Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ARNAVUDLAR (Ayaktakımı ve ırgad makulesi)
Ayaktakımı ve ırgad makulesi Arnavudlar, eski İstanbulun zabıta tarihinde Büyükşehir haşaratının başında gelir... Bahçıvanlık, bağ ve bahçe bekçiliği, salhane kasaplığı, ekmekçilik, simitçilik paçacılık, çoğu hamamlarda natırlık ve dellâklık yaparlardı.
Yeniçeri Ocağının kaldırılmasından sonra yapılan İstanbul İhtisab Ağalığı nizamnamesinde: Arnavud taifesinden ahad ve esafil makulelerinin Kürd milleti gibi hiç bir vakitte İstanbulda tekessür ve tavattunu mecaz değil ise de...” diye bir kayıt vardır ki çok daha eski tarihlerde divanı hümayundan çıkmış fermanlarla, ayaktakımından olan Arnavudların İstanbul zabıtasını devir devir, hayli uğraştırdığı görülür. Alınan tedbirlerin başında zincirleme kefalet usuliyle bu gibiler hakkında bir silâh taşıma yasağı gelmektedir.
Üçüncü Ahmed ile Sadrâzamı Nevşehirli İbrahim Paşayı deviren (H. 1143) 1730 ihtilâlinin en büyük başı Patrona Halil, Bayazıd Hamamı müsathdemlerinden (kuvvetle tahmin olunabilir ki bir dellâk) idi; ihtilâlin tezine, Birinci Mahmud tarafından ayakdaşları ile beraber ortadan kaldırıldıktan sonra bütün Arnavudlar hakkında da şiddetli takibata girişildi; aşağıdaki satırlar, 1143 (M. 1730) Ramazanı sonlarında en küçük bir iş erine varıncaya kadar bütün Rumeli idare âmirlerine gönderilmiş bir fermanın bugünkü dile çevrilmiş...
⇓ Read more...
Ayaktakımı ve ırgad makulesi Arnavudlar, eski İstanbulun zabıta tarihinde Büyükşehir haşaratının başında gelir... Bahçıvanlık, bağ ve bahçe bekçiliği, salhane kasaplığı, ekmekçilik, simitçilik paçacılık, çoğu hamamlarda natırlık ve dellâklık yaparlardı.
Yeniçeri Ocağının kaldırılmasından sonra yapılan İstanbul İhtisab Ağalığı nizamnamesinde: Arnavud taifesinden ahad ve esafil makulelerinin Kürd milleti gibi hiç bir vakitte İstanbulda tekessür ve tavattunu mecaz değil ise de...” diye bir kayıt vardır ki çok daha eski tarihlerde divanı hümayundan çıkmış fermanlarla, ayaktakımından olan Arnavudların İstanbul zabıtasını devir devir, hayli uğraştırdığı görülür. Alınan tedbirlerin başında zincirleme kefalet usuliyle bu gibiler hakkında bir silâh taşıma yasağı gelmektedir.
Üçüncü Ahmed ile Sadrâzamı Nevşehirli İbrahim Paşayı deviren (H. 1143) 1730 ihtilâlinin en büyük başı Patrona Halil, Bayazıd Hamamı müsathdemlerinden (kuvvetle tahmin olunabilir ki bir dellâk) idi; ihtilâlin tezine, Birinci Mahmud tarafından ayakdaşları ile beraber ortadan kaldırıldıktan sonra bütün Arnavudlar hakkında da şiddetli takibata girişildi; aşağıdaki satırlar, 1143 (M. 1730) Ramazanı sonlarında en küçük bir iş erine varıncaya kadar bütün Rumeli idare âmirlerine gönderilmiş bir fermanın bugünkü dile çevrilmiş suretidir:
“İstanbulda, biraz müddettenberi ecnası muhtelife toplanmış olup, bilhassa müslüman veya hıristiyan Arnavud taifesi hanlarda ve hamamlarda yerleşip oturduklarından gün begün çoğalmışlar ve isyan ederek (1730 ihtilâli) bir kaç gün, gece ve gündüz dükkânları ve evleri basıp ümmeti Muhammedin mal ve eşyalarını yağma ve talan ve envaı mel’anet ve habasette bulunmuşlardı. Eşkıyanın rüesası ortadan kaldırıldıktan sonra kimisi firar etmiş kimisi de şurada burada saklanmışlardı. Ortada kıylü kale sebep olacak hiç bir şey yok iken işbu mübarek Ramazan ayının on dördüncü gecesi birden saklandıkları yerlerden müsellâh olarak çıkmışlar, evvelce yaptıkları gibi Atmeydanına gidip toplanmışlardır. Fakat şehir halkı ittifak ve ittihad edip eşkıyaya meydan vermemiş, Sancağı şerif çıkarılıp üzerlerine yürünerek cemiyetleri dağıtılmış, bir çoğu kılıçtan geçirildikten sonra mütebakisi firar etmiştir. Bunların artık İstanbulda barınamıyacakları aşikârdır. Her nerede yakalanırlarsa idamları için de fetvayı şerif alınmıştır. Yakalandıklarında asla merhamet edilmeyip müstahak oldukları cezalarını veriniz; bu farmanı hümayunum icabı takibata girişilirken arada bazı masumların da mal ve canlarına ırz ve namuslarına asla tecavüz edilmiyecektir”.
Yukarıdaki fermanın kat’î emirlerine rağmen, İstanbul ve civarının tavır ve hareketleri meçhul serseri Arnavudlardan temizlenmesi mümkün olmamıştır. Devrin Bostancıbaşısı Hüseyin Ağaya hitaben Hicrî 1147 (M. 1734) tarihli bir fermanda. “Üsküdar, Kartal, Pendik ve Gebzeye varınca o havalilerdeki bağlarda Arnavud taifesinden kefilsiz bazı serserilerin dolaştığı, yolculara şer ve mazarratları dokunduğu, hemen takibata geçilerek bunların toplandırılması ve memleketlerine gönderilmesi” emrediliyor.
Theme
Other
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM020795
Theme
Other
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 2, page 1048
Theme
Other
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.