Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
BEREKETZÂDE MAHALLESİ
Beyoğlu kazâsının Galata nâhiyesi mahallelerinden; Galatanın Emekyemez, Arab Camii, Yeni Cami, Müeyyedzâde ve Beyoğlu Merkez Nâhiyesinin Şahkulu Mahalleleri ile çevrilmişdir, hududunu teşkil eden yollar şunlardır; Yüksekkaldırım Caddesi, Şahkapusu Sokağı, Büyükhendek Caddesi, Okcu Musa Caddesi, Voyvoda Caddesi. İç sokakları da şunlardır: Banger Sokağı, Bereketzâde Camii Sokağı, Bereketzâde Medresesi Sokağının bir kısmı, Câmekân Sokağı, Eski Banka Sokağı, Felek Sokağı, Fırçacı Sokağı, Galata Kulesi Sokağı, Hoca Ali Sokağı, Horoz Sokağı, İpek Sokağı, Kabakçiçeği Sokağı, Kartçınar Sokağı, Kule Çıkmazı, Lakerdacı Sokağı, Laleliçeşme Sokağı, Midilli Sokağı, Portakal Sokağı, Savcıbey Çıkmazı, Şâir Eşref Sokağı, Şâir Ziya Paşa Caddesi, Şimşir Sokağı, Tefneçiçeği Sokağı.
Mahalle Halice doğru bir yamaç üzerindedir. Târihi Galata Kulesi bu mahallenin sınırı içinde idi.
1960 senesi nüfus sayımında mahalle sekenesi 3823 can olarak tesbit edilmişdir.
1948 yılına kadar bu mahalle sekenesinin ekseriyesini mûsevi Devleti ingiliz mandasından çıkıp tam istiklâline kavuşduğunda İstanbul mûsevilerinin aşğı tabakasından büyük bir kitle asırlar boyunca yaşadıkları vatanları terk ederek Filistine hicret etmişdi; 1048 de o hicret ayları içinde Bereketzâde Mahallesinin manzarası da şeyânı dikkat olmuşdu,...
⇓ Read more...
Beyoğlu kazâsının Galata nâhiyesi mahallelerinden; Galatanın Emekyemez, Arab Camii, Yeni Cami, Müeyyedzâde ve Beyoğlu Merkez Nâhiyesinin Şahkulu Mahalleleri ile çevrilmişdir, hududunu teşkil eden yollar şunlardır; Yüksekkaldırım Caddesi, Şahkapusu Sokağı, Büyükhendek Caddesi, Okcu Musa Caddesi, Voyvoda Caddesi. İç sokakları da şunlardır: Banger Sokağı, Bereketzâde Camii Sokağı, Bereketzâde Medresesi Sokağının bir kısmı, Câmekân Sokağı, Eski Banka Sokağı, Felek Sokağı, Fırçacı Sokağı, Galata Kulesi Sokağı, Hoca Ali Sokağı, Horoz Sokağı, İpek Sokağı, Kabakçiçeği Sokağı, Kartçınar Sokağı, Kule Çıkmazı, Lakerdacı Sokağı, Laleliçeşme Sokağı, Midilli Sokağı, Portakal Sokağı, Savcıbey Çıkmazı, Şâir Eşref Sokağı, Şâir Ziya Paşa Caddesi, Şimşir Sokağı, Tefneçiçeği Sokağı.
Mahalle Halice doğru bir yamaç üzerindedir. Târihi Galata Kulesi bu mahallenin sınırı içinde idi.
1960 senesi nüfus sayımında mahalle sekenesi 3823 can olarak tesbit edilmişdir.
1948 yılına kadar bu mahalle sekenesinin ekseriyesini mûsevi Devleti ingiliz mandasından çıkıp tam istiklâline kavuşduğunda İstanbul mûsevilerinin aşğı tabakasından büyük bir kitle asırlar boyunca yaşadıkları vatanları terk ederek Filistine hicret etmişdi; 1048 de o hicret ayları içinde Bereketzâde Mahallesinin manzarası da şeyânı dikkat olmuşdu, muharrir Kemal Sülker bir akşam gazetesinde “Bu şehrin sesi” sütununda “Halkının yüzde yirmisinden fazlası Filistine hicret eden bir mahalle!.. Galatada mezad yerine dönen Bereketzâde sokaklarında..” başlığı altında bir yazı yayınlamışdır ki, hem bir tarih vesikası olarak hem de mahallenin durumunu tesbit ettiği için bu şehir kütüğüne naklediyoruz:
“- Akın akın gidiyorlar, aziz dostum, akın akın gidiyorlar. Senelerdenberi hasretini çektikleri göçe kavuştular kardeşim”. Asırların ötesinden vaadedilen toprak parçasına yüz sürmeğe koşuyorlar iki gözüm, koşuyorlar!..
Bunları söyliyen, Galatada Berekzâde Mahallesinden Aycan Pusatdı ve sözünü kesmeseydim daha da anlatacaktı.
“Bereketzâde Mahallesi halkının yüzde yirmisinden fazlası pılıyı pırtıyı satıp, tası toprağı toplayıp “Ver elini Tophane rıhtımı” diyor ve yıllardanberi oturdukları yuvalarına dönüp bakmıyorlarmış bile...
“Bu mahalle Kuledibinin civarıdır. Yüksekkaldırımı çıkarken sol tarafa düşer, tâ Meşrutiyet Caddesinin başladığı yere kadar devam eder.
“- Mahalleli nereye gidiyor böyle akın akın?
“- Musevî vatandaşlar, Filistine gidiyorlar, senin hâlâ haberin yok mu?”
“- Var amma, dedim, doğrusu Bereketzâde Mahallesinin Musevî vatandaşlarla müskûn olduğunu bilmiyordum. Ben onları sadece Balat ve Hasköy’de sanırdım.
“Meğer büyük bir gaflet içinde imişim Kuledibi denilen yeri — ki Bereketzâde mahallesidir — gezmeğe gittiğimiz vakit Kuledibinde seyyar bir mezat yeri vücuda getirilmiş gibi idi. Ortası çökmüş hasır koltuklardan, portatif karyolaya, borulu gramofona ve çamaşır teknesine kadar her şey satılıyordu. Elli lira istenen karyola, yirmi bir liraya yine bir Musevinin üstünde kaldı. Sağlam kırk tane alaturka ve alafranga plâğı ile 120 liralık yepyeni bir elektrikli pikap, Kapalıçarşının açıkgöz alıcılarından biri tarafından otuz liraya alındı.
“Mahalle muhtarı Bay İbrahim Özarslan, mahallesinden göç eden Museviler için:
“- Hepsi de işsiz güçsüz kimselerdir gidenler ve tanınmış aileler kıllarını dahi kıpırdatmıyorlar.
“Bereketzâde mahallesi, kirli mezat yeri gibi kirli sokaklar, çöp birikintileriyle sınırlanmış yollarla dolu.. Filistine göçten önce 6000 nüfusu olan mahallenin bugünkü kalabalığı muhakkak ki eskisi gibi değil. Fakat 29 sokağının 29 u da eskisinden daha loştur. Çünkü mahalle halkından hemen çoğu gider ayak, evlerinin bütün sıyrıntı ve kırıntılarını gelişigüzel sokağa döküyorlar. Bu yüzden mahalledeki çıkmaların ikisi de haftalarca süpürülse, mazotlarla dezenfekte edilse kolay kolay temizleneceğe benzemiyor.
“Galata bucak müdürü Bay Talât’ın bütün Galatalıların ve Galataya bağlı muhtarların anlatmakla bitiremedikleri alâkası da olmasa bu semtlerdeki on mahallenin onu da İstanbulun en çilekeş bölgesi haline gelecek. Bereket versin, Bay Talât, bütün mahalle ile olduğu gibi Bereketzâdeyle de ısrarla ilgileniyor ve bu taraf yürünebilir, oturulabilir hale geliyor. Meselâ şu yakınlarda kule duvarı arkasına moderen bir umumi helâ yapılacak. Bu suretle Yüksekkaldırımından, Galata Kulesine doğru giden amonyak kokusundan ve daimi rutubetten kurtulacak!..
“Mahallenin birçok sokakları, bozuk kaldırımları ve eğri büğrü yolları ile hemen dikkati çekiyor. Camekân sokağı berbad, acele tamir istediğini gece de göstersin diye köşeye bir hava gazı lâmbası koymuşlar. Varlığı ile yokluğu arasında pek az bir fark bulunan bir lâmba.
“Fatihin müezzinin yaptırdığı mermer bir çeşmenin dikkate değer kitabesindeki su ihtiyacı sanki bugün cari değilmiş gibi... Su yerine mermerlerden kir akıyor. İki asırdan fazla bir zaman önce bu mahalleye bağışlanan çeşmenin bugün çoğalması lâzım geldiği halde eskilerini bile devam ettiremeyecek bir durumda bulunuyor.
“Lâkerdacı sokağı teneke ve tahta bozuntusu plâklarla örtülü dükkânımsı nesnelerle dolu. Bir tarafta helâ yerine kullanılan bölmeler var. Şair Eşref sokağı ise bu büyük Türk heccav’ının yüzlerce inkit’a ile kötüliyeceği, yerin dibine geçireceği ölçüde kötü bir durumda görülüyor. Şâir Eşref, kötü kişileri nasıl yerin dibine batırmışsa adının verildiği sokaktaki bir kalaycı da bakır kapları kalaya batırıyor. Amma kendisine de şiddetli bir hiciv lâzım!.. Çünkü dükkânının dumanı yanındaki Tefneçiçeği sokağının altından yükseliyor ve sanırız ki bu sokağın altında cehennemdeki katran kazanı kaynıyor.
“Bu mahallede bir de Midilli sokağı mevcut... Midilli Adasının güzelliğini orayı gezenler bilir. O canım Adamın âhenkli isminin verildiği sokak dört beş tane çöp sandığı ile iğrenç bir hale gelmiş” (K. Sülker).
Hakkı Göktürk
Bereketzâde Mahallesi
(1934 Belediye Şehir Rehberinden)
Theme
Location
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Creator
Hakkı Göktürk
Identifier
IAM050305
Theme
Location
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 5, pages 2537-2538
Note
Image: volume 5, page 2537
Theme
Location
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.