Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
BEYAZ PARK GAZİNOSU VE DENİZ BANYOSU
Mutfağı zengin ve garsonları hizmetde kusursuz temiz gazinosu, konserler ve temsiller için yazlık bir sahnesi, acemiler için yüzme havuzları, hünerli yüzgeçleri için ayrıca büyük bir yüzme havuzu ve atlama kulesi ile yukarı boğazda Büyükderenin lebi deryâda meşhur bir eğlence yeridir.
13 ağustos 1926 da Rasim Kayra adında bir zât tarafından açılmışdır. 1946 yılında Beyaz Park Gazinosu İstanbul Ansiklopedisi adına ziyâret edildiğinde aşağıdaki notlar müessesenin kurucusu ağzından zabtedilmişdir ki, o tarihde Rasim Kayra, Beyoğlunda meşhur Otomatik Gazinosunun da sâhibi idi:
Rasim Kayra Büyükderede polis merkez memuru imiş. 1926 yılı başlarında zevcesi kendisine muhtaç hasta iken Anadolunun uzakça bir yerine naklen tâyin edilmiş, âmirlerine İstanbuldan çıkarılmaması için yalvarmış, derdini anlatamamış, cebinde ancak yüzbeş lirası var iken küskün bir halde bir halde mesleğinden ayrılmış ve burasını açmış, her sene bir parça büyülterek yukarı boğazın meşhur yerlerinden biri yapmağa muvaffak olmuş; Beyaz Parkın yüz güldüren kazancı ile verdiği tecrübe de Beyoğlundaki Otomatik’i doğurmuş.
Beyaz Park Gazinosu ve Deniz Banyosunun yeri İstanbul Belediyesinindir; müessesese, resmî tâbiri ile, yolla deniz arasında ”tarik fazlası” üçgen şeklinde bir arsa üzerine kurulmuşdur. Eskiden buraya “...
⇓ Read more...
Mutfağı zengin ve garsonları hizmetde kusursuz temiz gazinosu, konserler ve temsiller için yazlık bir sahnesi, acemiler için yüzme havuzları, hünerli yüzgeçleri için ayrıca büyük bir yüzme havuzu ve atlama kulesi ile yukarı boğazda Büyükderenin lebi deryâda meşhur bir eğlence yeridir.
13 ağustos 1926 da Rasim Kayra adında bir zât tarafından açılmışdır. 1946 yılında Beyaz Park Gazinosu İstanbul Ansiklopedisi adına ziyâret edildiğinde aşağıdaki notlar müessesenin kurucusu ağzından zabtedilmişdir ki, o tarihde Rasim Kayra, Beyoğlunda meşhur Otomatik Gazinosunun da sâhibi idi:
Rasim Kayra Büyükderede polis merkez memuru imiş. 1926 yılı başlarında zevcesi kendisine muhtaç hasta iken Anadolunun uzakça bir yerine naklen tâyin edilmiş, âmirlerine İstanbuldan çıkarılmaması için yalvarmış, derdini anlatamamış, cebinde ancak yüzbeş lirası var iken küskün bir halde bir halde mesleğinden ayrılmış ve burasını açmış, her sene bir parça büyülterek yukarı boğazın meşhur yerlerinden biri yapmağa muvaffak olmuş; Beyaz Parkın yüz güldüren kazancı ile verdiği tecrübe de Beyoğlundaki Otomatik’i doğurmuş.
Beyaz Park Gazinosu ve Deniz Banyosunun yeri İstanbul Belediyesinindir; müessesese, resmî tâbiri ile, yolla deniz arasında ”tarik fazlası” üçgen şeklinde bir arsa üzerine kurulmuşdur. Eskiden buraya “Topağaçlar” denilirdi. İkinci Abdülhamid zamanında cuma günleri Büyükdere halkına konser vermek üzere gönderilen bir askerî bando burada çalardı. Yazın, Niko adında ihtiyar bir rum da tahta kulübeden bir kahve ocağı kurar, ağaçlar altına üç beş iskemle atardı. O zamanlar Büyükdere yazlık eğlence yerlerinden değildi, yazlık eğlence, tenezzüh yeri Sarıyerdi; Sarıyerde de bilhassa sulara gidilirdi; Yenimahalle de şöhretli Osmanbey Gazinosu vardı. Büyükderede bir ermeni kadın, biri kadınlar diğeri erkekler için, yekdiğerinden hayli uzakca iki deniz hamamı kurardı. Nefsi İstanbuldan tatil günleri boğaza gelenlerden Büyükdere ve Büyükderedeki deniz hamamına rağbet edenler ermenilerdi.
Topağaçlarda bir yazlık gazino ile yeni bir deniz hamamının Büyükdereyi şenlendireceğini ötedenberi düşünen Rasim Kayra memuriyetden ayrıldığının ilk günlerinde bu işe teşebbüse, kesin olarak karar verdi, Belediyeden iznini alarak “tarih fazlası” arsayı kiraladı. Kereste tüccarlarından Ekşiyan adında bir ahbabı da parasını bilâhare almak üzere iki kamyon kereste gönderdi ve Rasim Bey, memuriyetden ayrıldığının yirminci günü bir topal kalfa, iki usta ve üç amele ile Beyaz Parkın ilk çivisini çakdı.
1,5 mil süratinde dâimi bir akıntısı olan su, billûr gibiydi; bu bakımdan Topağaçlarda kurulacak bu yeni deniz hamamı ve yanındaki gazinocuk elbette ki rağbet görecekti. Yapıda bir dördüncü amele de Rasim Beyin kendisi oldu. İleride süratle inkişaf edecek küçük gazino açıldıktan sonra Beyaz Parkın ilk müşterilerini hoşnud etmek için hizmet yolunda pervâne gibi dönen bir garsonu da yine Rasim Kayra oldu.
Resmî küşadı için tesbit edilen tarihde Rasim Bey, sâzende ve okuyucu, o zamanın en şöhretli sanatkârlarını açılık törenine dâvet etmişti, sanatkârların hepsi dâveti kabul ile geldiler. Gazino lebâleb doldu, kalabalık hattâ caddaye taşdı.
İlk yapının plânı, denize nâzır on metrelik bir cebhesi bulunan gazinonun iki yanında biri kadınlara, diğeri erkeklere mahsus iki deniz hamamından ibâretti. Büyükderelilerden bâzıları, yekdiğerine bu kadar yakın ve ortalarında içkili bir yer bulunan bu iki deniz hamamını âdâb ve ahlâka mugayir görerek gazino ve hamamların kapatılması için bir mazbata yapdılar. Tesadüf eseri bir akşam, o tarihlerde “Atatürk” soy adını henüz almamış olan Reisicumhur Gazi Mustafa Kemal Paşa bu yeni gazinoya uğradı, yerini ve hamamların billûr misâli suyunu pek beğendi. Bunu fırsat bilen Rasim Kayra Gazinin yanında bulunan Tahsin Uzer vâsıtası ile mazbata meselesini büyük adama aksettirdi. Gazi: “Kadın erkek ne oluyor? .. Burada doğru olmayan şey, aradaki mesâfenin azlığı değil, deniz hamamında hâlâ harem ve selâmlık aranmasıdır!..” dedi.
Gazinin bu iltifat ve alâkası Beyaz Park Gazinosu ile deniz banyosunun süratle gelişmesini sağladı. Plânı esesla şekilde değişdi. Deniz hamamları kalktı, kadınlar ve erkekler için iki ayrı ve küçük yüzme havuzu yapıldı. 1936 da deniz tarafında kadın erkek karışık girilen 11x3 metro eb’adında büyük bir yüzme havuzu ilâve edildi ve bu havuzun önüne 10 metro irtifaında bir atlama kulesi inşâ edildi ki, aşağıdan yukarıya 3+2+5 metroluk üç kademeli olan bu kuleden 11 metro derinliğinde bir suya atlanır.
Büyük yüzme havuzunun etrafı iki katlı olub alt kısmını soyunma locaları vardır, üst kısmı güzel bir balkon ile sportmen gençler için koşu yeridir.
1946 senesinde, Beyaz Park deniz Banyosunun bir doktoru, Hakkı ve Reşad adında iki de yüzme hocası-can kurtarıcı namlı yüzgeci bulunuyordu. Tüvânâ ve şehbaz iki delikanlı olup her ikisi de Büyükdereden karşı Anadolu yakasına sudan çıkmadan iki defa gidip gelme takaatına sâhib idiler, 1946 da Büyükdere açtığında bir kotra devrilmiş, Hakkı ile Reşad kotranın içinde bulunan beş kişiyi, yardımlarını torpil gibi yetişerek kurtarmışlar ve sâhile salimen çıkarmışlardır. Zamanımızda bu yüzgeçlerin yerini yeni genç elemanların aldığı muhakkakdır.
Her sene Beyaz Parkda yüzme ve atlama musabakaları tertip olunur.
1946 da Rasim Kayra: “Bizim banyonun kendine mahsus havası şudur: Sabahları saat 11 de başlar, saat bire kadar devam eder, kızlar ve delikanlılar yüzmekten ziyâde gençliğin tarâvet ve hüsnü ânını teşhir için gelirler, bu arada denize ve havuza yüzgeçlik hüner ve mârifeti göstermek için girilir, ressam ve heykeltraş gözlerine hakikaten bedil ziyâfettir. Saat 2-7 arasındaki misâfirlerimiz de sihhat endişesi ile gelenlerdir” demişdi.
1946 da gazinoda 1900 iskemle bulunuyordu. Cumartesi ve pazar günleri saz ve alafranga müzik bulunuyordu, sahnesinde de variyete numaraları yapılıyordu. Duhuliye yerinde bir kahve 65 kuruşdu. Rasim Kayra 1926-1946 arasında müessesenin inkişafı için doksanikibin türk lirası harcamış bulunuyordu.
Bibl.: Muzaffer Esen ve REK, Gezi notu.
Theme
Location
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM050416
Theme
Location
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 5, pages 2623-2624
Bibliography Note
Bibl.: Muzaffer Esen ve REK, Gezi notu.
Theme
Location
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.