Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
AZİZ BEY (Çavuş)
İkinci Mahmud devrinin Enderunu Hümayun ağalarından; orta oyununun kurucularından namlı bir mukallid (B.: Ortaoyunu); hayatı hakkında, Hafız İlyas’ın “Vekayi-i Letaif-i Enderun” adındaki meşhur eserindeki birkaç küçük bendden başka malûmat edinilemedi:
“... İşbu kol oyununun kolu kanadı ve belki sarayda sebebi küşadı olan Çavuş Aziz Beyin pişkâr-ı hiylekârı Kör Mustafa Beye itikadı ve ne kadar cevr eylese tahammül edeceğine itimadı olduğuna îtinayi muhavereyi iltizam ve meclise revnak virmek içün kör mör gibi kelâm istişmam idecek vakarına dokunub hemen Azize zaaf-ı basar ile nazar ve körlemeden attığı saçmalarla iskata zafer buldukda Aziz-i merkun kör-ü nanköre levm edüb: Sen açıkgöz bir adam olsan böyle sakar kör olmazdın, seninle sual ve cevap aynı azabdır diye hayli itâb gösterince Mustafa Bey her ne kadar müşevveş ve şeşi beş görür bir kör ü bi eş ise de yine bastığı yeri bilir keleş olmağla Aziz Bey’e: Aman azizim nankörlüğü sen bana körlük içün idersin bâri istediğin gibi eyle de gözün gitmesin! dimesi parlakca görünmekle Aziz Beyin sair avenesi
TOPKAPUSU SARAYINDA BÂBÜSSAADE
(Bir XIX. asır gravüründen Sabiha Bozcalı eli ile)
Azize istishab ve Mustafa Beye dürüst hitab ile: Sen bize dört göz ile bak sonra cevab bulamazsın diyerek istirkab ittiklerini kör gözüne kestirüb:...
⇓ Read more...
İkinci Mahmud devrinin Enderunu Hümayun ağalarından; orta oyununun kurucularından namlı bir mukallid (B.: Ortaoyunu); hayatı hakkında, Hafız İlyas’ın “Vekayi-i Letaif-i Enderun” adındaki meşhur eserindeki birkaç küçük bendden başka malûmat edinilemedi:
“... İşbu kol oyununun kolu kanadı ve belki sarayda sebebi küşadı olan Çavuş Aziz Beyin pişkâr-ı hiylekârı Kör Mustafa Beye itikadı ve ne kadar cevr eylese tahammül edeceğine itimadı olduğuna îtinayi muhavereyi iltizam ve meclise revnak virmek içün kör mör gibi kelâm istişmam idecek vakarına dokunub hemen Azize zaaf-ı basar ile nazar ve körlemeden attığı saçmalarla iskata zafer buldukda Aziz-i merkun kör-ü nanköre levm edüb: Sen açıkgöz bir adam olsan böyle sakar kör olmazdın, seninle sual ve cevap aynı azabdır diye hayli itâb gösterince Mustafa Bey her ne kadar müşevveş ve şeşi beş görür bir kör ü bi eş ise de yine bastığı yeri bilir keleş olmağla Aziz Bey’e: Aman azizim nankörlüğü sen bana körlük içün idersin bâri istediğin gibi eyle de gözün gitmesin! dimesi parlakca görünmekle Aziz Beyin sair avenesi
TOPKAPUSU SARAYINDA BÂBÜSSAADE
(Bir XIX. asır gravüründen Sabiha Bozcalı eli ile)
Azize istishab ve Mustafa Beye dürüst hitab ile: Sen bize dört göz ile bak sonra cevab bulamazsın diyerek istirkab ittiklerini kör gözüne kestirüb: Cümlenize hüsnü nazarım vardır didikçe herkes bir gülme peyda ve vaktü asre kadar enva-i iddiaları ruha gıda oldu” (H. 1241 = M. 1825 vekayii).
“... Evvelce tanzim olunan kol takımiyle çengiler taslağı Çavuş Aziz Bey ve Pişekâr-ı hiylekâr Kör Mustafa Bey ve Osmanlı Ali ve Mak’ad Esad ve Kanbur Haşmet ve Meddah Salih ve İbrahim Hoca ve Zenne İbrahim ve Malak Halim Bey ve Türk Emin ve Çilingirzâde Ahmed Ağa ve mukallid Yahudi-i bedbûd ve müteahhid-i taklid Cuhud ve Seferli koğuşundan Koca Yekta’yı sem alûd Musahib Said Efendinin indinde isbatı vücud itmeleriyle kola dâhil ve Musahib Zeki Ağa dahi dairezenbaşılığa nâil olub cemi-i neferat ve haşeratiyle serian gelince asıl kol oyununda dairezen Yahudilere tatbikan huzura yaklaşdıkları ile yerlere beraber temennâ ve badehu kaiden pastel urmaları, muvafık-ı usul beste-i saye seza olmağla başçavuş zurnazen İzzet Ağa kaba zurnayı dairelere denk ve nağme-i ah-ı segâhı perde-i bîâr-ı müsteare âhenk edecek curcunacılara istek gelüb her biri bir kisbet-i bed ile meydan-ı muhabbete vüsul ve kolbaşı Musahib Said Efendinin muvacehesinde Aziz Bey ile Mustafa Beyin tepdiği curcunadan başkası mugayir-i usul görünüb... Aziz Beyin Kör Mustafa Beyden bâzı sual ve cevabı mukabili mâl-i karun oldu” (H. 1241 = M. 1825 vekayii).
Hafız İlyas Efendi, yine aynı yıl vekayii arasında, Galatasarayı ağaları arasında Hayalî Hamid adında bir zatın zuhur ettiğini ve padişahın huzurunda Çavuş Aziz Beyi mat ettiğini kaydediyor.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM030767
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 3, pages 1700-1701
See Also Note
B.: Ortaoyunu
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.