Entries
Examine all the Istanbul Encyclopedia entries from A to Z.
Volumes
Browse A to G volumes published between 1944 and 1973.
Archive
Discover Reşad Ekrem Koçu's works for the entries between letters G and Z.
Discover
Search by subjects or document types; browse through archival docs that are open access for the first time.
AHMED KÂMİL EFENDİ (Belgradlı)
On sekizinci asırda yaşamış bir kalem sahibi, “Esamii lâle” adında bir risalenin müellifi, hayatı hakkında bilgi edinilemedi; basılmamış, yazma bir nüshası İstanbul Üniversitesi kütüphanesinde bulunan eserinden, kendisinin sadırazam huzuruna girebilecek yahud bir sadırazamın dostu olabilecek bir mevkide olduğu anlaşılıyor. Eserine:
Vaktidir ey kalemi câdû feu
Göstere sihrile i’cazi sühen
Hamdü temcidü sipâse başla
Sana hemdem ola ezhâri çemen
diye bir manzume ile başlıyan müellif, Peygamberimiz, ashabı kiramı, devrin padişahı Birinci Mahmudu ve zamanın veziri Mustafa Paşayı medhü senadan sonra “Muhakemei ânasır” başlığı altında bir bendde çiçekten bahsediyor ve sonra Türkiyede lâlenin ne zaman şöhret ve rağbet kazandığına dair bir fıkra naklediyor: On yedinci asrın büyük şeyhlerinden Üsküdarlı Hüdaî Aziz Mahmud Efendinin tekkesine (B.. Aziz Mahmud Efendi, Hüdaî) çileye girmiş tekkedeki vazifesi ihvanın papuçlarını dikmek, yamalamak olanbir derviş varmış. Şeyh efendi birgün bu dervişin odasına uğradığında, bir takım lâle soğanlarile meşgul olduğunu görmüş:
— Bunlarla iştigalinden maksat nedir?
Diye sormuş. Derviş :
— Şeyhim, bunlar, doğup büyüdüğüm memleketin dağlarında bitip yetişmiş yadigârdır, bir yere ekeceğim. Bendeniz burada terbiye oldum. Bakalım himmetinizle bunlar ne ...
⇓ Read more...
On sekizinci asırda yaşamış bir kalem sahibi, “Esamii lâle” adında bir risalenin müellifi, hayatı hakkında bilgi edinilemedi; basılmamış, yazma bir nüshası İstanbul Üniversitesi kütüphanesinde bulunan eserinden, kendisinin sadırazam huzuruna girebilecek yahud bir sadırazamın dostu olabilecek bir mevkide olduğu anlaşılıyor. Eserine:
Vaktidir ey kalemi câdû feu
Göstere sihrile i’cazi sühen
Hamdü temcidü sipâse başla
Sana hemdem ola ezhâri çemen
diye bir manzume ile başlıyan müellif, Peygamberimiz, ashabı kiramı, devrin padişahı Birinci Mahmudu ve zamanın veziri Mustafa Paşayı medhü senadan sonra “Muhakemei ânasır” başlığı altında bir bendde çiçekten bahsediyor ve sonra Türkiyede lâlenin ne zaman şöhret ve rağbet kazandığına dair bir fıkra naklediyor: On yedinci asrın büyük şeyhlerinden Üsküdarlı Hüdaî Aziz Mahmud Efendinin tekkesine (B.. Aziz Mahmud Efendi, Hüdaî) çileye girmiş tekkedeki vazifesi ihvanın papuçlarını dikmek, yamalamak olanbir derviş varmış. Şeyh efendi birgün bu dervişin odasına uğradığında, bir takım lâle soğanlarile meşgul olduğunu görmüş:
— Bunlarla iştigalinden maksat nedir?
Diye sormuş. Derviş :
— Şeyhim, bunlar, doğup büyüdüğüm memleketin dağlarında bitip yetişmiş yadigârdır, bir yere ekeceğim. Bendeniz burada terbiye oldum. Bakalım himmetinizle bunlar ne olacak? demiş.
Aziz Mahmud Efendi de:
— Pabuççu lâlesi mübarek olsun! demiş.
Ve o soğanlardan,, çiçekçciler siciline Papuççu Lâlesi diye kaydedilen çiçek yetişmiş. Bundan sonra evvelâ Hüdaî dergâhında, ve oradan da bütün İstanbulda lâle merakı başlamış.
Bundan sonra “Mahiyeti lâle” başlığı altında bu çiçeğin vasıflarından bahs eden Belgradî Ahmed Kâmil bir fıkra kaydediyor: Bir gün sadırazam Mustafa paşayı ziyarete gitmiş, huzurundan çıkınca da bir müddet sadaret kethüdası Abdullah Efendinin odasına oğramış içinde ateş bulunmıyan ocağın önünde, gayet kıymetli çiçek şişelerinin içinde lâleler duruyormuş. Belgradlı Ahmed Kâmilin gözü “Al esvaplar giymiş bir dilber”e benziyen bir lâleye saplanmış, adını sormuş:
— Henüz açtı, bir muvafık isim düşünüyoruz demiş.
Belgradî de:
— Eseri tecelli!.. deyivermiş. Sadrazam kethüdası da bunu pek beğenerek yeni açmış olan bu al lâleye bu adı vermiş.. Bunun üzerine Ahmed Kâmil Efendi, çiçek meraklılarını isim arama külfetinden kurtarmak için altı yüze yakın isim uydurarak alfabe sırasile bir risale vücuda getirmiş ve adını “Esamii lâle” koymuş.
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.
TÜM KAYIT
Identifier
IAM010864
Theme
Person
Type
Page of encyclopedia
Format
Print
Language
Turkish
Rights
Open access
Rights Holder
Kadir Has University
Description
Volume 1, pages 384-385
See Also Note
B.. Aziz Mahmud Efendi, Hüdaî
Theme
Person
Contributor
Type
Page of encyclopedia
Share
X
FB
Links
→ Rights Statement
→ Feedback
Please send your feedback regarding Istanbul Encyclopedia records to istanbul.ansiklopedisi@saltonline.org.