Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
ANAHTAR AĞASI
İstanbul sarayında Edurunu Hümâyunda kırk nefer Hasodalı Zülüflü Ağadan birinin unvânıdır (B. : Topkapusu Sarayı; Enderun Hümâyun: Hasoda; Zülüflü Ağalar). Hasodanın kıdemlilerinden, bu en yüksek Enderun koğuşunun mevki itibârı ile yukarıdan aşağı beşinci simâsı idi; kendi altında, Anahtar Ağalığı yolundaki olan Peşkir Ağası idi. Anahtar Ağası terfi ettiği zaman sırası ile Dülbend Ağası, Rikâbdar Ağa, Çuhadar Ağa ve nihayet Silâhdar Ağa, Enderunun en büyük zâbiti, âmiri olurdu (Bütün bu isimlere bakınız).
Anahtar Ağasının vazifeleri şunlardı: Kendi altındaki hasodalı ağaların vazifelerini kontrol etmek ve aralarında iyi geçinmelerini sağlamak; Hasoda ve diğer bütün Enderun koğuşlarındaki oğlanlardan hastalananları hastahâneye göndermek, hasta olanların İstanbulda evleri varsa veya çok yakın bir akraba yanına evci izni varsa, nezâret altında evine gitmesi için izin vermek; Saraydan çıkmak, saraydaki mevkiine lâyik bir devlet hizmeti, memuriyet ile, çırağ edilmek isteyen enderunluların bu dileğini Silâhdar Ağaya arz etmek; sabahları Enderun koğuşlarındaki bütün ağaların sabah namazına kaldırılmasına nezâret etmek, onların Ağalar Camiine girmesindeki intizamı temin etmek; aşağı koğuşlardaki acemi ağaların okuyup yazmalarına nezâret etmek; geceleri Enderunda kilidlenmesi mûtad kapula...
⇓ Read more...
İstanbul sarayında Edurunu Hümâyunda kırk nefer Hasodalı Zülüflü Ağadan birinin unvânıdır (B. : Topkapusu Sarayı; Enderun Hümâyun: Hasoda; Zülüflü Ağalar). Hasodanın kıdemlilerinden, bu en yüksek Enderun koğuşunun mevki itibârı ile yukarıdan aşağı beşinci simâsı idi; kendi altında, Anahtar Ağalığı yolundaki olan Peşkir Ağası idi. Anahtar Ağası terfi ettiği zaman sırası ile Dülbend Ağası, Rikâbdar Ağa, Çuhadar Ağa ve nihayet Silâhdar Ağa, Enderunun en büyük zâbiti, âmiri olurdu (Bütün bu isimlere bakınız).
Anahtar Ağasının vazifeleri şunlardı: Kendi altındaki hasodalı ağaların vazifelerini kontrol etmek ve aralarında iyi geçinmelerini sağlamak; Hasoda ve diğer bütün Enderun koğuşlarındaki oğlanlardan hastalananları hastahâneye göndermek, hasta olanların İstanbulda evleri varsa veya çok yakın bir akraba yanına evci izni varsa, nezâret altında evine gitmesi için izin vermek; Saraydan çıkmak, saraydaki mevkiine lâyik bir devlet hizmeti, memuriyet ile, çırağ edilmek isteyen enderunluların bu dileğini Silâhdar Ağaya arz etmek; sabahları Enderun koğuşlarındaki bütün ağaların sabah namazına kaldırılmasına nezâret etmek, onların Ağalar Camiine girmesindeki intizamı temin etmek; aşağı koğuşlardaki acemi ağaların okuyup yazmalarına nezâret etmek; geceleri Enderunda kilidlenmesi mûtad kapuların anahtarlarını alup muhafaza etmek ki unvanı bu vazifesine nisbetle verilmişti. Padişâh yemek yer iken de sofrasında hizmet edenler arasında bulunurdu.
Padişahlar bahar, yaz ve güz mevsimlerinde İstanbulun muhtelif yerlerindeki Sahilsaray veya Kasırlara göç ettiğinde, muhtelif hizmetleri için bütün hasodalılarla aşağı koğuşlardan münasip miktarda zülüflü oğlan da maiyeti şâhânede götürülürdü; Hasodadan yalnız Anahtar Ağası, bırakılan oğlanlara nezâret etmek için Topkapusu Sarayında kalırdı.
Emin Cenkmen «Osmanlı Sarayı ve Kıyafetleri» adındaki büyük emek mahsulü kıymetli eserinde Anahtar Ağasının kıyâfetini de târif etmiştir ki aşağıdaki satırları azıcı tâdil ile oradan alıyoruz:
Başlarına som sırma işlemeli serpûş giyer, vazifesi başında serpûşunun iki yanına zülüflerini takardı (B. : Zülüf); geniş ağlı ve paçaları ayak bileklerine kadar inen kırmızı şalvar giyer, şalvarın üstüne uzun entâri giyüp beline şal kuşak sarardı, onun üstüne de kolları dirseğe kadar yırtmaçlı kaftan, ayaklarına da sarı sahtiyandan yemeni giyerdi. Kuşağında da müzeyyen kabzalı bir bıçak taşırdı.
Anahtar Ağası ve Anahtarağası Kâtibi
(Resim: Behçet)
Theme
Person
Contributor
Behçet
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM020497
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Contributor
Behçet
Description
Volume 2, pages 835-836
Note
Image: volume 2, page 835
See Also Note
B. : Topkapusu Sarayı; Enderun Hümâyun: Hasoda; Zülüflü Ağalar; B. : Zülüf
Theme
Person
Contributor
Behçet
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.