Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
CİNCİ
“Gözle görünmeyip cin ve peri adı verilen mahlûklarla uğraşmayı (geçim yolunda) meslek ittihaz eden, büyü yapan, güzellik, şirinlik, muhabbet muskaları yazan; bunlar üfürükcülük de yapdıkları için üfürükcü de denilirdi. Halkın sâfiyetinden istifâde eden bu gibi adamların en meşhuru Cinci Hoca (Safranbolulu Hüseyin Efendi)dir.” (M. Zeki Palanı. Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri).
Zamanımızda “Cinici” tâbiri terkedilmiş gibi olub büyücü ve üfürükcü tâbirleri kullanılmaktadır; büyücülük ve üfürükcülük kanunla yasak olmasına rağmen, bu işle gizli olarak uğraşan, pek çok para kazanan, belki de bu arada müşterileri ile ülfet ve muhabbet ederek zevki nefsânî ve lezzeti cismâniyi de tadan büyücü ve üfürükcüler pek çokdur, hemen hepsi de Kızıl Hoca, Saçlı Hoca, Horoz Hoca, Nalınlı Hoca, Eginli Hoca, Eyyublü Hoca gibi “Hoca” lı bir lâkab taşır.
Bu mesleğin kanunla yasak olmadığı devirde de cincilik hakikî hocalar, ulemâ efendiler tarafından hiç hoş görülmemiş, âdî, haysiyetsiz iş bilinişidir; bilhassa İstanbul medreselerinde yoksul softalardan bâzıları, halkın inanından faydalanıp türlü istekler için muska yazma yoluna sapdıklarında müderrisleri tarafından derse kabul edilmemiş, medreseden koğulmuşlardır, onun içindir ki, bu işi yapan softalar gizli yapmışlarıdr; yoksulluğu mâzert bilip...
⇓ Read more...
“Gözle görünmeyip cin ve peri adı verilen mahlûklarla uğraşmayı (geçim yolunda) meslek ittihaz eden, büyü yapan, güzellik, şirinlik, muhabbet muskaları yazan; bunlar üfürükcülük de yapdıkları için üfürükcü de denilirdi. Halkın sâfiyetinden istifâde eden bu gibi adamların en meşhuru Cinci Hoca (Safranbolulu Hüseyin Efendi)dir.” (M. Zeki Palanı. Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri).
Zamanımızda “Cinici” tâbiri terkedilmiş gibi olub büyücü ve üfürükcü tâbirleri kullanılmaktadır; büyücülük ve üfürükcülük kanunla yasak olmasına rağmen, bu işle gizli olarak uğraşan, pek çok para kazanan, belki de bu arada müşterileri ile ülfet ve muhabbet ederek zevki nefsânî ve lezzeti cismâniyi de tadan büyücü ve üfürükcüler pek çokdur, hemen hepsi de Kızıl Hoca, Saçlı Hoca, Horoz Hoca, Nalınlı Hoca, Eginli Hoca, Eyyublü Hoca gibi “Hoca” lı bir lâkab taşır.
Bu mesleğin kanunla yasak olmadığı devirde de cincilik hakikî hocalar, ulemâ efendiler tarafından hiç hoş görülmemiş, âdî, haysiyetsiz iş bilinişidir; bilhassa İstanbul medreselerinde yoksul softalardan bâzıları, halkın inanından faydalanıp türlü istekler için muska yazma yoluna sapdıklarında müderrisleri tarafından derse kabul edilmemiş, medreseden koğulmuşlardır, onun içindir ki, bu işi yapan softalar gizli yapmışlarıdr; yoksulluğu mâzert bilip talebesinin böyle işlerine göz yuman müderrisler de meslekdaşları tarafından ayıplanmış, hattâ türlü yönden şübhe altında kalmışdır. Meşhur Cinci Hoca Safranbolulu Hüseyin Efendi de cinciliğe İstanbulda fakir bir medrese softası iken başlamışdı; Süleymâniye Medresesinde akrabâlarından Şeyh Mehmed Çelebi Efendinin danişmendi idi: Mehmed Çelebi İzmir kadısı olub giderken, usülden olduğu halde Hüseyin Efendiye hem icâzet vermedi, hem de yanına alıp götürmedi, İstanbulda bırakdı ki, medreseliler arasında ağır hakaret sayılırdı; Hüseyin Efendi ağlayarak efendisinin bâzı dostlarına yalvardı, onlar da Mehmed Çelebiye: “Şu bîçâreye yazıkdır, bu kadar zaman dânişmendiniz oldu, berâber alıp götürün” diye recâda bulundular; Mehmed Çelebi zaman: “Bizim ırzımız, nâmûsumuz vardır, avrata ve oğlana afsun okuyan bir nâbekâr sihirbazı beraber götürüb vardığımız yerde bednam mı olalım!..” demişti.
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM070180
Theme
Folklore
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 7, page 3577
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.