Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
BERBER DESTANI
Yazma ve matbû en zengin destan koleksiyonuna sâhib olub kendisi de pek çok destan yazmış olan Üsküdarlı halk şâiri merhum Vâsıf Hocanın İstanbul Ansiklopedisine bağışladığı bu hazineden bir destan olup Küçükpazarda Hacıkadın Hamamında dellâkllık etmiş Sivaslı Veli adında bir âşık tarafından, hicrî 1221 (M. 1860) yılında, mezkûr hamam karşısındaki dükkânda işleyen bir berber civanını medih yolunda söylenmişdir. Eserin Vâsıf Hoca kalemi ile aslını bozmayacak tashihler gördüğünü tahmin ediyoruz. Ümmi olduğunu söyliyen dellâk âşık, destanın son kıt’asında maamma yolu ile güzel berberin Yâkbub adında bir genc olduğunu bildiriyor. Destanın kıymeti, bir koşma ve semâisi de bulunan ümmi nazımının İstanbulda bir hamam çıplağı olarak yaşamış olması, süfli hizmetler erbâbı arasında çıkmış olmasıdır. Eski berberler hakkında bilinen şeyleri sâdece teyid eden bu destanın tam metni şudur:
1. Söyledim destan berber adına
Dinleyenler doyamasın tadına
Görmek ister isen ol şivekârı
Gel Küçükpazarda Hacıkadına
2. Varacağın dükkân hamama karşı
Görmeden bulursun o samur kaşı
Tal’ati hüsnüyle münevver çarşı
Başlıyalım vasfının tâdâdına
3. Nûri seherden mi doğmuş o berber
Ya hazreti Yûsuf ile berâber
On altı sâlinde murâhik dilber
Âferinler üstâdı sayyâdına
4. Selvi fidandır o şûhi âfet
Anda tamam ...
⇓ Read more...
Yazma ve matbû en zengin destan koleksiyonuna sâhib olub kendisi de pek çok destan yazmış olan Üsküdarlı halk şâiri merhum Vâsıf Hocanın İstanbul Ansiklopedisine bağışladığı bu hazineden bir destan olup Küçükpazarda Hacıkadın Hamamında dellâkllık etmiş Sivaslı Veli adında bir âşık tarafından, hicrî 1221 (M. 1860) yılında, mezkûr hamam karşısındaki dükkânda işleyen bir berber civanını medih yolunda söylenmişdir. Eserin Vâsıf Hoca kalemi ile aslını bozmayacak tashihler gördüğünü tahmin ediyoruz. Ümmi olduğunu söyliyen dellâk âşık, destanın son kıt’asında maamma yolu ile güzel berberin Yâkbub adında bir genc olduğunu bildiriyor. Destanın kıymeti, bir koşma ve semâisi de bulunan ümmi nazımının İstanbulda bir hamam çıplağı olarak yaşamış olması, süfli hizmetler erbâbı arasında çıkmış olmasıdır. Eski berberler hakkında bilinen şeyleri sâdece teyid eden bu destanın tam metni şudur:
1. Söyledim destan berber adına
Dinleyenler doyamasın tadına
Görmek ister isen ol şivekârı
Gel Küçükpazarda Hacıkadına
2. Varacağın dükkân hamama karşı
Görmeden bulursun o samur kaşı
Tal’ati hüsnüyle münevver çarşı
Başlıyalım vasfının tâdâdına
3. Nûri seherden mi doğmuş o berber
Ya hazreti Yûsuf ile berâber
On altı sâlinde murâhik dilber
Âferinler üstâdı sayyâdına
4. Selvi fidandır o şûhi âfet
Anda tamam olmuş hüsnü letâfet
Kat kat açmış berberâne kıyâfet
Hak yetişsün görenin imdâdına
5. Samur saç üstüne koymuş dal fesi
Bend itmiş kâküli müşkin her kesi
Cebine ruhleri gerden ensesi
Hüsnün gaayeti yok imtidâdına
6. Revnakı hüsnüdür peri peykerin
Lütufkâr emzârı âhû gözlerin
Yâri olmak için güzel berberin
Âşıkın kalmışdır istidâdına
7. Pirehen cebkeni kuşak şalvarı
Hem şive güftârı hâlü etvârı
Tasvir itsem gerek hep ayrı ayrı
Tâ varınca perçei fassâdına
8. Deste ibrişimdir civan perçemi
Keman ebrûleri olmuş bendemi
Dağıtır komaz kederle gami
Dahlider âdemin itikaadına
9. Ruhleri lebleri gül ile gülnâr
Gülnâr içinde bir şerbetli pınar
Bir yudum içenler haşredek yanar
Miras kalur o ateş ahfâdına
10. Bürümcük pirehen hilâli kesim
Sinei muattar âyinei sim
Vakti seher olsa lütfitse nesim
Gömlek yakasın bir gez küşâdına
11. Kolların sıvamış berber civelek
Üstünde ol canfes câmedan yelek
Münâsib beldede al kuşağı pek
Elhak allar gider aşk cellâdına
12. Elifi şalvarı ak dimi bezden
Sallanır ağı bir karış yerden
Sarılayım dirken o ince belden
El attırma hançeri pûlâdına
13. Sarmuş nâzik bele o Yûsuf cemâl
Al kolanlı ibrişimden peştemal
Ucun bele sokmuş şâkirdi cevvâl
Yaraşukdur ol kadi şemşâdına
14. Geldik imdi nâlinine berberin
Billûrdandır ayakları dilberin
Kalem kalem parmaklarım her birin
Hezar tahsin nakşiden üstadına
15. Topuk seyri dahi ayrı temâşâ
Nâlin tıkır tıkır vurdukça taşa
Baş koymuş nice ağa bey paşa
Ol berberin pâyi istibdâdına
16. Sırma püsküllüdür kösere belde
Gaayetle keskindir ustura elde
Böyle nümâyişler yok her güzelde
Varsam da en serkeş serâzâdına
17. Selman Pâkden kalmış efendim kanun
Çalar civan kara yüze ak sabun
Zalden Rüstemden tut destine zabun
Çölde Mecnuna dağda Ferhâdına
18. O şûhun dizine baş koyar herkes
Dirler yetişdiren üstâdına pes
İzin cânâ diler isen bâşım kes
Ya rahmeyle âşıkın feryâdına
19. Kaçan müşteriden kan almak gerek
Hacıkadın hamamına girerek
Alır deste o şâh balta zenberek
Taş çıkartır zamanın şeddâdına
20. Hamamda görenler uryan berberi
Sanırlar hamama girmiş bir peri
Cümle âlem hacamata müşteri
Koca şeyhden ehremen ırgadına
21. Şehri İstanbulun berber güzeli
Dilberânı esnâfın bi bedeli
Medhetmiş anı bu Sivaslı Veli
Sebeb olsun rahmet ile yâdına
22. Sene bin ikiyüz yirmi bir didim
Dinleyin ihvâne kendin bildirdim
Ubeydi Mısri’nin çıplağı idim
Hizmetim Hamamı Hacıkadına
23. Ümmiyiz velâkin âşıkız yâhû
Pirimiz aşkına hû diyelim hû
Medhettik bunda bir gözleri âhû
Düşüb şu âlemin girdi bâdına
24. Çıplağız garibiz divâneyiz
Âteşi hüsnünde pervânesiyiz
Hasırda yatarız gerçekde beyiz
Nemiz varsa verdik anın bâdına
25. İsmi şerifini yârin dimedim
Zirâ mâni oldu servi bülendim
Anına nakşi maammâya efendim
Vardım zamanımızın Bilzâdına
26. Evvelâ yaz didi “Akreb”i üstad
Hem “ya” yı başına vurmakdır mûtad
Bir göz ister görmeğe hem istidâd
Velinin hüneri nev icâdına
Yâkub adını veren maammâ basittir; arab asıllı türk harfleri ile akreb kelimesinin başına bir “yâ = ye” harfi gelir ve “r=rı” harfine de bir göz ilâvesi ile “o, u = vav” harfına cevrilirse “Akreb” “Yâkub” olur.
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM050282
Theme
Folklore
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 5, pages 2522-2523
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.