Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
CELÂLEDDİN DEDE EFENDİ (Ahmed)
Galata (Kulekapusu) Mevlevîhânesinin son şeyhi; Gelibolu Mevlevîhânesi şeyhi Hüseyin Azmi Dede Efendinin oğludur, hicri 1270 de (milâdî 1853 - 1854) Gelibolu Mevlevihânesinde doğmuşdur; dedesi Ali İzzet ve daha büyük ceddi Kara Mustafa dedeler de Gelibolu dergâhinde şeyhlik yapmışlardır. Hüseyin Azmi Dede efendi 1287 de (1870 – 1871) Geliboludan naklen Mısır Mevlevîhânesi postnişinliğe nakledilince, o tarihde 17 yaşında, tam tahsil çağında bulunan Ahmed Celâleddin Efendi, ulemâ yetişdirmekle meşhur olan Câmi ül Ezherde okumak fırsatını bulmuşdur, gecesini gündüzüne katıp çalışarak o devrin Abdülgaffar ve Şeyh Râşid gibi ili büyük âliminin seçkin talebesi olmuş, arabcayı pek mükemmel öğrenmiş, Manastırlı Nâilî Efendi adında bir zatden de fars dilini tahsil etmişdir; bir tarafdan da Mısırın en meşhur mûsiki üstâdı Mehmed Subhi Beyde ney meşk etmiş, çağdaşları olan Aziz Dede ve Mehmed Dede gibi meşhur neyzenlerin arasında mekemmel ney üfürmekle bir mevki almışdır. Tahsilini bitirdikden sonra nefsini terbiye için çileye soyunub binbir günü çilede tamamlamış ve “Dede” unvânını almışdır. Bundan sonra hayatını dergâhın çeşidli hizmetlerine tahsis ederek sırası ile meydancılık, kazancılık, kudümzenbaşılık hizmetlerini görmüş, sonra neyzenbaşılığa yükselmişdir.
Hicrî 1311 (1893 - 1994) d...
⇓ Read more...
Galata (Kulekapusu) Mevlevîhânesinin son şeyhi; Gelibolu Mevlevîhânesi şeyhi Hüseyin Azmi Dede Efendinin oğludur, hicri 1270 de (milâdî 1853 - 1854) Gelibolu Mevlevihânesinde doğmuşdur; dedesi Ali İzzet ve daha büyük ceddi Kara Mustafa dedeler de Gelibolu dergâhinde şeyhlik yapmışlardır. Hüseyin Azmi Dede efendi 1287 de (1870 – 1871) Geliboludan naklen Mısır Mevlevîhânesi postnişinliğe nakledilince, o tarihde 17 yaşında, tam tahsil çağında bulunan Ahmed Celâleddin Efendi, ulemâ yetişdirmekle meşhur olan Câmi ül Ezherde okumak fırsatını bulmuşdur, gecesini gündüzüne katıp çalışarak o devrin Abdülgaffar ve Şeyh Râşid gibi ili büyük âliminin seçkin talebesi olmuş, arabcayı pek mükemmel öğrenmiş, Manastırlı Nâilî Efendi adında bir zatden de fars dilini tahsil etmişdir; bir tarafdan da Mısırın en meşhur mûsiki üstâdı Mehmed Subhi Beyde ney meşk etmiş, çağdaşları olan Aziz Dede ve Mehmed Dede gibi meşhur neyzenlerin arasında mekemmel ney üfürmekle bir mevki almışdır. Tahsilini bitirdikden sonra nefsini terbiye için çileye soyunub binbir günü çilede tamamlamış ve “Dede” unvânını almışdır. Bundan sonra hayatını dergâhın çeşidli hizmetlerine tahsis ederek sırası ile meydancılık, kazancılık, kudümzenbaşılık hizmetlerini görmüş, sonra neyzenbaşılığa yükselmişdir.
Hicrî 1311 (1893 - 1994) de babası vefat edince büyük kardeşi Ahmed Bahâeddin Dede Efendi Mısır Mevlevîhânesi şeyhi tâyin edilmiş, Ahmed Celâleddin Dede Efendi de, ki o tarihde kırk yaşında bulunuyordu, Mısırdan ayrılarak İstanbula gelmiş, Üsküdarda Mîrâhurda bir ev alarak inzivâya çekilmişdir. Ziyâretine gelen yârânı ile lezzetine doyulmaz sohbetleri, misâfirlerine aynı zamanda bir feyiz ve irfan kaynağı olmuşdur. Beş sene kadar devam eden bu inzivâ hayatından sonra 1326 da (1908) evvelâ vekâlet ile, bir sene sonra da âsâletle Üsküdar Mevlevîhânesi şeyhliği ve mesvihanlığına, ve ilâve hizmet olmak üzere Atâullah Efendiye vekâlet etmek üzere Galata Mevlevîhânesine tâyin edilmişdir, o sene içinde Atâullah Efendi vefât edince, Üsküdardan naklen Galata Mevlevîhânesine asâleten şeyh olmuşdur. O tarihden tarikatların lâğvı ile dergâhların kapanmasına kadar on sekiz sene şeyhlik yapmış, ve fasılasız mesnevî dersleri vermişdir.
Rûmi 1362, milâdÎ 1946 da vefat etti, 92-93 yaşlarında idi; türkce, arabca, farsca şiirleri vardır. Dîvan edebiyatının seçkin büyük şâirlerinin gazellerinin çoğunu tahmis etmişdi. Kendisinin gazellerini de Şeyh Ali Fakrî, Ahmed Remzi Dede, Hüseyin Fahreddin Dede, Üsküdarlı Talât Bey gibi son divan şairleri tarafından tahmis ve tamzir edilmişdir. Müretteb divânı vardır, fakat basılmamışdır. Tasavvufa derin vukufu vardı; fazilet sâhibi, hoş sohbet, zerâfet timsâli bir mübârek zât idi.
Bu satırların muharriri ölümüne şu tarih manzumesini yazmışdır:
Cezbei şevki cenâbi hazreti Mollaa ile
Oldu ruhsatyâbı vuslat yine bir merdi kavî
Yâni İskenderpaşa Dergâhı şeyhi kâmili
Pişivâyi mevlevî Ahmed Celâli Mevlevî
O makaamı nice yıl irşâd ile işgal idüb
Sohbetinden ehli temyîz buldu feyzi mânevî
Lem’ai feyziyle tenvîr eyler iken âlemi
Söndü fayfâ bezmi irfânın çerağı pertevi
Bâisi endûhu mâtemdir üfülü şubhesiz
Sahnei âlemden eksilmekde her an rehrevi
İltifâti pîre mazhar rûhi pâki şâd ola
İnzivâgâhın Hüdâ dâim kıla cennet evi
Geldi bi tarih dili gamdideye Rüşdi dedi
“Dâmenin çekdi cihandan Şeyh Celâli Mevlevî”
(Rûmî 1362)
Rüşdi ÜSTEK
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Creator
Rüşdi Üstek
Identifier
IAM060750
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 6, pages 3419-3420
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.