Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
CİVELEK, CİVELEĞİN KAHVEHANESİ
Hicrî 1223, milâdî 1808 yılında Galatanın muhafazasına memur 64 üncü yeniçeri ortası yoldaşlarından kabadayı bir şerir; asıl adı unutulmuş tâzelik çağından kalma Civelek lakabı ile anıla gelmiş, bıçağı kuvveti ile açıp işletdiği bir kahvehâne de Civeleğin Kahvehânesi diye şöhret bulmuşdur. Alemdar Mustafa Paşa İstanbula gelmeden önce, ki Dördüncü Sultan Mustafa devrinde yeniçerilerin en azgın olduğu zamanlardır bu zorba uygunsuzluk, ahlâksızlık yolunda bir gence ulu orta tecâvüz teşebbüsü ile büyük bir vak’a çıkarmışdır. Şöyle ki Galatada bir meyhânecinin gaayetle mahbub mürâhik bir oğlu vardır; bazı akşamlar yine Galatanın, hattâ bütün İstanbulun en namlı zorbalarından Kahvecioğlu Burunsuz Mustafa Ağa bir dârülnedvei haşarât olan kahvehanesinde işref sofrasını kurduğu zaman şarabını bu meyhâneciden aldırtır, o da Kahvecioğluna içkisini mahbub oğlu ile gönderirdi. Bir akşam Civelek de, bütün zorba yeniçeriler gibi bu meyhânecinden bâdihava şarab istetti, emre hemen itaat eden meyhâneci de şarabı bir miçosu ile gönderdi. Civelek gazaba gelip şarabı iâde etti:
— Meyhâneci olacak ustana söyle, şarabı oğluna verip göndersin, Kahvecioğluna göndermiş, bize niçin göndermez?!. dedi.
Miçosu şarabla geri dönünce meyhâneci ikinci emre de itaat etti, Civeleğe şarabı oğlu ile gönderdi fakat, ...
⇓ Read more...
Hicrî 1223, milâdî 1808 yılında Galatanın muhafazasına memur 64 üncü yeniçeri ortası yoldaşlarından kabadayı bir şerir; asıl adı unutulmuş tâzelik çağından kalma Civelek lakabı ile anıla gelmiş, bıçağı kuvveti ile açıp işletdiği bir kahvehâne de Civeleğin Kahvehânesi diye şöhret bulmuşdur. Alemdar Mustafa Paşa İstanbula gelmeden önce, ki Dördüncü Sultan Mustafa devrinde yeniçerilerin en azgın olduğu zamanlardır bu zorba uygunsuzluk, ahlâksızlık yolunda bir gence ulu orta tecâvüz teşebbüsü ile büyük bir vak’a çıkarmışdır. Şöyle ki Galatada bir meyhânecinin gaayetle mahbub mürâhik bir oğlu vardır; bazı akşamlar yine Galatanın, hattâ bütün İstanbulun en namlı zorbalarından Kahvecioğlu Burunsuz Mustafa Ağa bir dârülnedvei haşarât olan kahvehanesinde işref sofrasını kurduğu zaman şarabını bu meyhâneciden aldırtır, o da Kahvecioğluna içkisini mahbub oğlu ile gönderirdi. Bir akşam Civelek de, bütün zorba yeniçeriler gibi bu meyhânecinden bâdihava şarab istetti, emre hemen itaat eden meyhâneci de şarabı bir miçosu ile gönderdi. Civelek gazaba gelip şarabı iâde etti:
— Meyhâneci olacak ustana söyle, şarabı oğluna verip göndersin, Kahvecioğluna göndermiş, bize niçin göndermez?!. dedi.
Miçosu şarabla geri dönünce meyhâneci ikinci emre de itaat etti, Civeleğe şarabı oğlu ile gönderdi fakat, yine o it gürûhundan olup da meyhânesinde bâdihava yetirip içirdiği ahbâbıbından birkaç yoldaşı çocuğu korumak üzere peşi sıra Civeleğin kahvehânesine gönderdi.
Civeleğin kahvehânesi Karaköyde idi, kendi bekâr odası da kahvehânesinin üstünde idi, meyhânecinin oğlunu odasına çıkarınca, meyhânecinin çocuğu korumak için gönderdiği yoldaşları: “Bu makuule hareket ayıbdır” dediler, fakat Civelek hemen tabancasını çekip bunların üzerine ateş etti; onlar da kaçıp hâdiseyi, Galata ve etrâfının zâbıta âmirlerinden Tersâne başağası Kel İbrahim Çavuşa haber verdiler; başağa da 64. üncü ortanın Karakollukcularına haber erdi, onlar da zâten tabanca sesine kahvehâneye koşmuşlardı; Kahvehâne basıldı, meyhânecinin oğlu Civeleğin pençesinden kurtarıldı. Civelek, o zamanın birçok yeniçerileri gibi aynı zamanda Tersânede kalyoncu çavuşu idi, Tersâne başağası onu bu sıfatı ile tevkif ederek Tersâneye götürmek istedi; karakollukcular ise: “Yoldaşımızdır, biz onu kışlamıza götürürüz” dediler, ve alıp götürdüler. Bunun üzerine başağaç Civeleğin kahvesini mühürleyip kapattı, fakat bu sefer de başkarakollukcu ağa gelerek mührü sökdü kahveyi acdı, ve altmışdörtlüler bunun ile de kalmayıp başağa Kel İbrahim Ağanın yine Karaköyde bulunan kahvehânesini taşlayarak bütün camlarını indirdiler. Bu sûretle Galata, Tersnânelilerle Altmışdörtlüler arasında günlerce süren karşılıklı tecâvüz vak’alarına sahne oldu.
Bu vak’ayı böylece nakleden Câbi Said Efendi Civeleğin âkibetinden bahsetmiyor; eğer edebi ile bir köşeye sinmemiş veya İstanbuldan kaçmamış ise Alemdar Mustafa Paşa tarafından tepelenmiş olacakdır.
Bibl. : Câbi Said Vekaayinâmesi.
Theme
Location
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM070211
Theme
Location
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 7, page 3594
Bibliography Note
Bibl. : Câbi Said Vekaayinâmesi.
Theme
Location
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.