Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
BEYKOZ HAMAMI
Beykoz’da Ahmed Midhat Efendi Caddesinde, vapur iskelesinden çıkıp da sağa yürüyünce, büyük İshak Ağa Çeşmesine ve çeşmenin bulunduğu meydana yaklaşırken sol koldadır; cadde yüzüne birkaç göz dükkân yamanmış, kapusu da bir aralık içinde olduğundan ilk nazarda göze çarpmaz. İkinci Sultan Mahmud zamanında Yeniçeri Ocağının kaldırılmasından az evvel tanzim edilmiş bir bostancıbaşı defterinde bu hamam “... ve meydana nâzır hamam, ve yanında Beykoz iskelesi...” diye gösterildiğine göre 1926 dan evvel, asıl Beykoz İskelesinin şimdiki vapur iskelesinin yerinde olmayub Hamam önündeki meydan kenarında bulunduğu, Hamamın da doğrudan meydana-nâzır olduğu açıkça anlaşılıyor.
Hadikatül Cevâmi, Beykoz Hamamının, yakınında bulunduğu büyük Beykoz İshak Ağa Çeşmesinin on altıncı asır ortalarında ilk bânisi olan Hasodabaşı Behruz Ağa tarafından yapıldığını ve gelirinin çeşmeey vakfedildiğini yazıyor. Bu tek hamam hâlen Beykozun en eski yapılarından biridir.
Câmekân kısımdar uzun müstakil şeklinde olup bir aralığa açılan kapusu batı tarafındaki küçük duvarındadır; kapudan girince sağ tarafta hamamcı çekmecesi, emânet dolabı, onun arkasında câmekânın bölünmüş uzun bir soyunma peykesi; sol tarafda üst kat hususî soyunma localarına çıkan merdiven, merdiven altında bir çeşme, çeşmenin yanında asıl hama...
⇓ Read more...
Beykoz’da Ahmed Midhat Efendi Caddesinde, vapur iskelesinden çıkıp da sağa yürüyünce, büyük İshak Ağa Çeşmesine ve çeşmenin bulunduğu meydana yaklaşırken sol koldadır; cadde yüzüne birkaç göz dükkân yamanmış, kapusu da bir aralık içinde olduğundan ilk nazarda göze çarpmaz. İkinci Sultan Mahmud zamanında Yeniçeri Ocağının kaldırılmasından az evvel tanzim edilmiş bir bostancıbaşı defterinde bu hamam “... ve meydana nâzır hamam, ve yanında Beykoz iskelesi...” diye gösterildiğine göre 1926 dan evvel, asıl Beykoz İskelesinin şimdiki vapur iskelesinin yerinde olmayub Hamam önündeki meydan kenarında bulunduğu, Hamamın da doğrudan meydana-nâzır olduğu açıkça anlaşılıyor.
Hadikatül Cevâmi, Beykoz Hamamının, yakınında bulunduğu büyük Beykoz İshak Ağa Çeşmesinin on altıncı asır ortalarında ilk bânisi olan Hasodabaşı Behruz Ağa tarafından yapıldığını ve gelirinin çeşmeey vakfedildiğini yazıyor. Bu tek hamam hâlen Beykozun en eski yapılarından biridir.
Câmekân kısımdar uzun müstakil şeklinde olup bir aralığa açılan kapusu batı tarafındaki küçük duvarındadır; kapudan girince sağ tarafta hamamcı çekmecesi, emânet dolabı, onun arkasında câmekânın bölünmüş uzun bir soyunma peykesi; sol tarafda üst kat hususî soyunma localarına çıkan merdiven, merdiven altında bir çeşme, çeşmenin yanında asıl hamama geçilen kapu, bu kapunun yanında kahve ocağı, onun yanında da bir açık peyke vardır. Dipte, sokak kapusunun tam karşısında câmekânlı bir bölme mevcud olup burada da delllâklar için bir soyunma peykesi ve suya vurulmuş, yıkanmış peştemal ve havluların kurutulduğu kafes vardır; bu bölmeden bir kapu ile kalhân avlusuna çıkılır.
Asıl hamam kısmı câmekân gibi bir müstatilin dört çizgisi içinde toplanmış olup bu müstakil de iç duvarlarla üç murabba (kareye) ve bir küçük müstatile bölünmüştür; bu plânı ve Beykoz Hamamı, câmekânı ile hâresi arasında bir soğukluğu bulunan, ve bir göbek taşı etrafında toplanmış sofa ve halvetleri ihtivâ eden klâsik hamam tipinden tamamen ayrılmışdır.
Soğukluğu ve göbek taşı alanı yokdur. Câmekânından birinci kare bölmeye girilir, burası, tam karşıya gelen bir sofanın iki köşesinde iki kurna ile soğukluk yerine kaami bir yıkanma yeridir; üstü bir beşlik kubeb ile örtülmüşdür. Câmekânından girildiğine göre solda iki kapu vardır; birinci kapudan, yine bir beşik kubbe altında toplanmış bir temizlik bölmesi ile iki göz ayak yoluna geçilir; ikinci kapudan da iki kumalı ve beşlik kubbeli soğuk halvete girilir.
Câmekândan girildiğine göre, soğukluk -sofanın sağ tarafında bulunan kapudan iç içe ve kare plânlı, ve birer yarım küre kubbe ile örtülmüş iki sıcak halvete geçilir, bunlardan birincisi üç, ikinci dört kurnadır. Bu suretle Beykoz Hamamının asıl yıkanma yeri, hırâre kısmı, bir soğukluk,-sofa, birsoğuk halvet ve iki sıcak halvet olmak üzere cem’an 11 kurnadır.
Harârenin ötesinde de boydan boya hamamın su haznesi bulunmaktadır.
Beykoz Hamamı 1930 yılından beri Bay Mehmed Ali Coşkun tarafından işletilmektedir. 1961 mayısında, dellâk ve külhancı, üç nefer müstahdemi vardır; yıkanma ücreti peykerlerde soyunulursa 150, hususi localarda soyunulursa 250 kuruş, dellâka kese sabun sürdürülürse 450 kuruşdu, dellâk bahşişi, müşterinin mürüvvetine bağlıdır.
Beykozun eski birkaç konak yavrusu ve eski yalılardan kalmış birkaç hâtıra ve sayısı pek az yeni apartımanları müstesna, eski ve yeni meskelerinde banyo ve ev hamamı yoktur; halkının büyük ekseriyeti de dinî âdâba sadıktır, şer’i temizlik üstünde titizdir; bu bakımdan kasabanın tek çarşı hamamı olan Beykoz Hamamının müşterisi çoktur. Pazar günleri tamamen erkeklere, sâir günler öğleye kadar erkeklere, öğleden akşama kadar kadınlara, akşam ezânından gece saat ona kadar tekrar erkeklere mahsus açıkdır. B.M. Ali Coşkun ve yetişkin oğlu B. Mustafa tarafından temiz bakılan, işletilen bir hamamdır.
Bibl.: Gn. H. Râif Ayyıldız ve R.E. Koçu, Gezi notu: Hakkı Göktürk, not.
Beykoz Hamamı
(Plân : Hüsnü)
Theme
Building
Contributor
Hüsnü
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM050455
Theme
Building
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Contributor
Hüsnü
Description
Volume 5, pages 2651-2652
Note
Image: volume 5, page 2651
Bibliography Note
Bibl.: Gn. H. Râif Ayyıldız ve R.E. Koçu, Gezi notu: Hakkı Göktürk, not.
Theme
Building
Contributor
Hüsnü
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.