Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
ASKI
Türkiyede ve bilhassa Büyükşehir İstanbulda, saz şairlerinin kondukları kahvehanelerde, tertip edilen manzum maamma müsabakalarını kazananlara verilen hediye -mükâfatlar ki, çözülmesi matlup manzume ile beraber kahvehanenin duvarına asılırdı; bu hediyeler kılıç, tabanca, şal, esvaplık çuha ve aba gibi şeylerdi. Fakat, askıyı alabilmek için “Muammanız şudur!” demek kâfi değildi; Maammayı çözmek ve maamma sahibini de mai ile mat etmek şarttı.
Bu askılar, Ramazanlarda birer çalgılı kahve şekline sokulan eski tulumbacı kahvelerinde de tertip edilirdi (B.: Çalgılı Kahvehaneler). Askı asılan maamma kahvehanelerinin en meşhurları, bir asır kadar evvel, Demirkapı ile Çemberlitaştaki sıra kahveler idi. Bazan, askı eşya olmaz, kahvehane müşterilerinden toplanan para askı yerine hediye edilirdi. Geçen asır sonlarının en namlı manici, semaici ve destancısı Üsküdarlı Vasıf Hoca, İstanbul Ansiklopedisine gönderdiği notlarda: “Saz şairlerinin maammalarını bilirim. Astıkları maammalara, müşterileri taşlamak, yani medhü sena etmek gibi usullerle para toplarlar ve bu paraları balmumu ile maammanın çevresine yapıştırırlardı. Açıktan halleden olursa toplanan bu parayı alırdı, olmazsa diğer bir yere giderken aralarında taksim ederlerdi. Maniciler gibi bunların da çoğu ezberciler idi” diyor.
Şu maamma...
⇓ Devamını okuyunuz...
Türkiyede ve bilhassa Büyükşehir İstanbulda, saz şairlerinin kondukları kahvehanelerde, tertip edilen manzum maamma müsabakalarını kazananlara verilen hediye -mükâfatlar ki, çözülmesi matlup manzume ile beraber kahvehanenin duvarına asılırdı; bu hediyeler kılıç, tabanca, şal, esvaplık çuha ve aba gibi şeylerdi. Fakat, askıyı alabilmek için “Muammanız şudur!” demek kâfi değildi; Maammayı çözmek ve maamma sahibini de mai ile mat etmek şarttı.
Bu askılar, Ramazanlarda birer çalgılı kahve şekline sokulan eski tulumbacı kahvelerinde de tertip edilirdi (B.: Çalgılı Kahvehaneler). Askı asılan maamma kahvehanelerinin en meşhurları, bir asır kadar evvel, Demirkapı ile Çemberlitaştaki sıra kahveler idi. Bazan, askı eşya olmaz, kahvehane müşterilerinden toplanan para askı yerine hediye edilirdi. Geçen asır sonlarının en namlı manici, semaici ve destancısı Üsküdarlı Vasıf Hoca, İstanbul Ansiklopedisine gönderdiği notlarda: “Saz şairlerinin maammalarını bilirim. Astıkları maammalara, müşterileri taşlamak, yani medhü sena etmek gibi usullerle para toplarlar ve bu paraları balmumu ile maammanın çevresine yapıştırırlardı. Açıktan halleden olursa toplanan bu parayı alırdı, olmazsa diğer bir yere giderken aralarında taksim ederlerdi. Maniciler gibi bunların da çoğu ezberciler idi” diyor.
Şu maammanın Demirkapı kahvelerinde asıldığı rivayet olunur:
At “alem” in “mim” ini
Getir “Yâhu” başına
Adı çıkar âşıkın
“Âhu” kaçar dağ başına
Pek açık görülür ki, bu maamma “Ali” adı üstüne tertip edilmiştir. şöyle ki: Arap harfleriyle alem, “a, l, m” harfleriyle yazılır; sonuncu harf olan m = mim atılıp yahunun başına getirilir, bu sefer de “Ahu” dağ başına kaçarsa, yani yahu’nun Ahu’su atılırsa, “a, l, y = i” yani “Ali” kalır. Bu maamayı Perişan Ali adında araba sürücülüğü yapan bir tulumbacı şu mani ile çözmüş:
Bir garibim adaşım
Askı almak muradım
Civan zülfü boynumda
Âşık Alidir adım.
Tema
Folklor
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Kod
IAM020907
Tema
Folklor
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 2, sayfalar 1117-1118
Bakınız Notu
B.: Çalgılı Kahvehaneler
Tema
Folklor
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.