Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ÂRİF AĞA (Sekbanbaşı)
Dördüncü Mustafa zamanında, Büyükşehrin ayaktakımı haşaratına karşı çok şiddetli hareket ve muamelesiyle tanınmış bir simadır; Yeniçeri Ağası Orduyu Hümâyunla beraber seferde bulunduğundan, Sekbanbaşı Arif Ağa, ocak an’anesince Yeniçeri ağası vekili idi.
Hirî 1222 Ramazanında (1807), ki bir kış Ramazanıdır, İstanbul halkına berber ve kahve dükkânları ile sair yerlerde ancak teravih namazının edasından sonra oturulabileceğini ilân ettirmiş; bu garib emrine muhalefet yüzünden birçok berber dükkânı ile kahvehâneyi mühürleyip kapatmıştı. Bir gece de yatsıdan sonra Süleymaniyede Tiryakiler çarşısını basmış, bulduğu tiryakileri Ağakapısına götürüp her birini falakacılar habsine vermiş ve biçareleri timarhaneye gönderilmek tehdidiyle korkutarak saat ve şal gibi şeyleri ile beşbin kuruşlarını almıştı.
Üçüncü Selim ile yâranını deviren ihtilâlde çok mühim bir rol oynamış bulunan Kabakçı Mustafa Ağanın kale yamakları, o devrin zorbalık ve zıpırlık âleminde birinciydi, pürsilâh gezerler, hiçbir yasak dinlemezler, her türlü tecavüz ve şenaatten çekinmezlerdi. Halbuki şehirde silâhlı gezmek şiddetle yasak edilmişti. Ârif Ağa yamaklara: “Silâhlarını çıkarmıyorlar, bari İstanbul tarafına geçmesinler, Pâdişahımız her gün tebdil geziyor” diye haber gönderdi, kulak asmadılar. Nihayet bunların bir ...
⇓ Read more...
Dördüncü Mustafa zamanında, Büyükşehrin ayaktakımı haşaratına karşı çok şiddetli hareket ve muamelesiyle tanınmış bir simadır; Yeniçeri Ağası Orduyu Hümâyunla beraber seferde bulunduğundan, Sekbanbaşı Arif Ağa, ocak an’anesince Yeniçeri ağası vekili idi.
Hirî 1222 Ramazanında (1807), ki bir kış Ramazanıdır, İstanbul halkına berber ve kahve dükkânları ile sair yerlerde ancak teravih namazının edasından sonra oturulabileceğini ilân ettirmiş; bu garib emrine muhalefet yüzünden birçok berber dükkânı ile kahvehâneyi mühürleyip kapatmıştı. Bir gece de yatsıdan sonra Süleymaniyede Tiryakiler çarşısını basmış, bulduğu tiryakileri Ağakapısına götürüp her birini falakacılar habsine vermiş ve biçareleri timarhaneye gönderilmek tehdidiyle korkutarak saat ve şal gibi şeyleri ile beşbin kuruşlarını almıştı.
Üçüncü Selim ile yâranını deviren ihtilâlde çok mühim bir rol oynamış bulunan Kabakçı Mustafa Ağanın kale yamakları, o devrin zorbalık ve zıpırlık âleminde birinciydi, pürsilâh gezerler, hiçbir yasak dinlemezler, her türlü tecavüz ve şenaatten çekinmezlerdi. Halbuki şehirde silâhlı gezmek şiddetle yasak edilmişti. Ârif Ağa yamaklara: “Silâhlarını çıkarmıyorlar, bari İstanbul tarafına geçmesinler, Pâdişahımız her gün tebdil geziyor” diye haber gönderdi, kulak asmadılar. Nihayet bunların bir kaçı idam olunmayınca uslanmazlar deyip birkaç yamak tutturup alenen Ağakapısı zindanına yolladı. Baş yasakçı Hasan Ağa ile Ârif Ağanın arası açıktı, Hasan Ağa bunu fırsat bildi, Kabakçı Mustafaya: “Zindanda yazık olacak bu yiğitlere.. Bu adam giderek sizi kalelerden dahi atacaktır” yollu bir haber uçurdu; o da bir miktar yamak göndererek gûya Ağaçkapısı zindanını bastırdı; Hasan Ağa da mevkufları teslim ederek: “Hemen ırzınız ile alıp gidin!” dedi. Ârif Ağa vakayı duyunca fevkalâde kızdı, Başyasakcı Hasan Ağayı alenen: “Baka bre hınzır! Sen kimsin kim adam salıveriyorsun!” diye azarladı. Hasan Ağa başını güç kurtardı; selâmetle evine varır varmaz da Kabakcıya bir tezkere yazıp, üç çifte bir kayığa bindirdiği en sadık adamlarından biri eliyle Rumelikavağı Hisarına gönderdi, tezkeresinde: “Sizin için bu gece az kaldı helâk ola yazdım. Yarın Âsitâneye yetmiş seksen miktarımümtaz yoldaşlar gönderin, ben ne dersem, öyle eylesinler” diyordu. Kabakçı tezkereyi okuyunca: — Fena yemin etmiş.. Sekbanbaşı mutlaka herifi öldürür!.. deyip “filân Dayı! filân Beşe!” diyerek kayıklara yoldaşları doldurup gönderdi. yüz kadar yamağı, Başyasakçı önce sur dışında saklayarak talim etti. Ertesi sabah erkenden onlarla beraber doğruca Ağakapısına gitti. — Ağa Efendimiz kandedir? diye sordu. — Gece tebdilden geldi, haremdedir! dediler. Haber göndertti, Sekbanbaşı Ârif Ağa haremden çıkar çıkmaz: — Azilsin! deyip göz açtırmayıp yamaklara yakasından tutturup dışarı çıkardı, doğruca Çardak kulluğuna götürerek orada evvelce hazırlanıp beklemekte bulunan bir çekdiriye bindirdi ve geminin reisine Tekidağına götürüleceğini tenbih etti. Lâkin hava ziyade lodos olduğundan, gemi, ,olta ile, Sarayburnundan dışarı çıkamadı, mecburen Yalıköşkü önüne yanaştı. Bunu gören Başyasakçı Hasan Ağa ile adamları, karadan ve denizden Yalıköşküne yetişinceye kadar, Sekbanbaşı Ağayı Yalıköşkünden Enderuna aldırdılar. Kendisini bizzat dinleyen Padişah hayret etti: — Benim senin azlinden haberim yoktur! dedi. Mesele Babıâliden soruldu: Sadaret kaymakamı Sadullah Paşa da: “Biz onu azletmedik” cevabını verince sarayı bir telâş aldı. İşin içinde Kabakçının parmağı olduğu anşlaşıldı. Ârif Ağa Balıkhane kapısından başka bir gemiye bindirilerek Bursa taraflarına gönderildi, 70-80 yaşlarında bulunan Muhzirbaşı Mustafa Ağa da Sekbanbaşı oldu ve işe Ârif Ağa maddesinin tahkiki ile başladı. Sorguya çekilen Hasan Ağa: “Fesada mâni olmak içindir, azil Bâbıâsafiden gizlice emrolunmuştur” dedi, Mustafa Ağa: “Ben bu yaşa kadar böyle bir madde ne görmüş ve ne de işitmişimdir!” deyince, Ağa Divanında hazır bulunan ustalar ve odabaşılar Başyasakçı Hasan Ağayı hançer üşürüp parçaladılar ve cesedini bir hammal sırtına verip Ağakapısı önüne attırdılardı. Birkaç saat teşhirden sonra kaldırılıp bir yere gömüldü. Şehirde müsellâh gezenlere de aman verilmeyip idam olunacakları dellâllrla ilân ettirildi.
Bibl. : Cabi Said Vekaayinâmesi.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM020713
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 2, pages 982-983
Bibliography Note
Bibl. : Cabi Said Vekaayinâmesi.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.