Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
CEZMİ EFENDİ (Süleyman)
Gül Camii müezzinlerinden hicrî 1202 yılı cemâziyelâhirinin 27 inci gecesi (Milâdî 4 nisan 1788) bir deniz donanması seyrinde fişenk isâbet ederek ölmüş ve sur dışında Tokmaktepe altına defnedilmiş henüz on sekiz yaşında bir delikanlıdır. Terlikci esnafından babası Paşalı Ahmed adındaki zât, ömrünün bahârında ölen oğluna, bir eşi görülmemiş bir kabir taşı yapdırmışdır. Kavuksuz düz bir taş olup üçgen şeklindeki üst kısmına alçak kabartma olarak tek minâreli bir cami ile bir gül saksızı yapılmışdır, minâre tam ortaya gelmekde, kompozisyon pek zarif, hakikaten üstâdânedir; bu ayrıca iki lâle motifi ile de tezyin edilmişdir; bu eşsiz kabir taşının bir husûsiyeti de, genç müezzin Süleyman Cezmi Efendinin ölüm tarihinin, dâimâ görüle geldiği gibi kitâbe metninin altına değil, kitâbe metninden evvel kaydedilmiş olmasıdır. Türk kabir taşcılığı bakımından eşsiz bir kıymet taşıyan bu taşın kitâbe metni şudur:
Hüvelbâki (üstde ortada)
Cemâziyelâhire (üstde sağda)
Sene 1202 (üstde solda)
Gitdi Hayfâ ki elimden güzelim
Ayrılık âteşine yandı dilim
Düşeli toprağa ol bî bedelim
Ağlamakdır gece gündüz amelim
Gül Camii şerifinde bülbül idiy, yâni zümrei müezziinandan tâze civan olub gece deryâ donanması seyrinde fişenk isâbeti ile kazâen şehid olup henüz on sekiz yaşında idi ki vücûdi nâzenini ...
⇓ Read more...
Gül Camii müezzinlerinden hicrî 1202 yılı cemâziyelâhirinin 27 inci gecesi (Milâdî 4 nisan 1788) bir deniz donanması seyrinde fişenk isâbet ederek ölmüş ve sur dışında Tokmaktepe altına defnedilmiş henüz on sekiz yaşında bir delikanlıdır. Terlikci esnafından babası Paşalı Ahmed adındaki zât, ömrünün bahârında ölen oğluna, bir eşi görülmemiş bir kabir taşı yapdırmışdır. Kavuksuz düz bir taş olup üçgen şeklindeki üst kısmına alçak kabartma olarak tek minâreli bir cami ile bir gül saksızı yapılmışdır, minâre tam ortaya gelmekde, kompozisyon pek zarif, hakikaten üstâdânedir; bu ayrıca iki lâle motifi ile de tezyin edilmişdir; bu eşsiz kabir taşının bir husûsiyeti de, genç müezzin Süleyman Cezmi Efendinin ölüm tarihinin, dâimâ görüle geldiği gibi kitâbe metninin altına değil, kitâbe metninden evvel kaydedilmiş olmasıdır. Türk kabir taşcılığı bakımından eşsiz bir kıymet taşıyan bu taşın kitâbe metni şudur:
Hüvelbâki (üstde ortada)
Cemâziyelâhire (üstde sağda)
Sene 1202 (üstde solda)
Gitdi Hayfâ ki elimden güzelim
Ayrılık âteşine yandı dilim
Düşeli toprağa ol bî bedelim
Ağlamakdır gece gündüz amelim
Gül Camii şerifinde bülbül idiy, yâni zümrei müezziinandan tâze civan olub gece deryâ donanması seyrinde fişenk isâbeti ile kazâen şehid olup henüz on sekiz yaşında idi ki vücûdi nâzenini bu mekânda kara toprağa düştü. Terlikci esnafından Paşalı Ahmedin mahdûmu Süleyman Cezmi Efendi rûhiçün elfâtiha.
Kitâbenin manzum kısmı, mezarlık edebiyatında klişeleşmiş kıt’alardandır; belki yalnız İstanbulda binlerce çocuk ve delikanlının kabir taşlarına hak edilmişdir.
Kitabede bahsedilen deryâ donanması 28 Cemâziyelâhir 1020 (m. 5 nisan 1788) günü donanmâyi humâyunun Kaptânıderya Gazi Hasan Paşa kumandasında sefere çıkması münâsebeti ile yapılmış bir şenlik olması gerekir.
1943 yılında bu kıymetli taş yerde yatık bir vaziyetde idi; 1963 yılında yerinde bulunamadı; kabir taşı hırsızları kaldırılıp taşcılara satılmamış ve onlar tarafından da üzerindeki sanat bediası nakışlar kazınıp başka bir faniye kabir nişanı olmamış ise parcalanıb mıcır haline getirilmiş ve bir yol tâmirinde kullanılmış olması gerekir.
Süleyman Cezmi Efendinin kabir taşı
(Resim: A. B. Koçu)
Theme
Person
Contributor
A. B. Koçu
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM070113
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Contributor
A. B. Koçu
Description
Volume 7, page 3541
Note
Image: volume 7, page 3541
Theme
Person
Contributor
A. B. Koçu
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.