı”, “tıyneti bozuk, nîmet hakkı, tuz ekmek hakkı bilmez, nankör”, “güzellikden, tatlı dilden, muhabbet anlamaz kaba, vahşî”, “sebebsiz hır çıkaran”, “edebi, hüsün ve ânı olmıyan mahbub”, anlamlarındadır. Misaller:
— Aman dikkat et... alımına, çalımına, yüzüne aldanma, vurmada öyle bir çakaldır ki insanı mahveder de sonra karşıdan güler, enâyi hesâbını bilseydi der...
* “... Tozluklunun kumar kahvesine dadandı, etrafını çakallar sardı, babasından kalan bütün parayı iki üç ay içinde elinden aldıktan başka evini de sattırıp yediler, zavallı delikanlı yalın ayak yarım pabuç sokakda kalıp kaşı gözü yerinde olmakla bir ağa kapusunda uşak oldu...” (Tâhir Bey Hikâyesi).
* “... kimi dev heyet ve Ehremen sûret zeberdest pehlivan ve kimi tâze rû mahbub mürâhik oğlan amma cümlesi yalın ayak esâfil ve eclâf çakallardır ki geceleri güruh güruh dolaşub İstanbulu soymuşlar ve emvâli mel’anet ve senâetde şeytana parmak ısırttılar...”
* “ — Mustafanın bir çakal olduğuna aslaa ihtimâl veremezdim, elim biraz daralınca ayağını kapumdan kesiverdi...
* “Kabakcı Mustafa için (B.: Mustafa Çavuş, Kabakcı) söylenmiş bir hivciyedir:
İbretle bak sen Hakkın tokadına
Lânet olsun Kabakcının adına
Bütün ömrü çakal çakılla geçdi
Doyamadı gelin kadın tadına
* Mısırlı Hanım hikâyesinden :
Rizelidir kayıcının şehbazı
Hanım alır eve o zıpır lazı
Mey içüb muhabbet tamam oldukda
Gün doğmadan savmak güçdür haylazı
Zirâ oğlan gaayet ile çakaldır
Dir ki hanım bana baskın masaldır
* — Ne olmuş yahu... sizin Şile gezmesi burnunuzdan gelmiş...
— Garibdir dedik, İlyası da aldık...
— Anlatma... kabatah sizde... hiç o çakal gezmeye götürülür mü?
* Danişmendi idi bir haylaz çakal
Yakardı şem’ine her gece sakal
(Alacahamamlı Reşid, Hezliyyat)
Tema
Folklor
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM070309
Tema
Folklor
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 7, sayfalar 3657-3658
Bakınız Notu
B.: Mustafa Çavuş, Kabakcı
Tema
Folklor
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.