Maddeler
İstanbul Ansiklopedisi'nin A harfinden Z harfine tüm maddelerini bir arada inceleyin.
Ciltler
1944 ile 1973 yılları arasında A harfinden G harfine kadar yayımlanmış olan ciltlere göz atın.
Arşiv
Reşad Ekrem Koçu'nun, G ve Z harfleri arasındaki maddelerle ilgili çalışmalarını keşfedin.
Keşfet
Temalar veya belge türlerine göre arama yapın; ilk kez erişime açılan arşiv belgeleri arasında gezinin.
AMERİKAN MODASI
İkinci Cihan Harbi içinde, İstanbulluar, karaborsacı, vurguncu ve istifçi gibi isimlerle anılan bir takım alçak türedilerin elinde en çok mahrumiyet ve ıztırap çekmiş insanlar olmuştur. Büyükşehrin ihtiyaçlarını yıllarca karşılayacak depolar boşalıp, mal, esrarengiz labirentlerde kaybolmuş, zaman zaman, iğneden ipliğe, günlük gıda maddelerine, ilâçlara varıncaya kadar ancak denaet, mel’anet ve şeytanet gibi sıfatlarla belirtilebilecek bir hırs ile tecavüz edilmiştir. Bir muallimin veya talebenin çalışma odasına bir elektrik ampulu bulması, bir hasta gencin bir rontgen filmi tedarik etmesi, bir gözlük camı, bir dikiş iğnesi, bir iki tane çivi almak büyük mesele olmuştur (B. : Karaborsacı, İstifçi, Vurguncu).
Almanyanın ve onu takip ederek Japonyanın teslimi ile harp ateşi kesilince, bir sulh arifesi devrinin küçük ölçüde refah alâmetleri belirmiş, esrarengiz depolardan bazı mallar ucun ucun piyasaya çıkarılmış, İngiltere ve Amerikadan yeni mallar gelmiş ve bunlar, dükkân ve mağaza vitrinlerinde ve sokaklardaki seyyar satıcılar ağzında, İstanbullulara “Amerikan malı” adı altında sunulmuştur. Ve gariptir ki, İstanbullular, ekserisi pek âdi cinsten olan bu sözde Amerikan mallarına fevkalâde rağbet göstermiştir; öylesine ki, İstanbula belki 1906 da ithal edilmiş olup otuz beş kırk yıl...
⇓ Devamını okuyunuz...
İkinci Cihan Harbi içinde, İstanbulluar, karaborsacı, vurguncu ve istifçi gibi isimlerle anılan bir takım alçak türedilerin elinde en çok mahrumiyet ve ıztırap çekmiş insanlar olmuştur. Büyükşehrin ihtiyaçlarını yıllarca karşılayacak depolar boşalıp, mal, esrarengiz labirentlerde kaybolmuş, zaman zaman, iğneden ipliğe, günlük gıda maddelerine, ilâçlara varıncaya kadar ancak denaet, mel’anet ve şeytanet gibi sıfatlarla belirtilebilecek bir hırs ile tecavüz edilmiştir. Bir muallimin veya talebenin çalışma odasına bir elektrik ampulu bulması, bir hasta gencin bir rontgen filmi tedarik etmesi, bir gözlük camı, bir dikiş iğnesi, bir iki tane çivi almak büyük mesele olmuştur (B. : Karaborsacı, İstifçi, Vurguncu).
Almanyanın ve onu takip ederek Japonyanın teslimi ile harp ateşi kesilince, bir sulh arifesi devrinin küçük ölçüde refah alâmetleri belirmiş, esrarengiz depolardan bazı mallar ucun ucun piyasaya çıkarılmış, İngiltere ve Amerikadan yeni mallar gelmiş ve bunlar, dükkân ve mağaza vitrinlerinde ve sokaklardaki seyyar satıcılar ağzında, İstanbullulara “Amerikan malı” adı altında sunulmuştur. Ve gariptir ki, İstanbullular, ekserisi pek âdi cinsten olan bu sözde Amerikan mallarına fevkalâde rağbet göstermiştir; öylesine ki, İstanbula belki 1906 da ithal edilmiş olup otuz beş kırk yıldanberi modası geçerek bir depo köşesinde çürümeğe mahkûm perde saçaklarının, sokaklarda, “N” harfini çatlatarak: “Amerikan!.. bunlar..” diye bağıran kopillerin elinden kapışılarak alındığı görülmüştür. Tereddütsüz kabul edebiliriz ki İkinci Cihan Harbinde harikalar yaratmtş olan Amerikan sanayiine karşı duyulan hayranlık ve Amerikalıların dünya hürriyetine olan kahramanca hizmeti bu rağbetin başlıca sebebidir. Amerikan malı karşısında ne salâbet ve ne de zarafet aranmıştır, sadece Amerikan malı olduğu için alınmış, menşei meşkük birçok tapon şeyler bir isim altında kolaylıkla satılmıştır. Devrimizin büyük humorist’i Cemal Nadir Güler, Amerikan modasını ilk belirten bir sanatkâr olmuş, Cumhuriyet gazetesi için çizdiği bir karikatürde, Yedikule marulunu bile: “Amerikadan tayyare ile geldi!..” diye sattırmıştır (1947).
B. Olker
Amerikan Modası
Soldan sağa: 1— Haydi, Yedikulenin göbekliler!.. Yağlı, yağlı!.. 2— Ölüsü kandilli, sabahdanberi bir dâne satamadım be!.. — Elbette satamazsın, ver şu tablayı bana.. 3— Haydi göbekliler... Amerikadan tayyare ile geldi.. yağlı yağlı.. 4— ???...... — !!!......
(Karikatür: Cemal Nâdir Güler)
Tema
Diğer
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.
TÜM KAYIT
Yazar/Üreten
Burhaneddin Olker
Kod
IAM020449
Tema
Diğer
Tür
Ansiklopedi sayfası
Biçim
Baskı
Dil
Türkçe
Haklar
Açık erişim
Hak Sahibi
Kadir Has Üniversitesi
Tanım
Cilt 2, sayfa 781
Not
Görsel: cilt 2, sayfa 781
Bakınız Notu
B. : Karaborsacı, İstifçi, Vurguncu
Tema
Diğer
Emeği Geçen
Tür
Ansiklopedi sayfası
Paylaş
X
FB
Bağlantılar
→ Kullanım Şartları
→ Geri Bildirim
İstanbul Ansiklopedisi kayıtlarıyla ilgili önerilerinizi istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org adresine gönderebilirsiniz.