Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ATEŞCİ
İstanbulun eski büyük gedikli meyhanelerinde, vazifesi, müşterilerin çubuklarını yakmaktan ibaret olan meyhane uşağı ki “Ateş oğlanı” da denilir; hemen istisnasız, eli ayağı düzgün ve hattâ gayet hasnâ ve müstesna mahbub oğlanlardan seçilirdi. Büyük gedikli Selâtin meyhanelerinde bu dilber ateş oğlanları bilhassa süslenerek hizmete koşulurlardı, başlarında mavi püsküllü al Cezayir fesi, kâkülleri fesleğen saksısı gibi fesi kenarından kaşlar üstüne dökülmüş, sırma işlemeli all kadife veya al çuhadan cebkenler, beyaz gömleklerin kolları sıvanmış, belde al kuşak, altında yine sırmalı al renkli şalvar, ayaklar yalın, yalın ayaklarda al kadife tasmalı takunyalar. Ateş oğlanlarının hemen hepsi rumdu, bilhassa mahbubları ile meşhur Sakız ve İmroz adalarından getirtilirlerdi.
Şâiri meçhul şu kıt’a Sakızadalı bir meyhâne ateşçisi hakkında söylenmiştir:
Şimşir na’linde aynalı tasma
Ateşoğlanı bir Sakızlı yosma,
Hâki pâyin olduk ey perî peyker
Ayağın cânıma nâz ile basma..
İstanbul akşamcıları arasında ateşçi üzerine şu fıkra pek meşhurdur:
Esnaf şehbazı bir delikanlı her akşam meyhanede çakarmış. Bir sabah anası yanına gelip:
— Oğlum, işretten vazgeç desam bır faydası olmıyacağını biliyorum, bari meyhanede içme de ne yapacaksan evde yap! demiş.
Dalikanlıya bu söz tesir edip o akşam mezel...
⇓ Read more...
İstanbulun eski büyük gedikli meyhanelerinde, vazifesi, müşterilerin çubuklarını yakmaktan ibaret olan meyhane uşağı ki “Ateş oğlanı” da denilir; hemen istisnasız, eli ayağı düzgün ve hattâ gayet hasnâ ve müstesna mahbub oğlanlardan seçilirdi. Büyük gedikli Selâtin meyhanelerinde bu dilber ateş oğlanları bilhassa süslenerek hizmete koşulurlardı, başlarında mavi püsküllü al Cezayir fesi, kâkülleri fesleğen saksısı gibi fesi kenarından kaşlar üstüne dökülmüş, sırma işlemeli all kadife veya al çuhadan cebkenler, beyaz gömleklerin kolları sıvanmış, belde al kuşak, altında yine sırmalı al renkli şalvar, ayaklar yalın, yalın ayaklarda al kadife tasmalı takunyalar. Ateş oğlanlarının hemen hepsi rumdu, bilhassa mahbubları ile meşhur Sakız ve İmroz adalarından getirtilirlerdi.
Şâiri meçhul şu kıt’a Sakızadalı bir meyhâne ateşçisi hakkında söylenmiştir:
Şimşir na’linde aynalı tasma
Ateşoğlanı bir Sakızlı yosma,
Hâki pâyin olduk ey perî peyker
Ayağın cânıma nâz ile basma..
İstanbul akşamcıları arasında ateşçi üzerine şu fıkra pek meşhurdur:
Esnaf şehbazı bir delikanlı her akşam meyhanede çakarmış. Bir sabah anası yanına gelip:
— Oğlum, işretten vazgeç desam bır faydası olmıyacağını biliyorum, bari meyhanede içme de ne yapacaksan evde yap! demiş.
Dalikanlıya bu söz tesir edip o akşam mezelik öteberi alarak eve gelmiş; anası aşırı memnun olarak derhal oğluna tâze yemek yetiştirmek için mutfağa girmiş; oğlu da önüne tepsiyi koyup birkaç kadehten sonra çubuğu doldurmuş, fakat ateş yok:
— Vâlide bir ateş: diye seslenmiş.
— Peki oğul, şimdi getiririm! demiş.
Demiş amma dur pilâvın yağını haşlıyayım da götürürüm, çorbanın tuzunu koyayım da götürürüm deyip aradan bir saat gezmiş, hâlâ ateş gelecek. Oğul, çubuğu elinde beklemiş, beklemiş, bakmış ki gelmiyecek, şişeyi kapınca fırlamış, anası oğlunu sokak kapısında görünce:
— Oğlum, yine mi meyhaneye?! diye sormuş.
— Anacığım, ben meyhaneye bunun için giderim, çubuğu doldurup da ateş! dedim mi ateşci oğlanın: Geliyor! demesiyle ateşi lülenin üzerinde görürüm!
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM030077
Theme
Folklore
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 3, pages 1269-1270
Theme
Folklore
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.